Lessons from Risale-i Nur: The Second Flash / 8 — The human being is a small universe in which the names of Allah are manifested

Euzubillahimineşşeytanirracim.

Bismillahirrahmanirrahim.

Sevgili dostlar, bugün ikinci sözünü yani Hz.

Eyüp Aleyhisselam'ın duası, bahsinin finalini, nihayet dersini yapacağız.

Bir hüsnü hatime olsun diye ümit ediyorum.

Güzel bir final olsun.

Bediüzzaman Hazretleri nasıl kainattaki bütün sırlar insanla çözülüyorsa, bütün

bahisleri de insana bağlıyor, insanla nihayetlendiriyor.

Eyüp Aleyhisselam'ın kıssasının bağlandığı noktada insanın mahiyeti.

Cenab-ı Hak insanı yaratırken birinci sözden itibaren üzerinde durduğumuz

nihayetsiz arz ve nihayetsiz fakrla yaratıyor.

Nihayetsiz arz ve nihayetsiz fakr insanın mahiyeti içerisinde bir maden

hükmünde.

Çünkü Cenab-ı Hak insanı bu mahiyetle yaratırken nihayetsiz kudretine ve

nihayetsiz rahmetine onu bir ayine suretinde, bir mazhar suretinde yapıyor.

Yani biz ancak bu mahiyetimizle, arzımızla ve fakrımızla bizde derc edilmiş

olan, bizde saklanmış, gizlenmiş bir maden hükmünde olan bu mahiyetimizle Cenab

-ı Hakk'ın nihayetsiz kudret ve rahmetinin mahzarı haline geliyoruz.

Bu mahiyetiyle insanı değerlendirdiğimizde insan bir makine hükmünde.

İçerisinde yüzlerce cihazatın, cihazların olduğu bir makine hükmünde ve o

makineler nihayetsiz elemler ve lezzetlere muhatap.

Adeta insan bir alıcı gibi, yeryüzündeki bütün elemlerin ve bütün lezzetlerin

toplayıcısı gibi.

Kendi mahiyetinde taşıdığı o cihazların her birinin ayrı ayrı elemleri var,

ayrı ayrı lezzetleri var.

Önüne kurulmuş ayrı ayrı sofralar var, vazifeleri ayrı ayrı, vazifelerine

tekabül eden mükafatları da ayrı ayrı.

Mesela insan kalbinin ihtiyacatı ve vazifesi farklı, vicdanının farklı.

Hayal gücüne baktığımızda insanın tahayyül aleminin önüne kurulmuş olan

sofranın başka bir sofra olduğunu görüyoruz.

Gözün önüne kurulmuş olan görüntüler, renkler, şekiller sofrasının başka bir

sofra olduğunu görüyoruz.

İnsan mahiyetinde toplanmış olan bu cihazat Esma-i İlahiye'nin nihayetsiz

nakışlarını insan gösterebilsin, kendi mahiyetinde sergileyebilsin diye böyle.

Yani insan aslında toplayıcı, insan aslında alıcı.

Mahiyeti bu kadar çok, insan olma mahiyeti, insan olma keyfiyeti bu kadar

zengin olduğu için, kendi insan mahiyeti içerisinde bu kadar çok cihazatı

barındırdığı için insan kainatın içerisinde çok merkezi bir rol üstleniyor.

O yüzden de Bediüzzaman Hazretleri insana makine-i insaniye diyor.

İşte o insan olma makinesi adeta insanı kainatın, ki o kainata biz

insan-ı ekber diyebiliriz.

Kainatın küçülmüş bir nüshası haline getiriyor.

Bu mahiyetiyle de insana alem-i askar yani küçük alem diyebiliriz.

İnsan üzerinden tanımlayacak olursak alem, büyük insan, insan-ı ekberdir.

İnsan, insan-ı askardır.

Ama alemler üzerinden tanımlayacak olursak insan yine alem-i askar hükmündedir.

İnsan ile alem arasındaki bu ilişki kainatta, alemde, büyük alemde tecelli eden

ne kadar çok esma-ı ilahiye varsa küçük alem olan insanda da

tecelli etmesine sebebiyet veriyor.

Bunun merkezi mahalli hükmünde insan yani adeta bir göz bebeği, adeta bir

odak nokta hükmünde insan mahiyeti.

