Lessons from Risale-i Nur: The Third Flash / 3 — We can escape the pain of transience by holding fast to the Divine Names

Euzubillahimineşşeytanirracim.

Bismillahirrahmanirrahim.

Sevgili dostlar, üçüncü lambanın ikinci mülktesinden devam edeceğim bugünkü

dersi.

Geçen dersimizde insanın fıtratındaki o şiddetli aşkı, bekayı, o şiddetli meyli

bekayı konuşmaya başlamıştık.

O şiddetli aşkı, beka, bizi insan olma mahiyetini hangi noktada etkiliyor,

hangi noktaya taşıyor bunun üzerinden bir ders, bunun üzerinden bir kritikle

başlamıştık.

Kaldığım yerden devam edeceğim.

Bediüzzaman Hazretleri insanın en şiddetli ihtiyacının beka ihtiyacı olduğunu

vurguluyor.

İnsanın fıtratına baktığımız zaman en fıtri, en güçlü duası insanın beka duası.

Bu insan mahiyetinde geçen dersimizde konuşmuştuk.

Bir aslında Hazreti Adem'den itibaren insanlık tarihine baktığımız zaman

tevarüz ettiğimiz, yani kendi fıtratıyla buluşan insanın o fıtrattan en önce

okuduğu gerçek, en önce okuduğu hakikat, beka aşkı, beka aşkıyla beraber gelen

beka meyli.

Bunu en fazla belki kayıplar karşısında yaşıyoruz.

Yani sevdiklerimizi kaybettiğimizde, onların ölümleri, onlardan ayrıldığımız

durumlarda ki ikisine birden aslında firak diyoruz biz, hicran yarası da

deniliyor buna Türkçe karşılığıyla.

O ayrılıktan kaynaklanan yaraların ve elemlerin kendimize ne kadar kan

attığını, insanın kalbini yarsanız ondan firakın elemleri, firakın cerihaları,

iltihapları akacağını mütalaa etmiştik.

O yüzden de bunun üzerine bir literatürün oluştuğunu söylemiştik geçmiş

asırlarda.

Üstadım diyor ki insan mahiyeti içerisinde bizim bütün feryatlarımız,

firaklardan gelen feryatlarımız, şikayetlerimiz, o şarkılarda, şiirlerde

söylenen elemler, acılar, şikayetler hepsini topladığımızda aslında beka

arzusunun, insandaki beka arzusunun bir göstergesidir.

Ve Üstad bu arzunun karşılanması noktasında bu arzunun bizim en külli duamız

olduğunu vurguluyor.

Yani hem fıtri duamız, bizim beka aşkımız, hem külli ve umumi duamız,

yani hiç eksilmeden yaptığımız, hayatımızın hiçbir döneminde eksik bırakmadan

yaptığımız bir dua.

Hangi lezzeti tatsak onun devamlılığını istiyoruz.

Kimi sevsek bunun sürekliliğini istiyoruz, gençliğimizin bekasını istiyoruz,

sağlığımızın bekasını istiyoruz.

Bir ilim tahsil etmişsek eğer onun bekasını istiyoruz.

Hafızamızdan hiçbir şey eksilmesin, sevdiklerimiz hep etrafımızda olsun

istiyoruz.

Hastalıksız bir ömür istiyoruz, ihtiyarlıksız bir gençlik istiyoruz, ölümsüz

bir hayat istiyoruz.

Ve bunu Üstad'ın tanımladığı şeklinde ki bu bana çok hoş geliyor,

haklı olarak istiyoruz.

Çünkü biz bekaya aşığız.

Bu bizim en umumi, en külli duamız, en fıtri duamız.

Hem kelimelerimizle ettiğimiz, hem halimizle ettiğimiz bir dua.

Mümkün müdür ki diyor Bediüzzaman Hazretleri Cenab-ı Hak, insanın bu kadar

şiddetle arzu ettiği, bu kadar bütün unsurlarıyla, bütün istidatlarıyla onu

dilediği bir duayı Cenab-ı Hak mümkün müdür ki kabul etmesin?

