Lessons from Risale-i Nur: The Second Flash / 2 — Patience in resisting sin: guarding against sins through seeking forgiveness and repentance

Sevgili dostlar, geçen dersimizde ikinci gem aya başlangıç yapmıştık.

Giriş mahiyetinde Hz.

İlif Aleyhisselam'ın kıssası üzerinde durmuş ve bunun bizim hayatımıza tekabül

eden mahiyetine değinmiştik.

Şimdi kaldığım yerden devam ediyorum.

Birinci nükteye giriş yapacağım ama öncelikle birkaç noktaya dikkatinizi çekmek

istiyorum.

Onlardan ilki şu.

Yunus Aleyhisselam kendi kıssasında Cenab-ı Hakk'a La İlahe İll'ante

Sübhanike diye seslenmişti.

Oysa Eyüp Aleyhisselam Rabbim diye sesleniyor Cenab-ı Hakk'a.

Bu ikisi arasındaki farkı Bediüzzaman Hazretleri lemaların içerisinde sırr-ı

uluhiyet ve sırr-ı rububiyet olarak tanımlıyor.

Yani Yunus Aleyhisselam sırr-ı uluhiyete iltica ediyor ve La İlahe İll

'ante Sübhanike diyor.

Sırr-ı tevhid içinde, nur-u ehadiyetin inkişafı meselesinde bunu

değerlendirmiştik.

Oysa Eyüp Aleyhisselam'a baktığımızda onda sırr-ı rububiyeti görüyoruz.

Rab'ı esmasına iltica ediyor.

Sırr-ı rububiyet Cenab-ı Hakk'ın kainattaki şu yaratılmış bütün mahlukattaki

tedbiri ve tasarrufu olarak düşünebilirsiniz.

Eyüp Aleyhisselam Rabbim diyor.

Rab biliyorsunuz Cenab-ı Hakk'ın terbiye edicilik esma-ı ilahiyesi ve

şöyle tecelli ediyor kainatta Allah yarattığı bütün mahlukata bir noktayı kemal

tayin ediyor.

O noktayı kemal bir hedef nokta, ulaşabileceği bir olgunluk, bir kemal noktası.

Mesela bir ağacın sümbürlenmesi, yapraklanması, çiçek açması değil, onun meyve

vermesi ve meyvesini olgunlaştırması kemali.

Ne zamanki o meyve verip meyvesini olgunlaştırdığında bir kemale ermiş oluyor.

Bütün mahlukat için bu geçerli, cemadat yani cansızlar taifesi, ondan daha

yüksek bir kemalat mertebesi olarak nebatat taifesi, sonra hayvanat taifesi,

insan, ondan sonra zil şuur oluşu insanın iman etmesi, İslam dairesine girmesi,

ihsan dairesine girmesi bu yolculuk hep bir kemalat yolculuğu mahiyetinde ve

üstadım Bediüzzaman Hazretleri iman bahsinde insanın yeryüzüne gönderiliş

gayesinin de aslında bu yolculuğu yapmak olduğunu tanımlıyordu.

O yüzden de bizim yaşadığımız her şey, hastalıklar, musibetler bu rumubiyet

dairesi içerisinde cereyan ediyor.

Yani bizi bir kemale doğru tevcih ediyor, Rabbimizin bizim üzerimizdeki

tasarrufatını ve tedbirini tanımlıyor.

İkinci dikkatinizi çekmek istediğim hususa kalp ve zikir ilişkisi, kalp ve

lisan ilişkisi aslında.

Bediüzzaman kalbi mahali marifet olarak tanımlıyor.

Burada ki bu bana çok etkileyici geliyor.

Çünkü biz kalbi umumiyetle mahali muhabbet olarak yani bir marifetin mahalli

akıl, muhabbetin mahalli kalpmiş gibi tanımlıyoruz.

Oysa üstadım zikir ve marifet mahalli olarak kalbi ve lisanı tanımlıyor burada.

Yani bizim marifet mahallimiz, Cenab-ı Hakk'ı bilme mahallimiz de yine

kalp, batılı kalp olarak tanımladı üstadım onu.

