Lessons from Risale-i Nur: The Second Flash / 5 — If not scattered by anxieties, patience can suffice in the face of every affliction

Sevgili dostlar, ikinci lemada Hz.

İyub Aleyhisselam'ın kıssasındayız.

Onun virdinde, onun zikrinde, onun duasındayız.

Üç nükte mütala etmiştik geçmiş derslerimizde, hatırlayacaksınız.

Üçüncü nükteden itibaren biz sabrın psikolojik boyutu üzerinde durmaya

çalışmıştık.

Üçüncü nükte sabrı insan psikolojisi üzerinde maziye bakan veçesiyle

anlatmıştı.

Dördüncü nüktede Bediüzzaman Hazretleri sabrın mahiyeti ve insan mahiyeti

üzerindeki tesiri üzerinde duracak.

Sabır nedir ve bizim üzerimize nasıl bir hüküm icra ediyor?

Şimdi Üstadım Bediüzzaman Hazretleri sabrı bir kuvvet olarak tanımlıyor.

Sabır kuvveti diyor ona.

İnsana verili bir şey sabır.

Hani biz Allah'tan sabır istiyoruz ya, insana Cenab-ı Hakk'ın verdiği

kuvvetlerden, iç denemiklerden bir tanesi sabır.

Üstadım kuvveleri, duyuları birer kuvvet olarak tanımlıyor.

İnsanın sermayesi sadece aktivize edilmesi gereken birer kuvvet olarak

tanımlıyor.

Sabır bir kuvvet ve maziye ve müstakbele dağıtılmazsa, insana yetecek olan her

musibete karşı insana yetecek olan bir kuvvet.

Ama ne dağıtıyor musibeti, ikileştiren sabrı, maziye ve müstakbele dağıtan şey

nedir diye baktığımızda Üstadım bunu da evham olarak tanımlıyor.

Evham biliyorsunuz vehim kelimesinin çoğulu.

Vehim, Üstadın yine bu bahis içerisinde tanımladığı ve bana çok etkileyici

gelen bir tanımlama biçimiyle vehim, yoka varlık rengi vermek demek.

Yani vehmetmek olarak tanımladığımız şey aslında zihinsel bir spekülasyondan

ibaret.

Bir halüsinasyon da diyebilirsiniz ona.

Hiç yokluğu var kabul etmek, yoka bir varlık rengi vermek, varmış gibi

hareket etmek ve o varmış gibi bütün duyuların onun etrafında toplanması demek.

Mesela şöyle düşünebilirsiniz, gece vakti karanlıkta bir gölge görüyorsunuz.

Siz o gölgenin ne olduğuna ilişkin bir şeyler vehmetmeye başlıyorsunuz.

O vehim kendi içinizde şişiyor, büyüyor.

O gölgeyi bir düşman olarak, o gölgeyi bir canavar olarak, sizi tehdit

eden bir şey olarak tanımlamaya başlıyorsunuz.

Ve bu bütün duygularınızı ele geçiriyor.

Size hav korku duygusu veriyor, dehşet duygusu veriyor, vahşet duygusu veriyor.

Ondan sonra iyiliğe ilişkin bütün duygularınızı, iyi, güzel, hoş olmaya ilişkin

duygularınızı, ümitlerinizi dumura uğratıyor o duygu sizin.

Aynı şekilde mesela bir ses duyuyorsunuz, beş duyu vasıtasıyla taşınıyor insana

vehimler.

Bir ses duyuyorsunuz mesela, o duyduğunuz ses herhangi bir ses ama siz

o sesi ne olabileceği konusunda kendi içinizde bir takım vehimler üretmeye

başlıyorsunuz.

Sonra o vehimleri çoğaltıyorsunuz.

O vehimler sizi ele geçiriyor.

Üstadın buna vehimlerin taarruzu diyor.

Sizin üzerinize taarruzda bulunuyorlar.

Hatta tasallut ediyorlar.

Sizin üzerinizde bir baskı kuruyorlar.

