Lessons from Risale-i Nur: The First Flash / 4 — The prayers of the prophets in the Qur’an teach the proper etiquette of supplication

Sevgili dostlarım, Yunus Aleyhisselam'ın kıssasına bir de duanın edebi

açısından bakabilelim istiyorum.

Yunus Aleyhisselam, Cenab-ı Hakk'a bir duayla iltica ettiğine göre, peygamber

edebi açısından dua ne ifade ediyor?

Bunun da bize verdiği bir ders, bir ahlak var.

Bunun üzerinden, bu perspektifle bir de aynı bahsinin üzerinde durmak

istiyorum.

Şimdi biz duaya başlarken, hatırlayacaksınız bahse başlarken, mühim bir vesile

-i icabe-i dua demiştik Yunus Aleyhisselam'ın duası için.

Hiç dikkatinizi çekti mi bilmiyorum.

Bediüzzaman Hazretleri vesile olarak tanımlandırıyor duayı.

Oysa biraz sonra aynı bahsinin içerisinde balığın karnının Yunus Aleyhisselam

için bir sahile selamet olduğunu, onu sahile selamete çıkaracak bir tahtel

-bahir gemisi olduğunu anlatırken bize, onun için vasıta ifadesini kullanıyor.

Üstadın kendi terminolojisi içerisinde vesileler manevi sebepler için,

vasıtalar da maddi sebepler için kullanılıyor.

Bizim kendi hayatımıza baktığımızda, hayatımızda bir fiili dualar var, maddi

sebepler, müracaat ettiğimiz maddi sebepler, bir de dua vasıtaları var, bir de

manevi sebepler var.

Sadece dualar değil, duaya vesile olabilecek olan her şey de o manevi

sebepler kapsamında ele alınabilir.

Şimdi Yunus Aleyhisselam'ın öyküsü üzerinden geçersek, biz Rabbimize

iltica ediyoruz ve iltica ederken kendi hayatımıza bakan veçesiyle çoğu zaman

kusurlar işlemiş oluyoruz.

Bir çocuğun üzerine yemek dökmesi gibi üzerimizi kirletmiş oluyoruz.

Ondan sonra kendi irademizin hakkını veremememizden kaynaklanan bir takım

neticelerle yüzleşmek durumunda kalıyoruz.

Ve bütün bunların içerisinde bir takım olumsuzluklar yaşamaya başlıyoruz.

Bir köşede sıkışıp kalıyoruz.

Ondan sonra kendi nefsimizin balığı tarafından yutuluyoruz.

Sosyal ilişkilerimizde, insanlarla olan ilişkilerimizde bir takım aksamalar

yaşamaya başlıyoruz.

Sebepler aleyhimize ittifak ediyormuş gibi oluyor vesaire.

Şimdi duanın edebi noktasında Bediüzzaman Hazretleri'nin 23.

sözde, 5.

noktada üzerinde durduğu çok önemli birkaç madde var.

Onlardan ilki duanın halisalli ve çillah olması.

Yani dua bir ubudiyetse, eğer dua bir kulluksa Allah rızası için yapılmak

zorunda.

Yani hedefi sadece Allah'ı talep etmek, onun rızalığını talep etmek olmak

zorunda.

Çeşitli vasıtalar da Allah'ın rızalığını ulaşmak için istenebilir Allah'tan.

Yani mesela yağmursuzluk vaktinde biz Allah'tan yağmur istiyoruz.

Ama dua bir kulluk olduğu için aslında biz en önemli bizzat kulluğumuzu

yerine getiriyoruz.

Yağmur talebimiz bizim, o kulluğu ifade edebilmek için üstadın terminolojisi

içerisinde sadece zamanı belirleyen, o yağmursuzluk zamanı, o duanın yağmur

duasının ne zaman yapılacağını belirleyen bir unsur olarak hayatımızın

içerisinde bulunuyor.

Şimdi dolayısıyla Yunus Aleyhisselam'ın ettiği duada dikkat edin şey yok.

Yani beni Allah'ım işte bu balığın karnından kurtar, ondan sonra beni

bu üç karanlığın içerisinden kurtar, beni işte sahile çıkar gibi bir duası

yok Yunus Aleyhisselam'ın.

Onun duası Allah'ı talep eden bir dua, onun duası bir kulluk

duası, kendi halini tanımlayan bir dua.

Hocaefendi bu duaya meal verirken, bu meali çok seviyorum ben, ilahi diye

başlıyor meallendirmeye.

Sen sübhansın, noksan sıfatlardan münezzehsin, yücesin.

Ben nefsime zulmettim, yazık ettim, affını bekliyorum Rabbim.