İnsanın işte tam bu mahiyeti insanda sıhhat gibi, afiyet gibi, lezzetler gibi

şükrü neticelendirecek bir fabrika haline getiriyor insanı ki işte Bediüzzaman

Hazretleri bu fabrikaya da Şükür Fabrikası ismini veriyor.

İnsan kainatın mademki merkezine yerleştirilmiştir, mademki odak noktadadır,

bütün alem insanın etrafında döner.

Nebatatın yüzü canlılara bakar, cemadatın yüzü başlangıçta yani cansızların

yüzü zihayat olan hayat sahiplerine bakar.

Hayat sahiplerinin yüzü ziruh olan varlıklara, hayvanata, insanata bakar.

Hayvanata baktığımızda onların da insana hizmet ettiğini görürüz.

Yani kainatı Cenab-ı Hak daireler suretinde yaratmıştır.

O dairelerin yüzleri hep insana bakar, insan merkezde durur.

Fakat insana baktığımızda biz onun da bir daire suretinde yaratıldığını, onun

da yüzünün bir şeye çevrili olduğunu görüyoruz.

Ve insan olmanın merkezinde şükür var.

Adeta Cenab-ı Hak insanı yaratırken ondan şükür mahsulatını elde etmek için

yaratıyor.

Adeta her şey, bütün mahlukat, bütün mevcudat insana girsin, insanda değişsin,

dönüşsün, insan mahiyetinde derinleşsin, insan olmanın bu udu içerisinde şükür

semeresi versin diye yaratılmış gibi.

Dolayısıyla biz insana bir şükür fabrikası nazarıyla bakabiliriz.

O makine-i insaniyeden elde edilecek olan semere şükür mensucatı.

Fakat şükür mevzu mevzusu olduğunda şunu göz ardı etmemek lazım.

Evet insan bir makine-i insaniye, evet insan bir şükür fabrikası.

Fakat o fabrikanın içerisinde öyle çarklar, öyle gizli bir takım cihazlar var

ki onları çalıştırabilmek lezzetle, onları çalıştırabilmek sıhhatle, afiyetle

mümkün olmuyor.

O cihazların çalışabilmesi, o çarkların harekete geçebilmesi ve dönüşebilmesi

için elemler, ızdıraplar, musibetler, belalar gerekli oluyor.

Onların insan mahiyeti üzerindeki hareket ettirici, müteheyic, heyecan verici,

harekete geçirici etkisiyle o çarklar işlemeye, o çarklar dönmeye başlıyor ve

insan mahiyeti ancak bu şekilde tamamlanıyor, kemal buluyor.

Üstadım diyor ki bu insan olma sırrına işaret ederken, insan olma mahiyetindeki

o als, fakr ve zaaf, als, fakr ve zaaf madenleri ancak sabrı

gerektirecek, sabırla ortaya çıkan, kainattaki bütün elemleri insan mahiyetinin

toplayıp da sabra dönüştürmesi, onun üzerinden o sabrın bir tatlı meyvesi

olarak şükür meyvesinin netice vermesiyle hasıl olacak olan o işleyişle insan

mahiyeti tezahür ediyor, tekamül ediyor, insan mahiyeti gerçek kimliğine

bürünüyor.

Madem ki biz kainattan sadece lezzetleri toplamıyoruz, sadece kainattan bize

gelen sıhhatleri, afiyetleri toplamıyoruz, öyleyse kainatta sabır semeresini

netice verecek olan elemlerin insan mahiyeti tarafından toplayıcılığı, bizim

mahiyetimizde o elemlere muhatap olan cihazları da, çarkları da harekete

geçirmek, onları da göz ardı etmemek gerekiyor.

Elemsiz bir lezzet mahalle ancak cennet olabilir.

İnsan mahiyeti, yeryüzündeki mahiyeti insanın o elemleri alıp, o elemlerden

sabır semereleri vermek üzerine kurulu bir cihaz, kurulu bir fabrika hükmünde,

işte bu mahiyetini göz ardı etmediğimiz zaman insanın, insan üstadımın yepyeni,

çok enfis bir tespitiyle bir kalem hükmüne geçiyor.

O ikra emriyle başlayan vahiy süreci içerisinde, insan olma

mahiyeti üstadımın tefsir ettiği şekliyle bir kaleme dönüştürülüyor.