Ya da siz işte bir hastalığa yakalanıyorsunuz.

Vücudunuzda bir ağrı baş gösteriyor.

Bir kist bir yerinizde tespit ediliyor.

Siz hemen onun ölümcül bir şey olduğu konusunda zihinsel bir faaliyet

göstermeye başlıyorsunuz.

Bir şeyler okuyorsunuz, bir şeyler düşünmeye başlıyorsunuz ve sürekli o

içinizdeki kaygıyı büyütmeye başlıyorsunuz.

O kadar çok büyütüyorsunuz ki sonunda onunla yaşayamaz hale geliyorsunuz.

Üstadım diyor ki işte insana verili olan bu sabır kuvvetini mazi ve

müstakbele dağıtan ve merkezi savunmasız hale getiren, bugün göstermesi gereken

sabır konusunda insanı tüketen, tahammülsüzleştiren şey vehimlerdir diyor.

O yüzden vehimi vehimlerle başa çıkmayı başarabilmemiz gerekiyor.

Bediüzzaman Hazretleri de vehimlerle nasıl başa çıkabileceğimiz konusunda

kendimize nasıl telkinde bulunacağımıza ilişkin bize bir metot veriyor.

Bunu kendimizde uygularsak, iç alemimiz üzerinde uygularsak bu telkinlerle

sabrı merkezde toplayabilir vehimlerle başa çıkabiliriz diye düşünüyorum.

Üstadım der ki maziye bakan cihetiyle geçmişteki elemler, 3.

nüktede de anlatıldığı gibi elemler lezzetleri inkılab etti, zahmetleri gitti,

onların rahatları kaldı, külfetleri, sıkıntıları gitti, manevi mükafatları ve

semereleri kaldı.

Yani neresinden bakarsak bakalım biz mazide yaşanmış olan sıkıntılar için,

mazide yaşanmış olan musibetler, hastalıklar, dertler için bugün kazançlı

durumdayız.

Bugün onlar geçmişte kaldılar ve onların bizim üzerimizde çeşitli mükafatları

kaldı.

Bitmişliklerinden kaynaklanan, geride kalmışlıklarından kalan lezzetleri kaldı.

Onun içerisinde sabırla durabilmiş olmaktan kaynaklanan manevi mükafatlar

kaldı.

Dolayısıyla orada kazançlıyız biz.

Kazançlı olduğumuz bir noktada sabrımızı maziye dağıtmak bize kaybettiriyor.

Böyle bir kaybettiriyor ki hani eğer sabır gösteremezseniz şikayet etmeye

başlıyorsunuz.

Biliyorsunuz şükrün zıttı olarak şikayeti zikretmiştik.

İnsan şikayet etmeye başlıyor.

Oysa şikayeti Bediüzzaman Hazretleri 4.

nüktede kulun Allah'ı başka kullara şikayet etmesi olarak tanımlıyor.

Yani Allah'tan aslında her şikayet Allah'tan bir şikayet.

O yüzden eli tasavvuf bu meselenin üzerinde hassasiyetle durur, Allah'tan

şikayet oluş endişesi içerisinde hastalığını ısrar edememe hali vardır.

Ya da hastalığını ısrar edecekse Allah'ın kendisiyle olan bir muamelesinin

varlığının bilinci ya da farkındalığı içerisinde o insanlar Allah hatırımı

sordu derler hasta olduğum yerine.

Cenab-ı Hak benim hatırımı sordu denilir.

Evet bu bir hatır sorma eylemidir çünkü.

Çünkü Cenab-ı Hakk'ın hastalıklar, musibetler bizimle olan muamelesidir.

Üstadım der ki insanoğlu ipi boğazına sarılmış da istediği yerde otlasın diye

bırakılmış, kendi başına bırakılmış değildir.

İnsanın Cenab-ı Hak ile olan muamelesinin bir tezahürüdür.

Onun belalarla sınanması, onun hastalıklarla musibetlerle ırgalanması.