Şimdi bizim halimize bu kadar çok bu duanın tanımlıyor oluşu aslında bizim

hep bu halin içerisinde oluşumuzla da alakalı.

Biz nefsimize zulmediyoruz, kendimize yazık ediyoruz ve hep bu durumun

içerisinden, kendimizi düşürdüğümüz bu durumun içerisinden sıyrılıp çıkarken

Rabbimize iltica etmeye çalışıyoruz.

O yüzden de istediğimiz kulluk mahiyeti içerisinde hep Allah oluyor.

Seni istiyorum Rabbim, senin rızanı istiyorum.

Ben bir hata yapmış olabilirim, bu hatanın içerisinden sıyrılıp çıkıp tekrar

senin hoşnutluğunu elde etmek istiyorum.

Yunus Aleyhisselam'ın duası hatırlayacaksınız bir zelle duasıydı.

O bir içtihat hatasıyla yola çıkmıştı ve Allah'a iltica ederken canını

kurtarmak için ondan sonra balığın karnından kurtulmak için bir dua yapmıyor.

O dua onun bir Allah'la olan rabıtasını, Allah'la olan

yakınlığını yeniden tesis etme çabası.

Benim Allah'la olan yakınlığımı, Allah'la olan ilişkimi yeniden yakın kılma

çabam, yeniden tamir etme çabam bu dua.

O yüzden de duada emelen ve bizzat Allah isteniyorsa eğer duanın edebi

bizim için çok önemli.

Önce Allah istenmeli.

Beni çok etkileyen dualardan bir tanesi Hz.

Musa Aleyhisselam'ın duasıdır.

Hz.

Musa Aleyhisselam birisini yanlışlıkla öldürdüğünde ve cebri bir hicret

yaşadığında çok yalnız, çok kimsesiz, aç ve yorgun.

Şimdi Allah'a karnımı doyur diye dua etmiyor Hz.

Musa.

Ondan sonra herhangi bir talepte bulunurken doğrudan bir talep suretinde

duasını dillendirmiyor.

Onun cümlesini hatırlayacaksınız.

Diyordu ki Rabbim göndereceğin bir her türlü lütfa, lütfuna muhtacım diye dua

ediyordu.

Bana eriştireceğin her türlü lütfa muhtacım.

Bunu bu şekilde ifade etmekle Allah'ım işte karnımı doyur, ihtiyacımı gider

diye dua etmek arasında çok önemli bir fark var.

Yunus Aleyhisselam'ın duası da tam böyle bir dua.

Duanın edebini sergileyen bir dua.

Talebi ifade etmek yerine yani beni işte hayatımı kurtar, sahili selamete çıkar

yerine, Rabbim ben nefsine zulmedenlerdenim, sen elhamdülrahimimsin diye bilen

bir dua.

Duayı bu şekilde yaptığınız zaman üstad duanın şartlarından birisi olarak

halinize arz etmek, neticeyi ona bırakmak şeklinde tanımlamıştı bu şartı.

Duayı siz bu şekilde yaptığınız zaman Allah'a halinizi arz etmiş oluyorsunuz.

Sizin haliniz nefsine zulmedenlerden olma hali ama neticeyi ona bırakma haliniz

de sen elhamdülrahimimsin.

Ben senin rahmetine iltica ediyorum, bağışlayıcılığına iltica ediyorum,

keremine iltica ediyorum, lütufkarlığına iltica ediyorum.

Sen benim muinimsin, halaskarımsın, kurtarıcım ve yardımcımsın.

Bu duayı bu şekilde ifade edebildiğiniz zaman siz aynı zamanda duayı bir

marifete dönüştürüyorsunuz.

Dua sizin için siz kimsiniz, sizin mahiyetiniz nedir, Rabbiniz nedir, Rabbiniz

kimdir bunu tanımlayabilmenin vesilesi haline geliyor.

Allah'ım ben şuyum, sen şusun diye dua etmiş oluyorsunuz ki aynı

duayı Eyüp Aleyhisselam'ın kıssasında da görüyoruz.

O da ben zarara uğradım sen elhamdülrahimimsin diye Rabbine dua etmişti.

Doğrudan bir şifa talebinde bulunmak yerine halini Allah'a arz etmiş, neticeyi

onun tasarrufatına bırakmıştı.

Ve yine duanın çok önemli bir şartı Allah'ın rahmetine ittiham etmemek.

Yani suçlayıcı olmamak, ithamda bulunmamak ve suçlayıcı olmamak için de

şikayetçi olmamak.

Kendi halimizi Cenab-ı Hakk'a arz ederken biz tıpkı ilk

yolculuğa, dünya yolculuğuna başlarken Hazreti Adem'in durduğu yerde durmak.