Bir tek midenin duasını kabul eden, onun için binlerce çeşit yiyecek yaratan

Cenab-ı Hak, binlerce çeşit lezzet yaratan Cenab-ı Hak, insan mahiyetindeki

böyle bir ihtiyaca cevap vermesin, bu mümkün değildir.

Öyleyse aslında haşri, haşir hakikatini, öldükten sonra dirilme hakikatini bu

şiddetli beka arzusu üzerinden okuyabilmemiz mümkün.

Çünkü eğer haşir yoksa, yani eğer insan fani ise o zaman tattığı

bütün lezzetler, fani lezzetler olduğu, bir gün bitmeye mahkum olduğu için

bütün o nimetler nikmete dönüşüyor, lezzetler eleme dönüşüyor, hatta

muhabbetler de muhabbetin zıttı olan hirkate yani nefrete dönüşüyor.

Eğer Cenab-ı Hak bize tattırdığı nimetleri ki dikkat ederseniz, tecrübe

ettiyseniz eğer görmüşsünüzdür, dünya hayatı içerisinde doymak yok.

Bizim doymak zannettiğimiz şeyler birer yanıldı.

Dünya hayatında doymak yok, sadece tatmaklar var.

Öyleyse doymaya ihtiyacı olan, tattığı her lezzetle o lezzete meftun olan, onu

baki bir surette isteyen insan mahiyedi için takdir edilmiş olan bir beka

var.

Madem ki Cenab-ı Hak insana rahmetini tattırmıştır, o rahmetin baki meyvelerini

de tattıracaktır.

Bunu Esma-i İlahi üzerinden okuyabilmeniz mümkün.

Esma-i İlahi'ye bakın, eğer beka yoksa Cenab-ı Hakk'ın

hikmetini çözemezsiniz.

Hikmeti bekayı iktiza eder.

Yani Cenab-ı Hak burada mevcudata cevaplar veriyor.

Onlara hikmetler takıyorsa eğer, o hikmetler bizim yolumuzu beka alemine

çıkarıyor.

Yine Cenab-ı Hakk'ın rahmeti böyle iktiza eder.

Yani Allah bu kadar şefkatliyse, bütün ihtiyaçlarımızı karşılıyorsa,

istemekleri verip onların cevaplarını veriyorsa, talepleri verip o talepleri

karşılıyorsa, eğer bunun bekaya açılan bir yüzünün olduğunu biz vicdanen daima

hissediyoruz.

Çünkü yoksa biz rahmeti iddiham etme durumunda kalırız.

Hatta kudreti iddiham ederiz.

Yani Cenab-ı Hak madem ki bekayı vaat etmiştir, bize bekayı vermemesi,

onun kudretine bir aciz istinadıdır, kudreti iddihamdır.

Kudrete karşı bir suçlama, kudrete karşı bir aciz suçlaması yönlendirmektir.

Öyleyse diyor ki üstadım, Cenab-ı Hakk'ın kudreti, rahmeti, hikmeti, hakimiyeti

ve bütün esmai ilahiyesi, bizim bu şiddetli arzumuzun baki meyvelerinin

olmasını iktiza eder.

Fakat burada bize bakan bir beçe var.

Biz de yüzümüzü o fani olandan çevirip o baki meyveleri görebilmek

durumundayız.

Çünkü göremediğimiz zaman o bütün o elemler yine yani beka olmasına rağmen

biz yüzümüzü bekaya çeviremediğimiz, kendimizi beka hakikatini açamadığımız

için faniliğin elemiyle baş başa kalıyoruz.

Üstadımın bu konudaki kendi hayat örgüsü bana çok etkileyici gelir.

Çünkü Bedîüzzaman Hazretleri eşya ile çok alakadardır.

Bu çok tatlı bir bakıştır varla.