Yani kalemi, insana kalemle yazıyı öğreten ayeti kerimesindeki kalemi, kalem

suresindeki kalemi biz insan olma keyfiyetini kavradığımızda, o kalem insandır

şeklinde tefsir edebiliyoruz.

Çünkü insan yazar.

İnsan kendi mukadderat-ı hayatını levh-i mahfuzun levhaları üzerine yazar.

İnsan saife-i hayatını yazar.

İnsan kendi hayatına sabırla ve şükürle yeni saifeler ekler, yeni levhalar,

yeni satırlar, yeni paragraflar ekler, çok heyecanlı satırlar ekler, çok zorlu

ama insan olma derinliğini hissettirecek, derinden akan satırlar ekler o

satırların içerisine, o sayfaların içerisine.

Dolayısıyla insan bir kalemdir.

Yaz emri almış olan bir kalemdir.

Ve kendi mahiyetindeki bütün cihazatlar ayrı ayrı birer kalemse, insan binlerce

kalemi tazamun eden, kendi mahiyetinde toplayan bir kalemdir.

Yazdığı şey kendi mukadderat-ı hayatıdır.

Ve insan kendi mukadderat-ı hayatını yazmak suretiyle de aslında Esma-yı

İlahiye'ye karşı bir ilanname yapar.

Yani Esma-yı İlahiye'yi bütün bir mevcudata ilan edecek, zişuur nazarlara

ilan edecek, Rabbinin nazarına ilan edecek olan bir name yazar insan.

Bir kaside-i manzume-i sübhaneye ortaya koyar.

Hani ahirette ortaya çıkacak olan o yazılmış olan defterler, sağ tarafımızdan,

sol tarafımızdan bize verilecek olan o amel defterleri var ya, işte bu

yazım süreci o amel defterlerinin yazım sürecidir.

Hepiniz gelin okuyun, işte benim amel defterim diyebileceğimiz, bize sağdan

verilmiş olan o defterleri herkese göstermek isteyebileceğimiz o günde yazılmış

olan o defterler burada sabırla, burada sabrın bizim mahiyetimizde, insan olma

mahiyetinde inkişaf ettirdiği kalemlerle yazılan satırlar.

Öyleyse sabır nedir diye dönüp baktığımız zaman tekrar sabr-ı iradenin bir

zaferi olarak okuyabilmemiz mümkün.

Daha Bakara suresinden, Ali İmran suresinden itibaren sabra Cenab-ı Hakk'ın

yüklediği manalara baktığımızda şunları görüyoruz.

Mesela Cenab-ı Hakk bizi emrediyor, buyuruyor ki Allah'tan sabırla yardım

isteyiniz.

Ya da bizim için sabredenler ve sabırda yarışanlar ifadesini kullanıyor Kuran-ı

Kerim'de Cenab-ı Hak.

Allah sabredenleri sever ayeti kerimesi var.

Ya da Allah sabredenlerle beraberdir ayeti kerimesi var.

Bütün bunlara baktığımızda ya da bu ayeti kerimelerin sıralanışına baktığımızda

Cenab-ı Hakk'ın sabredenleri nasıl kendi mahiyetine aldığını, onları nasıl

payelendirdiğini görüyoruz.

Aslında sabra kendi bütünlüğü içerisinde baktığımızda, musibete karşı sabır

mahiyetiyle baktığımızda ki baktık belalara karşı sabır, günaha girmeme

konusunda sabır göstermek, taat üzre sabır, Allah'a ibadet etmeye devam etme

konusunda, ibadetlerimizi aksatmadan devam ettirebilme konusunda sabır

mahiyetine baktığımızda, sabrın bütününü ele aldığımızda şunu görüyoruz ki

aslında sabır gerçek manasıyla pasif bir eylem değil.

Bir tahammül hali var sabrın içerisinde ama o tahammül bile pasif bir

eylem değil.

Sabır çok aktif bir eylem.

Eğer pasif bir eylem olsaydı iradeyi köreltirdi.

Oysa sabır dediğimiz şey iradenin zaferi.

Sabrı fıtratın sinesinde, eşyanın yani varlıkların bağrında saklı olan

bir harmoni olarak tanımlayabilmek mümkün.

Bizim o harmoniye uygun bir ritim tutturabilme becerimiz iradenin zaferi.