İkinci lamanın başında biz Rabbimize kalbimizle biliyoruz ki bu bilgi bizim

için çok önemli olan bir bilgi.

Yine lisanla kalp arasındaki ilişkinin ne kadar önemli olduğunun vurgusunu da

yapmadan geçmek istemiyorum bu konuda.

Tasavvufta lisanla kalp arasındaki ilişki tanımlanırken hani normalde lisanla

kalp arasında bir karışlık bir mesafe vardır.

Ama yeryüzünün en uzak mesafesi olarak tanımlanır.

Yeryüzünde iki nokta arasındaki en uzak mesafe kalple lisan arasındaki

mesafedir.

Lisandan kalbe hakikatin inmesi uzun bir yolculuktur.

Biz hep şöyle düşünürüz, umumiyetle lisanı kalbin tercümanı olarak

tanımlanırız.

Yani kalpte olan şeyleri lisan tercümanlık yapar ama bunun tersi de doğrudur.

Yani bu yol aslında iki yönlü bir yoldur.

Biz lisanen dilimizde sürekli tekrar ettiğimiz şeyleri kalbimize indiririz.

O yüzden zikir çok önemlidir.

Bir dua dilimize virt haline geldiğinde o kalbimize müzul etmeye, kalbimizde

tesir icra etmeye başlar.

O yüzden hiç ihmal edilmemesi gereken bir ilişkidir.

Kalp ve lisan ilişkisi, dilin temiz tutulması, dilin sürekli Cenab-ı Hakk

'ın zikriyle meşgul edilmesidir aslında bu ilişkinin sırrı.

Bununla beraber bahtin içerisinde dikkatinizi çekmek istediğim bir mesele daha

var.

O da geçen derste de aslında dikkat çekmeye çalışmıştım.

Eyüp Aleyhisselam istirahati için dua etmemiş oluşu.

Yani ne zaman ki o musibet lisanen zikrine, kalbende ubudiyetine halal veriyor

ki üstadım tam böyle tercüme ediyor.

Ya Rabbi bu musibet, bu zarar bana dokundu.

Lisanen zikrime, kalbende ubudiyetime halal veriyor diyor Eyüp Aleyhisselam.

Üstadın tercüme ettiği, bize tercüme ettiği şekilde.

O zamana kadar istirahati için dua etmemiş oluyor Eyüp Aleyhisselam.

Duanın mahiyeti açısından bu vurgunun da çok önemli olduğunu düşünüyorum.

Çünkü bu duayı, daha önceki derslerimizde konuştuğumuz gibi bu duayı halis, bu

duayı garatsız, ivassız, sadece lila için yapılan bir dua haline geliyor.

Ne zaman ki Cenab-ı Hakk'a tevcih ettiğimiz ubudiyet yani kulluğumuza

bir şeyi halal veriyor.

İşte o zaman duanın vakti gelmiş oluyor.

Şimdi burada üstadın ikinci levhadaki temel bir bakış açısına da dönüp bakmak

lazım.

Bediüzzaman Hazretleri dine gelen musibeti musibet olarak tanımlıyor.

Bunu ileriki derslerimizde biraz daha derinleştireceğiz ama bu bilgi bizim için

çok önemli.

Hakiki musibet, dine gelen musibettir.

Bizim hastalıklarımız, sıkıntılarımız bunları Bediüzzaman Hazretleri hakiki

musibet olarak tanımlamıyor.

Bir hastalığın lisanımıza ve kalbimize ilişmesi de dine gelen musibet

kapsamındadır.

O yüzden tam da o nokta bir çare-i necat yani bir

kurtuluş sebebi arama noktası.

Üstadın bu duasının tecrübe edilmiş mücerred bir dua olması meselesi, hemen

peşi sıra gelen Enbiya suresindeki ayette de bu duanın hemen kabul edilmiş

olmasının sırrı aslında belki de burada aranmalıdır.

Şimdi birinci nükteye dair vurgulamak istediğim bir mesele daha var.

O da şu, üstadım ileriki nüktelerde bunu detaylandıracak ama sabrı tasnif

ediyor bu bahiste bize.

