FKM Talks | Tolerance and Forbearance | 13 July 1994 | Fethullah Gülen Hocaefendi

müsamaha ve hoşgörünün diriltici bir iksir olduğuna inanıyoruz.

Bunun öldürücü bir zehre dönüşmemesi için

sınırlarını nasıl tespit edebiliriz?

Hoşgörü müsamaha diriltici bir iksirdir.

Bunun öldürücü bir zehre dönüşmesi de söz konusu değildir.

Müsamahayı, toleransı, affı, saffı,

merhameti, muhabbeti bir tarafa bırakırsak

İşte o zaman biz öldürücü zehir oluruz.

Duygularımız, düşüncelerimiz.

O zaman ne olur? Bağnazlık olur.

Yobazlık olur.

Fanatizm olur.

İşte o öldürücü olur.

Aslında İslam dini bir müsamaha dinidir.

Tolerans dinidir.

İsterseniz Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin ilk Medine'ye teşrif buyurduğu zaman

orada mevcut ayrı kabilelerle yaptığı anlaşmalara bakabilirsiniz.

Yahudilere ve varsa Hıristiyanlara, varsa münafıklara neyse, başka milletten olanlara

öyle haklar verilmiştir ki

zannediyorum en ileri demokrasilerde dahi o hak verilmemiştir.

Belli bir dönemde.

Ve kötülük yapacakları, arkadan vuracakları, ihanet edecekler arana kadar da bu devam etmiştir.

Ve bu haklardan, bu hürriyetlerden

o gün demokrasi bilinmiyordu. Belki ama fakat

büyük ölçüde onun önemli insani prensipleri yaşanıyordu.

Demokratik hak ve hürriyetlerden herkes yararlanıyordu ve istifade ediyordu.

Ne bir Yahudi

ne başka milletten olan birisi

ne de gelen oraya misafir olan birisi katiyen mahrum edilmiyordu.

Bu açıdan

Müslümanlık müsamaha üzerine oturmuş bir dindir.

Allah Resulü'ne Allah Kur'an'ı Kerim'de değişik yerlerde affı saffı tavsiye etmiştir.

Yani kusurlara karşı göz yum, görmemezlikten gel buyurmuştur.

Onun hayatı da hep o çizgide cereyan etmiştir.

Biraz evvel Hz. Mesih'in noktayı, nazarını ifade etmeye çalıştım.

Zina eden insana bile.

Bence Allah Resulü'nünki ondan daha büyüktür.

Çünkü maiz hatırlayacaksınız veya gamidiyeli kadın

Allah Resulü'nün huzuruna geldiklerinde ben zina ettim, haddi şerhiyi tatbik et beni temizle deyince

dön git demiş, Allah'ın affetmeyeceği günah yoktur.

İşte İmam Müslüm'ün

Sahih Müslüm'ünde ve

Nesrin'in

Sünan'ında

baktığınız zaman hüdut bahsine göreceksiniz.

Dön git, Allah'ın affetmeyeceği günah yoktur.

O ısrar edince

dört defa gelip ısrar edince

haddi şerhi öyle tatbik edilmiştir.

Ve bir defasında biri gelip birinin hırsızlık yaptığını söylemiştir.

El kesilmeye karar verilince de adam

ben vazgeçtim ya Resulallah demiştir.

Ne diye demiş buraya kadar getiriyorsunuz.

Buraya kadar getirinceye kadar vazgeçmiyorsunuz.

Karar verildikten sonra vazgeçiyoruz diyorsunuz.

Bu açıdan

Allah Resulü'nün bu mevzudaki tavırları

Hazreti Mesih'ten şefkat adına da

reefet adına da mürüvvet adına da daha ilerlidir.

Bu açıdan

biz esaslı müsamaha olan bir dini temsil ediyoruz.

Hususiyle ahir zamanda

ben Seyyidina Hazreti Mesih'in nüzulünü

o

nasıl iner onu bilemeyiz.

Nüzulünü

daha ziyade o topluma şefkatin, reefetin, insaniyetin

affın, safın,

müsamahanın

kusurları görmemenin

hakim olması şeklinde anlıyorum.

Hazreti Mesih kendine ters bir cemaate inmez yani.

Evvela o cemaat, o duygu, o düşünce içinde olması lazım.

Fransız ordusuna Türk kumandanı olmaz.

İngiliz ordusuna Türk kumandanı olmaz.

Türk askerine İngiliz kumandanı olmaz yani.

Kendinden olur.

Evvela asker, nasıl askerse şayet

başına gelecek, tayin edilecek kumandan da o türden olur.

Bu açıdan

sizin

suratınıza bir tokat aşk ederlerse dönün bir

bir tokat da öbür tarafına aşk etsinler

müsamahasını ortaya koyan Hazreti Mesih

bir yönüyle

ahir zamanda da eğer bu havasıyla

hakim olması önem arz ediyorsa

rimana ifade ediyorsa

demek ki

medenilere, galebe ikna ile olduğu bir dönemde

kılıca, silaha bedel, Kur'an'ın elmas düsturlarının gönülleri fethettiği bir dönemde

Muhammedi ruhuna gelen

adalet ki

bir yönüyle biraz da sertlik ifade edecektir bu

o adaletin

Hazreti Mesih'le temsil edilen

şefkat yanıyla biraz tadil edilecek.

Bilmem ki

ifade tarzımın karışıklığı içinde maksadımı anlatabildim mi?