Yani Bedîüzzaman Hazretleri gülün solmasından elem duyar.

Bedîüzzaman Hazretleri yağmurların rikkatli şıpırtılarından, rüzgarın firkatli

esintilerinden ruhuna dolan manaları tanımlar bize.

O Bolga nehrinin kıyısında, o nehrin akışındaki o şırıltıların ruhuna

doldurduğu hüznü, gurbet hüznünü anlatır bize.

Ya da Van Kalesi'nden Van'ı seyrederken, bir savaş artığı olarak

bir sonbahar mevsiminde seyrederken, o sonbahar mevsiminde eşyanın fani yüzünü

seyrediyor, olmanın ruhuna doldurduğu hüznü, kendi ihtiyarlığının ruhuna

doldurduğu hüznü anlatır bize.

Bunu Evliyaullah'ta görürsünüz siz, onlar eşyanın fani olan yüzlerine karşı

alaka duyarlar.

Onlar aslında varlığa alaka duyarlar.

Varlığa alaka duymak, Üstad'ın 2.

Nükte'de öne çıkardığı gibi Esma-i İlahiye'ye yapışmaktır, varlığa alaka

duymak.

Biz faniliğin eleminden ancak Esma-i İlahiye'ye yapışarak kurtulabiliriz çünkü

onlar varlığa karşı alakadardır.

Varlığa karşı alaka duymayan insanlar ölümden, ölümün acısından, faniliğin

ızdıraplarından kaçmaya çalışan insanlardır.

Ama onlar faniliğin ızdırabından kaçarken aynı zamanda kendilerinden de

kaçarlar, kendi hakikatlerinden de kaçarlar.

Siz ölümden kaçsanız da ölüm sizi bir yerlerde bekliyor çünkü.

Öyleyse onlar gibi, o Evliyaullah gibi biz de efşaya karşı alakadar olmak,

çevrimizi kuşatan varlık alemine karşı, kozmik aleme karşı alakadar olmak,

çiçeğe böceğe karşı alakadar olmak, sevdiklerimizin bütün bir varlık lezzetini

yüreğimize doya doya yaşamak isteriz.

Ama varlığa karşı alaka duymanın bir fanilik veçesi, elem veçesi varsa eğer

o yaralarımızı iyileştirme noktasında da faniliğin o faniliği yırtacak ya baki

entel baki zikrine iltica etmek durumundayız.

Yani bu insan olmanın aslında en doğru formüle edilmiş şekli.

Bediüzzaman Hazretleri kendi hayatını bunun üzerinden okurken insan olmanın bu

kadar deruni, bu kadar komplike mahiyetini tanımlar ve der ki acizim aciz

olanı istemem, faniyim fani olanı istemem, ruhumu Rahman'a teslim eyledim gayrı

istemem.

İsterim ama bir yar-ı baki isterim, zerreyim ama bir şams-ı

sermet isterim, hiçandar hiçim ama bütün mevcudatı umulmen isterim.

İşte insan olma formülü tam da böyle bir şey.

Yani siz faniyseniz ama bakiye talip olan bir faniyseniz ve onu elde

edemediğiniz sürece rahat edemiyorsunuz.

Siz zerresiniz evet ama bütün bir güneş sistemini istiyorsunuz.

Hiçsiniz ama her şeyi istiyorsunuz.

Böyle bir insanı ne tatmin edebilir, ne teselli edebilir faniliğin yaralarına

ancak yüzünü bekaya açmak teselli edebilir.

Hz.

İbrahim'in Kur'an-ı Kerim'deki ifadesiyle lauhubbul afilin yani batıp gideni

sevmem hakikati insan olma hakikatidir.

Batıp gideni sevmiyorsanız eğer yüzünüzü bekaya çevirmek, bekayı yudumlamak

zorundasınız.