Darül dünya madem ki darül imtihandır hamlarla hastaların ayrılması bu

silkelenmeler suretinde cereyan edecektir.

Öyleyse biz mazideki silkelenmişliklerimize o silkelenmişliklerin içerisinden

sağ salim çıkmışlarımıza dönüp esef edemeyiz.

Tam tersine onları rahmete inkılab ettirdiğimiz, lezzete inkılab ettirdiğimiz,

rahata ve manevi mükafata inkılab ettirdiğimiz için oradan bize manevi bir

şükür akması gerekir.

Üstadım diyor ki bunu yapan adam eblehane yani çok da akıllıca bir

şey yapmamış olur.

Mazide kazandığı bir zafer var ama o zaferin lezzetini duymak yerine o

çektiği zahmetlerin elemini duyuyorsa eğer merkezdeki bir takım kuvvetlerini

maziye dağıtıyor, sabrı bölüyor demektir.

Bu işin maziye bakan veçesi bir de müstakbele bakan veçesi var.

Hatırlayın müstakbel bize bir takım kaygılar ve endişeler taşıyordu.

Üstadım müstakbele bakan veçesinde de kendimize şunu telkin etmemiz gerektiğini

anlatıyor.

Bize diyor ki istikbal daha gelmedi.

Gelecek daha gelmedi ve nasıl gelecek, nasıl yaşanacak, ne kadar sürecek biz

bunu bilmiyoruz.

Bilmediğimiz halde o devam edecek, hiç kesilmeyecekmiş gibi biraz da insanın

fani oluşunu unutmasından kaynaklanan, şu fani hayatta baki kalacağını

zannetmesinden kaynaklanan bir gafletle insan sanki hiç o halin içerisinden

çıkamayacak, hep o halin içerisinde kalacakmış gibi gelecek ona elen vermeye

başlıyor.

Yani hasta olan bir insan hiç iyileşemeyecekmiş gibi hissetmeye başlıyor.

Hapse giren bir insan hiç oradan çıkamayacakmış gibi hissetmeye başlıyor.

Bir belen ve musibet sarmalının içerisine giren bir insan o belen ve

musibet sarmalı ilelebet devam edecekmiş gibi düşünmeye başlıyor.

Ve bu gelecek öyle bir onun sabrını sömürüyor, onun sabrını öyle bir

tüketiyor ki hale sabredecek takati kalmıyor insanın.

Oysa o musibetin içerisinde sabrı ihtiyacı var, ona verilmiş olan bir sabır

kuvveti var, onu aktivize edip kullanmaya ihtiyacı var.

Ona muhtaçlığı var ama sabrını masi ve müstakbele dağıttığı için merkezi zayıf

bırakıyor ve şeytanın vehimlerle, vesveselerle tahaccümatına karşı maruf duruma

düşüyor.

Bediüzzaman Hazretleri gelecek için endişelenmenin, kaygı duymanın ne kadar

eblehane bir şey olduğunu anlatmak için diyor ki sen diyor işte yarın

acıkacağım diye bugünden yemek yemiyorsun.

Gelecekte susuz kalırım, aç kalırım diye bugünden tıka basa yemenin hiçbir

faydası yok.

Aynı şekilde gelecekte başıma şunlar gelecek, yarın da şurada olacağım, yarın

da şu musibetlere giriftar olacağım endişeleri içerisinde bugün kaygılanmanın

geleceğe hiç faydası yok.

Tam tersine bugünü çok zayıflatıcı, çok olumsuz bir etkisi var.

Bediüzzaman Hazretleri çok vahim bir neticesinden de bahsediyor bunu ve diyor

ki insanın rahmeti olan liyakatini celbeder.

Yani artık insan Cenab-ı Hakk'ın rahmetine layık olmayacak bir vaziyete

bürünür.

O rahmeti celbedemez bir hale gelir.

O kadar çok şekva perest, o kadar çok sabırsızlık içerisindeki bir insan

rahmete liyakati sel etmiş olur.