Çünkü sabır bahsi Eyüp Aleyhisselam'ın yolculuğu, o bir sabır kahramanı.

Sabır üç çeşittir diyor üstadım.

Bunu çoğaltabilmek mümkün ama bu üç temel çeşidi iyi bilip sabır yolculuğumuzu

bu tasnif üzerinden yürütmemiz gerekiyor.

Onlardan bir tanesi masiyetten sabır yani günaha girmeme konusunda sabır

göstermek.

İnsanın yeryüzü yolculuğunda, bir ubudiyet yolculuğunda, burası madem ki bir

darül imtihandır, madem ki darül hizmettir, imtihanlarla çevrili bir yolculukta

insanın günaha girmeme konusunda sabırlı olmasına masiyetten sabır diyoruz.

İkinci çeşit sabır, taat üzre sabır.

Yani ibadette devamlılık hususunda sabır gösterebilmek.

Oruçta, namazda, ondan sonra sair ibadetlerde, hayırda devam edebilmek için

sabır gösterebilmek.

Üçüncüsü de musibete karşı sabır.

Yani başımıza gelen bela ve sıkıntılara karşı sabır gösterebilmek ki Eyüp

Aleyhisselam'ın duası bu üç çeşit sabrı da muhtevi bir dua.

Şimdi sabır nasıl bir şeydir bunun mahiyeti daha sonraki derslerde

detaylandıracak ama birinci nükteden itibaren Bediüzzaman Hazretleri bahisleri

sabrın çeşitleri üzerinden ele alıyor.

Bu bilgi bizim açımızdan bu nüktelere nereden bakacağımızı anlayabilmek

noktasında önemli.

Birinci nükteye baktığımız zaman biz Bediüzzaman Hazretleri'nin birinci nükteyi

masiyetten sabır, yani günahlara girmeme konusunda sabır göstermek üzerinden bu

perspektiften ele aldığını görüyoruz ve yalan söylemeye karşı sabır

gösterebilmek, ondan sonra haram yememeye karşı sabır gösterebilmek, bizi

etrafımızı kuşatan her türlü günaha karşı onları işlememe konusunda o davetkar

günahlara karşı sabır gösterebilmenin perspektifi var birinci nüktede ve

üstadım şöyle demişti hatırlayacaksınız içimiz dışımıza çevrilse biz Eyüp

Aleyhisselam'dan daha ziyade yaralıyız.

Çünkü onu tehdit eden yaralar onun dünya hayatını tehdit ediyorlardı.

Oysa bizi tehdit eden yaralar ahiret hayatımızı tehdit ediyor.

Şimdi bu bilginin çerçevesini derinleştirirsek şöyle bir şeyle karşılaşıyoruz.

Tirmizideki bir hadis-i şerif bu işlenen her günah kalpte siyah bir

leke, siyah bir nokta bırakıyor.

Ondan sonra o siyah noktalar kalbi siyahlandıra siyahlandıra imanın nurunu

oradan söküp çıkarıyor ve kalbi katılaştırıyor.

Lisanı da zikredemez hale getiriyor, Allah'ın adını anamaz hale getiriyor.

Yolculuk bu, mahsiyet yolculuğu bu.

O yüzden de bizim günahlara karşı bir immun sistemi geliştirmemiz gerekiyor.

Manevi bir bağışıklık sistemi geliştirmemiz gerekiyor.

Bir korunma mekanizmasına ihtiyacımız var.

O da mahsiyetten sabır yani günahlara girmeme konusunda sabır gösterebilmek.

İşlenen her günah tebe ile arındırılmazsa eğer, üstadım diyor ki o Eyüp

Aleyhisselam'ın yarasına ilişen kurtlar gibi bizim kalbimize de kurtlar

ilişiyor.

Günahın kurtları bunlar.

İmanı söküp atmaya çalışan kurtlar hatta zaman zaman eğer tebe ile

temizlenmezse o kurtlar küçük yılanlara dönüşüyor ve kalbimizi ısırmaya

başlıyor.