Bekanın tadını tadabilmiş olan birisinin varlıktaki beka yüzünü Esma-yı İlahiye

'ye yapışarak gören bir insanın varlığı nasıl bir lezzete dönüştürebileceğini

zannediyorum.

Siz de kendi hayatınızda tasavvur edebilmiş, tecrübe edebilmişsinizdir.

Yine Şehzade Hazretleri'nin meşhur bir beyti vardır.

Üstadım bunu tekrar eder.

Biri iste, biri bil, biri talep et, biri gör diye sürekli birle

devam eden bir beyttir bu.

Biri iste çünkü başkaları istemeye değmiyor.

Biri bil çünkü marifeti İlahiye'ye ancak o cevap veriyor.

Biri talep et çünkü insanın beka arzusunu ancak biri talep etmek karşılıyor.

Biri gör çünkü başka şeyler kendini göstermiyor, faniliğin perdesi arkasında

saklanıyor.

İnsan bütün taleplerini, bütün bilgilerini, bütün korkularını hatta bütün

isteklerini, duymalarını, görmelerini bir etrafında toplayabildiğinde işte bu

onu bekaya açıyor.

Bizim yaşadığımız asrın belki de en büyük problemlerinden bir tanesi mecazi

aşklar.

Bazı insanlar biliyorsunuz mecazi aşklara takıldıkları için yüzlerini bekaya

çeviremiyorlar.

Öyleyse Ya Baki Antal Baki zikri ve 3.

Lema bizim yüzümüzü fani olandan bakiye çevirmenin dersi tam olarak.

Hatta bunu siz de tecrübe etmişsenizdir zannediyorum ölüm bile, yani ölüm

tecrübesi bir cenaze iştirakı bile insanların üzerini çok fazla bekaya

çevirmiyor.

Hastalıkların, hastane tecrübelerinin, insanların fanilik tecrübesinin ya da

kendi ruhumuza eğilip de onun firakın elemleri, ayrılığın elemleri karşısında

akıttığı iltihapların bizim üzerimizdeki tesiri belki hani mezarlıkların

tesirinden bile daha güçlü oluyor.

Öyleyse insanın kendi firakının elemlerine, firaktan duyduğu, ayrılıktan

duyduğu elemlere belki daha ziyade nazarı itibari atfetmesi lazım.

Belki varlıkların fani olan yüzlerinden duyduğu elemi bile aslında bir

diriliğin işareti olarak görmesi lazım.

Yani varlıkla kurduğu alakanın ruhunda bıraktığı izleri takip edebiliyor

oluşunun bir işareti olarak görmesi lazım.

Ondan sonra da bu gördüğü elemleri, ruhundan akan bu iltihapları bir ameliyat

-ı cerrahi hükmünde ya baki entel baki zikriyle tamir etmeye, iyileştirmeye,

ameliyat-ı cerrahi hükmünde onlarla kendi arasındaki ilişkiyi bekaya çevirmeye

çalışması lazım.

Çünkü beka ilişkisi varlıkla kurulan, beka ilişkisi Cenab-ı Hakk'ın baki

esma ilahiyesiyle kurulan bir ilişki.

O ilişkiyi kurduğumuz zaman biz varlığı beka yüzüyle, sermediği yüzüyle, ezeli

ve ebedi veçhesiyle tanımlamaya başlıyoruz.

İşte o zaman matlub olanın Allah olduğunu, talip olunması gereken şeyin, esma

-i eşyanın varlıklarının esma-i ilahiyeye bakan veçhesi olduğunu yavaş yavaş

kendi mahiyetimize yerleştiriyor hatta bakışımıza yerleştiriyoruz.

Biri gör dediği Şehzade-i Şirazi'nin bu aslında.

Biri görmeye başlıyoruz.

Yani o zaman işte bir an-ı seyyare kâfi gelebiliyor bize.

Bir çiçek solup giderken biz o çiçeğin cemaliyle kurduğumuz ilişkiyi

zedelemiyoruz.