Oysa insan en büyük musibetlerin içerisinde bile en büyük tesellisi rahmetin

gelip ona erişiyor oluşunun şükrüdür.

Bunu kaybederse insan her şeyini kaybetmiş olur.

O yüzden de kaygıların ve korkuların bizim nazarımızı, duygularımızı meşgul

etmesine, istikbale dağıtmasına izin vermememiz gerekiyor.

Üstadım burada bana çok etkileyici gelen bir örnek anlatıyor.

Kendi hayatından Harbi Umumi'nin birinci yılından anlatıyor bunu.

Harbi Umumi'nin birinci yılında Erzurum'un eşrafından çok değerli bir zatı

ziyarete gidiyor Bediüzzaman Hazretleri.

Hasta ziyaretine gidiyor.

Şimdi bu örnek aynı zamanda bir hasta ziyaretinde hastalara nasıl nasihat

edilmesi gerektiğinin de örneği.

Çünkü hasta ziyareti çok kuvvetli bir sünnet biliyorsunuz.

Bu hastaların da nasihate ihtiyacı oluyor.

Onlara nasıl nasihat edelimin de bir modelini çizmiş oluyor Bediüzzaman

Hazretleri.

Hastayı ziyaret ediyor.

Çok önemli bir zat bu ama o kadar hastalık onu bunaltmış ki

diyor ki kardeşim diyor Bediüzzaman Hazretlerine ben diyor yüz gündür şu başımı

yastığa koyup da rahat uyumadım diyor.

Şimdi bu ne kadar aslında elemli, insana merhamet veren, şefkat veren bir

şey.

Ben olsam herhalde o elemi paylaşır, onun için üzülür, kederimi ona da

sirayet ettirirdim.

Ama Bediüzzaman Hazretleri bunu yapmıyor.

Vah öyle mi demiyor.

Tam tersine diyor ki ona kardeşim diyor senin o yüz günlük çektiğin

o sıkıntı bugün rahmete inkılab etti.

Elemi gitti, lezzeti kaldı, sıkıntısı gitti, manevi mükafatları kaldı, zahmeti

gitti, rahatı kaldı.

Onları düşünme diyor Bediüzzaman Hazretleri, sabrını maziye dağıtma.

Gelecekteki sıkıntılarsa yani yarın bu hastalık devam edecek, etmeyecek bunu

bilmiyorsun.

Gelecekteki sıkıntılarsa daha gelmediler.

Üstadım tam da burada vehmin ne olduğunu tanımlıyor.

Yok varlık rengi verme diyor nasihat olarak ve dövülmeden ağlama diyor.

Bu çok güzel bir nasihat.

Dövülmeden ağlama.

Gelecek zaman daha gelmedi.

Bugün o gelecek zamanda yarın yine uykusuz kalabilirsin ama o yarının meselesi.

Yarın daha gelmedi, gelmeyebilir, uykusuz kalmayabilirsin, Cenab-ı Hak sana bir

rahat verebilir.

Onu şimdiden düşünme.

Şimdi yapman gereken şey bütün sabrını merkezde toplamak.

Üstad bunu bir örnekle açıklıyor bu nasihatin içerisinde.

Sen bir kumandansın.

Sağ canah, sol canah ve merkez kuvvetlerin var bütün kumandanlar gibi.

Sağ canah kuvvetlerin senin mazi kuvvetlerin olsun.

Sol canah kuvvetlerin gelecek zaman müstakbel kuvvetlerin olsun.

Şimdi mazide yani sağ canahta sen bir zafer kazanmışsın.

Orada musibetler gelmiş sana isabet etmiş ama sen onlarla sabırla mukabele

etmişsin, şekva etmemişsin, dolayısıyla bir sabır kazanmışsın.

Fakat sağ canahtaki kuvvetlerini geriye çekmiyor, yine oraya kuvvet

gönderiyorsun.

Düşmanı mağlup ettiğin halde kuvvetlerini orada tutuyorsun.