Buna karşı Eyüp Aleyhisselam'ın duası bir tevbe, bir arınma duası.

Mahsiyetten sabır duası.

Biz tevbeyi umumiyetle günahlardan temizlenme suretinde ele alırız ama şöyle de

ele alınabilir.

Tevbe aynı zamanda bir tamir işlemidir.

Tevbe kendi mazimizde, kendi hayatımızın sokakları, kendi hayatımızın

dehlizleri arasında bir tamir çalışmasıdır.

Tıpkı maddi hayatımızdaki bakım gibi bir manili bakım çalışmasıdır.

Yıkık olan duvarlarımızın tamir edilmesidir.

Kirli olan gönül binamızın temizlenmesidir.

Dua maziye işler mi diye çok önemli bir soru vardır.

Dua maziye işler, tevbe ile işler.

Biz tevbe ile kendi mazimizi yeniden inşa ederiz.

Biz tevbe ile kendi mazimizi tamir ederiz.

Kendimize yeni bir geçmiş takdir ederiz tevbe ile.

Geçmişimizi adeta yeniden yazarız tevbe ile.

Yeniden var ederiz geçmişimizi.

O yüzden de tevbe hayatımızın çok önemli bir parçasıdır.

Üstadım meyelanı hayra kuvvet veren şeyin, yani hayra olan meyillerimize kuvvet

veren şeyin dua, şerri olan meyillerimizin önünü kesen kavramın da tevbe

olduğunu tanımlar.

Tevbe ile biz yaptığımız tevbelerle kendi mahiyetimizde günaha açık olan

uçları, günaha açık olan temayülleri tahdit ederiz, sınırlandırırız.

Onların önünü keseriz.

Üstadım diyor ki bu bağlamda, o Eyüp Aleyhisselam'ın hastalığı

içerisinde nasıl o günah, o hastalık gelip de kendi kalbine ve lisanına

ilişeşe kadar ona sabrı etmiş ama o noktada dua etmişse, bizim hayatımızda

günahlar gelip bizim mahal-i iman olan, yani gerçekten de üstadın tanımladığı

şekliyle musibet, dine gelen musibet ise gelip bizim dinimize ilişen, maddi

hayatımıza değil, işte hayatımızın konforuna değil, doğrudan doğruya dinimize

ilişen o musibetlere karşı bizim Eyüp Aleyhisselam'ın duasına iltica etmemiz

gerekiyor.

Ama bu duayı, Eyüp Aleyhisselam'ın duasını birinci nüktede masiyete karşı bir

arınma, masiyetle günahlarla kendi aramıza bir mesafe koyabilme, onların bizim

üzerimizdeki tahribatını tamir edebilme ve o günahlara tekrar dönmeme konusunda

bir ihtiyaç olarak, bir ilaç olarak sunuyor üstadım.

رَبِّ إِنِّي مَسَنِي يَدْدُرُوا وَانْ تَرْخَمُوا رَهِيمٍۚ Ya Rabbi, dert bana

iyice ilişti, duası bu.

Yani bu günahlar benim ahiret hayatımı tehdit ediyor, kalbimden imanın nurunu,

lisanımdan da zikretmenin lezzetini söküp alıyor mahiyetinde bir dua bu.

Şimdi bu mahiyette Eyüp Aleyhisselam'ın duasını biz zikrettiğimizde şöyle bir

hakikatle karşılaşıyoruz.

Biz iman etmiş insanlar olarak kendimize bakıyoruz ama o her bir günahın

kalbimizde aklımıza attığı şüpheler, kalbimize verdiği vesveseler, bunlar bizim

imanımızı tehdit eden birer kurt hükmündeler.

İman amele dönüşen, amelle iman arasındaki ilişkiyi belirleyen bir kavram

olduğu için de üstadım bunun tehlikesinin doğrudan doğruya imana müteallik bir

tehlike olduğunu söylüyor.

Örneklerini de birinci nüktenin sonundaki örneklerini de bunun üzerine kuruyor.

Dikkat ederseniz bir insan bir amele muvaffak olamadığı zaman o ameli reddetme

temayülü göstermeye başlıyor.