Bütün varlığın bağrında saklı olan bir sır var.

Bediüzzaman Hazretleri sabır tertibi eşyaya riayettir derken bu sırrı

kastediyor.

Varlık yaratılırken merdiven basamakları gibi bir tertiple, bir düzenle

yaratılıyor.

Biz de insan olarak irademizin hakkını vererek o merdiven basamaklarına birer

birer geçmeye, o merdiven basamaklarında birer birer yükselmeye çalışıyoruz.

Sabırsız adam o merdiven basamakları gözünde bürüdüğü için onlardan, o

basamaklardan çıkmak istemiyor ya da onları birer ikişer atlamak istiyor.

Ve sabra riayet etmeyen herkes sabır tarafından eğleniyor.

Çünkü merdiven basamaklarını ikişer üçer atlamak isteyen birisi eşyanın

tertibine, varlığın tertibine riayet etmemiş oluyor.

Anne rahminde beklemesi gereken bir süre var, çocuğun süresi.

O süreye sizin uygun bir ritimle, bekleme ritmiyle hareket etmeniz gerekiyor.

Varlıkların içerisinde hep bir harmoni var, ona sizin bir köprü kurmanız, onun

bağrındaki sırrı keşfetmeniz gerekiyor.

Bunu başarabilen birisi ancak zamanın bizim üzerimizdeki aşındırıcılığı,

öğütücülüğü karşısında doğru yerde durabiliyor.

Zamanın ne kadar değiştirici, ne kadar çürütücü, ne kadar başkalaştırıcı etkisi

olduğunu, aşındırıcı etkisi olduğunu hepiniz biliyorsunuz.

Rahat döşeklerde, rahat bir hayatın içerisinde insanı nasıl yok ettiğini, nasıl

erittiğini, iradeyi nasıl zayıflattığını hepiniz biliyorsunuz zaman denilen

şeyin.

O zamana uygun hareket edebilmek, eşyanın bağrında saklı ritme, ayak

uydurabilmek için bir direniş sergileyebilmek gerekiyor ki aslında o direnişin

adı sabır.

O yüzden sabır iradenin zaferi.

Biz kainatın bağrında saklı o ritmeyi keşfettiğimiz ve ona uygun hareket

ettiğimiz sürece insan olmanın hakkını veriyor, onunla tekamül ediyor, onunla

tasaffi ediyor ve onunla varlığın, onunla benliğin sırlarına erişebiliyoruz.

En başa geri dönersek demiştik ki Hz.

Yunus Aleyhisselam'ın kıssasıyla Hz.

Eyyub Aleyhisselam'ın kıssası arasında, ikisinin duası arasında çok önemli bir

fark var.

Yunus Aleyhisselam'ın kıssası bize Cenab-ı Hakk'ın uluhiyetine yani ilah

oluşuna muhatap kılıyordu ve orada biz La İlahe İlla Ente Sübhanike diye

mukabele ediyorduk o uluhiyete karşı.

Ubudiyetle, kullukla cevap veriyorduk.

Fakat dikkat ederseniz Eyyub Aleyhisselam'ın kıssası bizi Cenab-ı Hakk'ın

rububiyetine muhatap kılıyor.

Yani evet Cenab-ı Hak bizim ilahımız, bütün bir kainatı yaratan.

Fakat biz yaratıldığımız andan itibaren hep bir takım sorularla yüzleşiyoruz.

O sorulardan bir tanesi belki en önemlilerinden bir tanesi şu.

Cenab-ı Hak Rahman ve Rahimken belaları ve musibetleri neden yaratıyor?

Cenab-ı Hak Rahman ve Rahimken bizi bu kadar çok hadiselerin içerisinde,

kanunların içerisinde neden çalkalıyor?

Neden bize sıkıntıları, elemleri veriyor?

İşte Cenab-ı Hakk'ın rububiyetine muhatap olmak bu sorulara cevap bulmak

anlamına geliyor.

Ama tevhidin sırrı hepiniz bilirsiniz Cenab-ı Hakk'ın uluhiyetinde şeriki

olmadığı gibi, rububiyetinde de şeriki olmadığının idrakiyle mümkün oluyor.

Hakiki tevhid.

Cenab-ı Hakk'ın uluhiyetinde yani O'nun ilah oluşunda şeriki yok,

ortağı yok.