Sol canah kuvvetleri ise düşman daha oraya saldırmamış.

Düşman oraya saldırmamış olmasına rağmen sen merkez gücünün bir kısmını sol

canaha doğru gönderiyorsun.

Ne oluyor bu sefer?

Merkez zayıflamış oluyor.

Merkeze zayıflattığın için düşman merkeze saldırıyor ve seni mağlup ediyor.

Şeytan senin haline anına saldırıyor ve seni mağlup duruma düşürüyor.

Sen sabırsız bir insan olarak halin içerisinde şikayetlenmeye başlıyorsun.

Her gelene ah oh etmeye, hastalığından şikayet etmeye, işte gece uyuyamadığını,

ondan sonra şuranın ağrıdığını, buranın sancıdığını, midenin bulandığını, ondan

sonra şu kadar küro verdiğini, şu kadar zayıfladığını, iştahının kesildiğini

anlatmaya başlıyorsun.

Bunları anlatırken de sanki halini arz ediyormuş gibi anlatıyorsun ama üstadın

tam da tanımladığı şekliyle aslında kullara Allah'tan şikayette bulunuyorsun.

Eğer sabrını o anın içerisinde toplayabilsen tam tersine şikayet etmeyeceksin,

gelen insanlara sen moral vereceksin, daha iyi hissediyorum kendimi diyeceksin,

inşallah yarın daha da iyi olacağım diyeceksin, hastalığa tebessüm edeceksin,

derdi vereni biliyorum diyeceksin.

Çünkü en büyük dert, bunu daha evvelde zikretmiştim, derdi vereni bilmemek.

En büyük dert aslında daha da fazlası dertsizlik.

Hazreti Mevlana diyor ki dertin yoksa git kendine bir dert ara, çünkü

dert insana yol gösterir diyor.

Cenab-ı Hak o derdi sana vermişse ona sabredebileceğin sabır kuvvetini de

sana bahşetmiş.

Öyleyse senin o kuvveti merkezde tutabilmen ve sabırla o musibete mukabele

edebilmen gerekiyor.

Şimdi zikrettiğim gibi Bediüzzaman Hazretleri burada bize bir hastayı nasıl

ziyaret etmek gerektiğinin edebini de öğretiyor.

Bir hastaya nasihat etmek, hasta ziyaretinin vecibesidir, mecburiyeti, bir

mükellefiyetidir.

Hastaları ziyaret ederken de onların elemlerini deşecek, teessüf iltihapları

akıttıracak cümleler kurmak değildir bizim mesuliyetimiz.

Tam tersine onlara moral verecek, onu daha iyi gördüğümüze ilişkin, ondan sonra

geçmişteki elemlerin nasıl mükafatlara dönüştüğüne ilişkin bir takım

telkinlerde bulunabilmek.

Efendimizin bu konudaki hadis-i şeriflerinden yola çıkarak, bu konuda Cenab-ı

Hakk'ın sabredenlere vereceği mükafatları nazarı itibari vererek, geçmişin

elemlerini bugün deşilmesine asla izin vermeyerek yapmak lazım bunu.

Gelecek noktasında da insanları kaygılardan arındırmak gerekiyor, geleceğin

korkularına ve kaygılarına dağılmalarına mani olmak gerekiyor.

Ama bu yani insanlara bizim yapacağımız sabır telkini doğrudan doğruya onların

sabırlarını anın içerisinde, bugünün içerisinde, o saatin ve o durumun

içerisinde toplamaktan ibaret olacak.

Velhasıl derleyip toparlarsak şunu söyleyebilirim, insanın iç dinamikleri,

insanın duygu dünyası çok karmaşık bir dünya, birbirini çok etkileyen, paralel

birbirine akseden aynalar misali.

Yani siz ümitsiz olduğunuz zaman bu sizin bütün duygularınızı etkiliyor,

sabrınızı tüketiyor o duygu, korkularınızı besliyor, kaygılarınızı besliyor o

ümitsizlik hali.