Hazreti Adem hatırlayacaksınız, biz nefsimize zulmettik, yazık ettik, affını

bekliyoruz diye dua etmişti Cenab-ı Hakk'a.

Oysa Hazreti Adem'in bu duası karşısında şeytanın tavrını hatırlayın, beni sen

azdırdın diye Allah'a isyan etmişti.

Yunus Aleyhisselam'ın duasının çerçevesinde şikayet etmek mümkün müdür diye

baktığımız zaman, evet biz bu durumlarda şikayet ediyoruz.

Yani atılmışlıklarımız karşısında, yutulmuşluklarımız karşısında, uğradığımız

musibetler karşısında kendi irademizle oraya sürüklenmiş olsak da, kendi

yaptığımız hataların neticesi olarak oraya sıkışıp kalmış olsak da bütün

bunlardan şekvacı olabiliyoruz.

Allah'a dua ederken adeta kaderi taş atar gibi, kaderi ittiham eder

gibi, suçlar gibi dualarda bulunabiliyoruz.

Neden böyle oldu, neden ben bu balığın içerisindeyim, neden bana bir merhamet

gösteren olmadı o geminin içerisinde, neden gece bu kadar karanlık, bir mehtap

yok.

Ondan sonra bu dalgalar beni yutan dalgalar, bu balık benim hayatımı tehdit

ediyor.

Bunun şikayetleri, bunun söylemi içerisine girmektense doğrudan doğruya rahmeti

ittiham etmeden kendi mahiyetimizi tanımlayıp Allah'ın rahmetine iltica etmek

en doğru dua etme biçimimiz bu bizim.

Bunu başarabildiğimiz zaman biz duanın edebiyle dua etmiş oluyoruz.

Hz.

Eyüp Cenab-ı Hak'tan sağlık ve sıhhat isteyebilirdi.

Biz bunu çoğu zaman yapıyoruz zaten bu şekilde dua ediyoruz.

Ama o duayı bir marifete, bir edebe dönüştürdü.

Hz.

Yunus Aleyhisselam başka türlü bir dua edebilirdi ama o duayı bir edebe

dönüştürdü.

İşte aslında dua bir yakınlıksa eğer, Allah'la bizim kurduğumuz ilişkinin,

Allah'la konuşmamızın adıysa onu bir edebe dönüştürebilmek de kulluğumuzun

sırrı, duanız olmasa ne ehemmiyetin varın sırrı.

Kendi hayatımın yorculuğunu nazarı itibarı aldığım zaman ben hep şunu

görüyorum.

Bir tahayyül yani bir empati içerisinde buluyorum kendimi.

Yunus Aleyhisselam'ın yutulduğu balığın karnında hissediyorum, hayal ediyorum

ve hep şunu düşünüyorum.

Öyle bir halde ben nasıl dua ederdim diye, hangi duygular bana hakim

olurdu diye.

Çünkü çoğu zaman siz de bilirsiniz korku duygusu insanın iradesini felç eder

ve korku insanı dua edemez hale getirir.

Korku insanın uzuvlarını bile felç eder, onu düşünemez hale getirir.

Bir korku hali içerisine düşersem mesela öyle bir durumda dua edemeyebilir

miydim endişesi taşıyorum.

Ya da o korkuyla dua edebileceksem de o korkuyla acaba ne isterdim?

Yani o balığın karnından kurtulmak mı isterdim?

Oysa en doğrusu, en güzel dua bir iltica duasıysa, o dehşetten kendimi

sıyırıp çıkarabilme duasıysa, o duanın bir ünsiyet duası yani kalbime sekin et,

inşirah verecek bir dua olmasıdır istenilen şey.

Ama bunu gerçekleştirebilir miydim bilmiyorum.

Çünkü çoğu zaman bana bu kıssanın anlattığı şekliyle ruhuma vahşet veren, beni

tehdit eden, ruhuma dehşet veren, beni tazik eden sebepler karşısında duanın

edebinden çok o halin dışına çıkabilme çabası sergilediğimi fark ediyorum.

Oysa en doğrusu Allah'a ilticanın yöntemini bize peygamberler öğrettiği için

onların duaları, birer birer peygamber duaları, yani Hz.

Adem Allah'a nasıl dua etmişti, Efendimiz nasıl dua etmişti, Yunus Aleyhisselam

nasıl dua etmiş, Yusuf Aleyhisselam nasıl dua etmişti, bunların üzerinden

geçtiğimiz zaman biz bakıyoruz ki aslında hep aynı dil, hep aynı izlek.

Ondan sonra yörünge hep aynı, istikamet hep aynı, istikamet hep kıbleyi

gösteriyor.

Hep duanın edebi içerisinde yapılan bir dua var.