Ama kainatın bir işleyişi var.

Pek çok itikatta biliyorsunuz Allah'ın kainatı yarattığına iman ediyor

insanlar.

Ama işleyişi sebeplere bıraktığını düşünüyorlar.

Oysa bizim itikadımız da Cenab-ı Hakk'ın uluhiyetinde ortağı olmadığı gibi,

şu kainattaki umum efalde, fiillerde de Cenab-ı Hakk'ın şeriki olmadığına,

ortağı olmadığına iman ederek biz hakiki tevhide erişmiş oluyoruz.

İşte rububiyet hakikati tam da burada başlıyor.

Şu kainatta sebepler alemi içerisinde bu kadar çok belalar ve bu kadar

çok musibetler arasında biz çalkalanıp dururken aslında bu çalkalanmaların

kemale müteveccüh yani bir olgunlaşma noktasına doğru olduğunu, bütün bunların

bir terbiye olduğunu, Cenab-ı Hakk'ın bizi terbiye ederek mahiyetimizde saklı

olan istidatların kuvveden fiile yani potansiyel olmaktan açığa çıktığını

müşahede ediyoruz.

Ama bütün bunların cereyan edebilmesi için, bizim acıyı bal diye

yudumlayabilmemiz için, sabırı bir tahammül olmaktan çıkarıp da bizim için bir

kuvvet haline getirebilmemiz için bir terbiyeden geçmemiz gerekiyor.

Aslında sabrın kendisi de başlı başına bir terbiye.

Musibetlere karşı, musibetlerin bizim mahiyetimizdeki dönüştürücü, kemale

yönlendirici etkisine karşı bir terbiye.

Ama sabretmek de bir terbiye.

Sabrı kazanmak, sabrı öğrenmek de bir terbiye.

İşte Yunus Aleyhisselam'ın kıssasından sonra, uluhiyete karşı muhataplık

terbiyesinden sonra, Bediüzzaman Hazretleri Eyüp Aleyhisselam'ın kıssasıyla

bize sabrı nasıl öğrenebileceğimiz, sabrın sırlarına nasıl erişebileceğimiz

konusunda bir ders veriyor.

Ama bu dersi vermekle kalmayıp dilimize de bir tesbih veriyor.

Çünkü sabır bizi kainata, sabır bizi Rabbimize muhatap kılma konusunda bir

iksir.

Kendisi acı olsa da meyveleri çok tatlı olan, bizi ete kemiğe bağlı

olmaktan kurtarıp da uluhiyet alemlerine açan, rububiyet alemlerine açan, bizi

topraktan kurtarıp toprağa bağımlı olmaktan kurtarıp melekutiyete açan bir

iksir sabır.

Ama o sabrın terbiyesinden geçebilmemiz için ikinci lemanın dersini almaya

ihtiyacımız var bir yönüyle.

Bir yönüyle de bu derse eşlik etsin diye, sabırda derinleşebilelim diye Eyüp

Aleyhisselam'ın duasına ihtiyacımız var.

Yani zikre ve fikre beraber ihtiyacımız var.

Fikre olan ihtiyacımızı ikinci lemayla karşılıyoruz.

O bizim sabır dersimiz.

Zikre olan ihtiyacımızı da Rabbi inni meseneye durru ve enterhamürrahimin olan,

yani ben zarara uğradım, sen erhamürrahiminsin olan Eyüp Aleyhisselam'ın

zikriyle karşılıyoruz.

Sevgili dostlarım, Cenab-ı Hak bizi sabredenlerden, sabırla kendi maiyetini

alanlardan, sabır kuvvetiyle eşyanın bağrında saklı olan o ritmi keşfedenlerden

eylesin.

Rabbimiz bizi Eyüp Aleyhisselam'ın duasıyla kendi manevi hastalıklarını

iyileştirebilenlerden, günahlara karşı Eyüp Aleyhisselam'ın duasının zırhına

bürünenlerden, hem masiyetten sabır yani günahlara girmeme konusunda sabır

sergileyen, hem de musibetlere karşı sabır konusunda kemale erişebilenlerden,

sabrı kendine bir iksir haline getirenlerden eylesin.

Önümüzdeki dersten itibaren yeni bir bahse geçeceğiz inşallah.