İnsanın iç alemi paralel aynalar misali ise bunun müsbet manada tezahürü de

söz konusu.

Eğer siz küçücük bir aydınlık iç aleminize gönderebiliyorsanız, bir ümit

gönderebiliyorsanız, kaygılarınızdan arınabiliyorsanız, ondan sonra bir şükür

hali içerisine girebiliyorsanız, bir hamd hali içerisine girip elemleri

dışarıda bırakabiliyorsanız, bu da paralel aynalar suretinde kendi içinizde

güzel gören, güzel düşünür sırrıyla bir aşk ve iştiyak ufukları olarak

tanımladığımız insanın kendi içinden beslediği bir enerji üretimine sebebiyet

veriyor.

Bir içten motorlu olma, içten yanma ve bunu dışarıya da aksettirebilme haline

sebebiyet veriyor insanda.

Öyleyse bizim bunu başarabilmek için yani aşk ve iştiyak ufuklarında, sabır ve

şükür ufuklarında dolaşabilmek için her şeyden önce sabrımızı mazeyden ve

müstakbelden geri toplamaya ihtiyacımız var.

Sabrımızı halin içerisinde toplamaya ve aktivize etmeye ihtiyacımız var.

Nasıl aktivize edeceğimiz konusunda da sürekli kendimize telkinatta bulunmaya

ihtiyacımız var.

Yani gündelik hayatın içerisinde dikkat edin, bir sabırsızlık gösterdiğimizde

kendimizi yakalayalım, araştıralım bu konuda.

Yani bir şikayette bulunduğumuzda bu şikayetin kökeni nedir diye kendi iç

alemimize dönüp bakalım.

Nedir o şikayetin kökeni?

Eğer o şikayetin kökleri mazide ise kendimize maziye ilişkin telkinlerde

bulunalım.

Müstakbelde ise o şikayetin kökleri, o kökleri koparalım, müstakbele ilişkin

telkinlerde bulunalım.

Bunu pratik yapa yapa, kendimize temrinatta buluna buluna başarabileceğimizi

düşünüyorum.

Sabrımızı maziden ve müstakbelden geri toplama temrini, telkini yapacağız

kendimize bir.

İkincisi de sabrımızı halin içerisinde odaklayıp, şekvasız, şükre yoğunlaşmış

bir hayat.

Aynı zamanda da teessüfsüz, hamde yoğunlaşmış bir hayat kurgusu.

Bunu hayatımıza hakim kılmaya çalışacağız.

Eğer böyle bir hayatı muvaffak kılarsak bu temrinlerle, telkinlerle kendimiz

için, öyle zannediyorum ki o güzel gören, güzel düşünür hükmüyle etrafımızdaki

insanlar içinde daima bir şevk, şükür sembolü, onlar için bir ümit vesilesi

haline geleceğiz.

Cenab-ı Hak hepimizi buna muvaffak olanlardan eylesin.

Bediüzzaman Hazretleri kendini, kendi örneğini bize anlattıktan sonra

hastasının buna karşı mukabelesini de verip öyle bitiriyor meseleyi.

Diyor ki sen bütün kuvvetini halin içerisinde topla.

Nasihatine hasta tam nasihat alarak Elhamdülillah diye cevap veriyor.

Hastalığım ondan mire indi.

Yani elenlerin tümünü izale edemesek de, o insanın kederlerinin tümünü söküp

çıkaramasak da onun kalbinden ondan mire indirebiliriz.

Diyelim ki ondan 8'e indirdik, 9'a indirdik bu da bir

katkıdır o insan için.

Kulun kula borcu nasihattir.

O yüzden de bu vazifeyi idra etmenin lüzumuna çok inananlardanım ben.

Hepimiz bu da duamız olsun.

Cenab-ı Hak bizi sabır, şükür ve hamd ufuklarında dolaştırsın.

Etrafımızdaki insanlar için de bir hayır kapısı, bir şükür vesilesi haline

getirsin.