Hep hale arz etme, neticeyi Allah'a bırakmak var.

Asla ve kat'a Allah'ın rahmetini iddiham etmemek var.

Hep duanın evvelen ve bizzat li ve çhillah olması var.

Hep önce Allah rızasının arzulanması var.

Hep önce Allah'ın istenmesi var.

Yani ben ilişkimi, Allah'la olan ilişkimi zedeleyecek bir kusur yapmışsam önce

onun tamiri çabası var.

Allah'ım hayatımın kurtulmasından önce evvelen ve bizzat yakınlığını istiyorum

diyebilmek var.

Allah'ım işte sahili selamete çıkmak benim için çok önemli ama bundan

daha önce kendi üzerime bulaştırdığım bu kiri temizlemek istiyorum.

Seninle ilişkimi, zedelediğim ilişkiyi, bazen de kopardığım o ilişkiyi yeniden

tesis etmek istiyorum.

Ki hatırlayacaksınız bizim terminolojimiz içerisinde gaflet nedir diye size

sorsam.

Nedir gaflet?

Gaflet unutmaktır.

Ve zikir dediğimiz kelimenin, zikir olarak tanımladığımız kelimenin anlamı da

hatırlamaktır.

Biz unuttuğumuz zaman gaflete düşüyoruz.

Ve o gaflet halinden de bir hatırlamayla çıkıyoruz.

O hatırlamanın adı bizim için zikir, o hatırlamanın adı bizim için dua.

Ve kalbimizin Allah'la olan rabıtasının, irtibatının sürekli kılınması meselesi

aslında hayatımızın duasız hiçbir anının olmadığını tanımlıyor, hiçbir anının

olmadığını inliyor, işaretliyor.

Her hal bir dua, hali dualarımız var o yüzden bizim.

O hali dualarımıza eşlik eden kali dualarımız, sözlü dualarımız var, fiili

dualarımız var.

Duanın çeşitleri içerisinde ebedü zamanın tanımladığı ıstırar lisanıyla

yaptığımız dualar var.

Istırar, çaresizlik anlamına gelen bir kelime.

Ondan sonra her türlü ihtiyacımızın bir dua olduğunu yine tanımlayabiliyoruz.

İhtiyaç lisanıyla yapılan dualar var.

Bir şeyi ihtiyaç haline getirdiğimizde onu duaya dönüştürmüş oluyoruz.

Dolayısıyla aslında bizim en büyük ihtiyacımız yakınlık ihtiyaç.

En büyük ihtiyacımız Rabbimizi razı kılma ihtiyacı.

En büyük çaresizliğimiz o bağı koparmanın çaresizliği.

En büyük çaresizliğimiz Allah'tan uzaklığın çaresizliği.

Kendi kusurlarımızla adeta üzerine yemek döken o çocuk gibi, kendi üzerini

kirleten o çocuk gibi, kendi mızıldanmalarımız, kendi

sebebiyet verdiğimiz, içine düştüğümüz durumlardan çıkabilmek için Rabbimize

ilticalarımız.

Şimdi bütün bunları bir bütün olarak ele aldığımızda duanın hayatımızı ne kadar

kuşatan bir şey olduğunu görüyoruz.

Her halimiz duaysa eğer, her fiilimiz duaysa, öyleyse her kelimemizle dua olmak

zorunda.

Her kelimemizle de Rabbimizin rızasını araştırmak zorundayız.

Ve biz duanın edebini peygamberlerden öğrenmek zorundayız.

Fiili dualarımız, hâli dualarımız, kâli dualarımız, ondan sonra ihtiyaç

lisanıyla yaptığımız dualarımız, istidat yani kabiliyetlerimizin deliyle

yaptığımız dualarımız ve çaresizlik lisanıyla yaptığımız dualarımız, bu duaları

birleştirebilmek mümkün hayatımızda.

Öyleyse bütün dua çeşitleriyle dua edebilmek mümkün.

Bütün dua çeşitlerini birleştirerek tek bir ses olarak Allah'a iltica edebilmek

mümkün.

Bunun mümkünatını da biz peygamber duaları üzerinden öğreniyoruz.

Yunus Aleyhisselam'ın duası en fazla da bize duayı nasıl yapacağımızın, Allah

'a nasıl iltica edeceğimizin edebini öğretiyor.

O yüzden de dersi yine onun duasıyla nihayetlendirmek istiyorum.

Onun duasıyla Allah'a iltica etmek istiyorum.

Ve ilahi diyorum.

Sensin ilah, senden başka yoktur ilah, sübhansın, noksan sıfatlardan

münezzehsin, yücesin.

Ben nefsime zulmettim, yazık ettim, affını bekliyorum Rab.