Mesela bir insan günah işliyor da meleklerin o günaha şahitlik ettiğine ilişkin

itikadi bir bilgi öğreniyorsa meleklerin o günaha şahitlik etmesini istemediği

için meleklerin varlığını inkar etme yoluna giriyor.

Ya da bir insan namaz kılmaya muvaffak olamıyorsa bir süre sonra namaz

konusunda aleyhte, namazın aslında farz olmadığına ilişkin kendine akli

deliller bulmaya çalışıyor.

Bir insan sigarayı bırakmak istiyor da bırakamıyorsa eğer bütün kaynakları

tarayıp da aslında sigaranın helal olduğuna ilişkin kendine deliller, mesnetler

bulmaya çalışıyor.

Onun haram olmadığını iddia etmeye çalışıyor.

Bu bütün ibadetler için böyledir.

Kim amele ve taate muvaffak olamazsa, kim bir günahın içerisinden kendini

sıyırıp çıkaramazsa o günahı meşru görmeye, o günahı makul göstermeye

çalışıyor.

Dikkat ederseniz bu problemin izlerini kendi hayatımızda da görürsünüz.

Ne zaman bir insan bir günahın içerisinden çıkamasa o günahı aklileştirmenin

yolunu nefis ona öğretiyor.

Bunu günah olarak değil de hatalar olarak da tanımlayabilirsiniz.

Malayaniyat olarak da tanımlayabilirsiniz.

Biliyorsunuz malayaniyat boş uğraşlar, lüzumsuz uğraşlar, insanın ömrünün heba

edilmesi, ona kar sağlamayacak çeşitli meşguliyetler anlamına geliyor.

Yani mübah olsa bile bir hayrı olmayan ameller.

Ne zaman kendimizi bir malayaniyatın içerisine daldırsak, bir gafletin

içerisine daldırsak bir süre sonra nefsimiz bize onu makul ve meşru gösterecek

yollar sunmaya başlıyor.

Aynen bunun gibi bir günah işlediği zaman insan o günah bir süre

sonra insana aslında o öyle değil.

İşte çeşitli aklilikler, bulduğumuz çeşitli deliller hatta kendimize benzeyen

örnekler, İslam tarihinden kendimize benzeyen örnekler, insanlık tarihinden

kendi durumumuza benzeyen örnekler ya da çevremizden kendimize benzeyen

örnekler bulup o durumu aklileştirmek istikametinde kendimize bir yol bulmaya

çalışıyoruz ki aslında asıl tehlikede bu.

Asıl tehlike günahı günah olarak görmemenin tehlikesi.

Asıl tehlike gafleti meşrulaştırmanın tehlikesi.

Buna düştüğümüz zaman işte her bir günahtan küfre giden yol vardır.

Hakikatinin içerisinde boğuluyoruz.

Bu cümleyi hayatımızın en önemli, en dinamik cümlelerinden birisi olarak alıp

hafızamıza yerleştirmemiz gerekiyor.

Her bir günahtan küfre giden bir yol vardır.

İşte o yol böyle açılıyor.

Günahı günah olarak kabul etmek, maleyaniyatı maleyaniyat olarak kabul etmek,

fuzuliyatı fuzuliyat olarak kabul etmek, kendimizi o günahtan sıyırıp çıkabilme

noktasında fevkalade önemli.

Günahı günah olarak kabul ettiğimiz zaman işte tam da Eyüp Aleyhisselam'ın

duasını olan ihtiyacımızı anlayabiliyoruz.

Ve bu dua bizi o günahın içerisinden çekip çıkarabilme konusunda bize rehberlik

yapıyor.

Ama biz günahı günah olarak tanımlayamadığımızda bu günahın içerisinden

sıyrılıp çıkarmayı da başaramıyoruz.

Her bir günahtan küfre giden bir yol varsa önce o yolu kapatmak,

o küfre giden o yoldan uzaklaşmak gerekiyor ki bu noktada Eyüp Aleyhisselam

'ın duasının rehberliğine çok ihtiyacımız var.