O cemal ilişkisini beka yüzüne çevirdiğimiz için o solup giden çiçeklerin

nazarında yeni açan çiçekleri görebiliyoruz.

Yakınlarımızın vefatı ki vicdanımıza çok fazla elem verir, çok sevdiğimiz

insanların ölümü ya da vicdanımıza çok fazla dokunan o Yunus Emre'nin

bu dünyada bir tek şeye yanar özüm, göğünür gözüm, yiğit iken ölenlere

tazecik bir ekini biçmiş gibi, gök ekini biçmiş gibi diyor ya Yunus

Emre.

O gök ekinin biçilmesi elemini, tazecik ekinlerin biçilmesi elemini ruhumuza

dolduran çocukların ölümü, gençlerin ölümü, üstelik de bu ölümlerin mağduriyet

çerçevesinde cereyan edişi, bütün bunların vicdanımızdaki bütün

ızdırapları depreştirmesi, geçmişteki elemleri bize hatırlatması, dünyanın

fani olan meçhesine ilişkin bize çok ızdıraplı dersler vermesi karşısında o

ölümlerin bizi bekaya açan, gönderdiğimiz insanların, bahki aleme gönderdiğimiz

insanların beka meyvesi olarak bize geri dönüşünü sağlayan, o insanlarla

kurduğumuz ilişkileri elemli ilişkiler değil sermediği ilişkiler, ebedi

ilişkilere döndüren bir bakış açısı geliştirmiş oluyoruz.

Bediüzzaman Hazretleri der ki, otuz sene tahsilimde öğrendiğim dört kelimeden

bir tanesidir Nazar der, bakış açısı bakış eşyanın mahiyetini değiştirir.

Yani biz nereden bakarsak varlığı öyle görürüz, varlıklara biz hüzünle bakarsak

varlıkları da hüzünlü görmeye başlarız.

Bir aynanın boyandığı rengi bütün aksettirdiği şekillere çevirmesi gibi,

kırmızıysa bütün bir varlıkları kırmızıya dönüştürmesi gibi biz hüzün

nazarıyla, fanilik nazarıyla mevcudata bakarsak mevcudatı elemli görürüz.

O zaman varlıklar yağmurların yağması bile bize gökyüzünün ağlaması olarak

görünmeye başlar.

Ama eğer biz muhabbet nazarını, nazarımıza baki kılabilirsek o zaman aşk-ı

beka bizim Esma-yı İlahiye'ye ve varlıkların baki olan yüzlerine alakamız

haline gelir.

Bunu nazarımıza yerleştirebilirsek bir gözlük gibi bir bakış açısı, bir

perspektif olarak yerleştirirsek nazarımıza o zaman eşyanın, varlıkların,

şeylerin, sevdiklerimizin bekaya bakan veçeleriyle meşgul olur.

Onları beka alemine uğurlarken de ruhumuzda bunun acılarını, ızdıraplarını,

elemlerini dengeleyerek onları beka alemine uğurlamış oluruz.

Ve ''ya baki, ya entel baki, ya baki, ya entel baki'' zikri

diyor Bediüzzaman Hazretleri.

Özellikle de ikinci ''ya baki, ya entel baki'' zikri bize bu hakikati

ifade eder.

İnsanın hadsiz manevi yaralarını tedavi etmekle beraber fıtratındaki o gayet

şiddetli beka arzusunu tatmin eder.

Öyleyse ''ya baki, ya entel baki'' zikrini bir seferliğine ya da bir

süreliğine tekrar etmek bizim bu şiddetli ihtiyacımıza cevap vermiyor.

Yaralarımızı tamir etse, tedavi etse de geçici bir süreyle tedavi ediyor.

Bu zikre bizim bütün hayatımız boyunca son nefesimize kadar ihtiyacımız var.

Ekmek kadar, su kadar ihtiyacımız var.

''ya baki, ya entel baki, ya baki, ya entel baki'' zikri bizim

virde zevanımız olsun.