Yani Mesihiyet

bugüne kadar yaşadığınız

kılıklık yararcasına o adaleti

biraz daha yumuşatarak

günümüzün insanlığın nazarında sevimli, mahbup ve şirin hale getirecek.

Bu

Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem

icmalen mevcuttur.

Çünkü o hakkaniyet ve adaleti temsil eder.

Zamana bağlı, zamana muallak olduğundan dolayı şartlar zuur edince

o mesele

bir yönüyle tafsilen ele alınacaktır.

O şartlar

olmayınca herhalde

mesele yine icmale dönecek, eski haline

incirar edecektir.

O şartlar zuur edince

yine öyle olacaktır.

Ve günümüzde kanaat-ı aczanemce benim

öyle kılıklık yararcasına adaletten daha ziyade şefkatli olmak

merhametli olmak önde gelir.

Bu açıdan da

hoşgörü şiarımız olmalı.

Tıpkı bir Mevlana gibi

bir Yunus Emre gibi olmalı arkadaşlarımız.

Herkese sadırlarını sinelerini aşmalı

ve kötülükler onların müsamahadan atmosferlerine çarpınca

toz duman olup gitmeli.

Şahapların atmosfere çarpıp toz duman olduğu gibi.

Paramparça olmalı ve ermeldir.

Atalarımızın bir sözü vardır.

Ruhu dil,

yılanı delikten çıkarır.

Tatlı neysesi kobraları oynatır.

Oynatır yani, o zehir hayvanlarını oynatır.

Kalkar dans ederler, raks ederler.

Allah Hz. Musa'yı Firavun'a gönderirken

ona şöyle buyurdu

''Ve kulâ lehu kavlen leyyine''

Firavun'a giderken

Allah Firavun'un

yumuşak söze karşı bile tavrı olduğunu biliyordu.

Hz. Musa'ya inanmayacağını biliyordu.

Küfründe inat edeceğini, temerrütte bulunacağını biliyordu.

Buna rağmen Musa ve Harun ikisine de diyor ki

''Ve kulâ lehu kavlen leyyine''

Ona yumuşak bir üslupla

''Kavli leyyin'' ile konuşun,

maksadınızı öyle anlatın.

Ve bu noktada Kur'an-ı Kerim'in

bu mevzuda gözettiği nükteye hep dikkatı

istirham etmişimdir, rica etmişimdir.

O nükte de şudur.

İnsanın sözünün yumuşak olması

kalp kaynaklı olursa devam eder.

Yani kalbinizde siz yumuşak iseniz, yumuşak sözlülük devam eder.

Hani Mevlana'nın esas tabiatı

sertliğe, huşunete, kilitli

bağışlayan köpekler için

enteresan bir şey vardır.

İfadesi vardır.

Müritleriyle geçerken bir mezbeleliğin üzerinde

birbiriyle oynaşan, bağışlayan köpek yavrularını görürler.

Ve derler ki ''Hazret görüyorsunuz

ne kadar yumuşak, ne kadar birbirlerini seviyorlar.''

Buyurur ki ''Bir kemik atın, o zaman anlarsınız.''

Yani kemik attığınız zaman işte hırslar depreşecek orada.

İnatlar depreşecek.

Boğuşmaya başlayacaklar. Esas ruhlarında mündemiş,

mekni olan huyları neyse ortaya çıkacak.

Az edebiliyor muyum?

İnsanın ruhunda sertlik varsa şayet

uzun boylu o insanın yumuşak olması düşünülemez.

Öyleyse kavli leyin, sürekli kavli leyin dediğimiz

yumuşak dil, tatlı üslup

bu ancak yumuşak bir kalpten,

yumuşakla kilitlenmiş bir kalpten

kaynarsa devamlı olur.

Yine Hazreti Pir-i Muan diyor.

''Ateş böceği uzun zaman rasat ehlini aldatamaz.''

Ateş böceği, ateş böceği ise

bir gün yıldız gibi görünür, iki gün yıldız gibi görünür.

Nihayet

miyadı dolar, düşer karşınıza ateş böceği olduğunu anlarsınız.

Uzun zaman aldatamaz yani.

Yıldız, yıldızdır. Yıldız böceği de yıldız böceğidir.

Bir insanın kalbinde huşunet varsa,

icabında dişi varsa, ısırabiliyorsa şayet

ne kadar yumuşak davranırsa davransın,

bir yerde kuyruğuna basıldığında ısırmayı ihmal etmez.

Öyleyse bakın yani, Kuran-ı Kerim'in

''Ve kula lehu kavlen leyyinan'' demesi

aynı zamanda yumuşakla kilitlenin demektir.

Çünkü bir gün firavuna yumuşak davranacaksın,

ertesi gün sert davranınca

yaptığın her şeyi yıkmış sayılırsın.

Benim gibi

bazen suni yumuşaklık

fakat bazen de iki sene, üç sene yaptığın şeyi

bir dakikada yıkarsın, yıkarım yani çok.

Çok vakidir bu. Hiçbir şeye yaramaz bu.

Bu, Kuran-ı Kerim'in

bir surede ifade buyurduğu gibi

önce örüyorsun, örüyorsun, örüyorsun, bir dantela

ondan sonra ucundan tutup çekiyorsun, söküyorsun.

Kuran diyor ki böyle yapmayın diyor.

Böyle ipli pükeceksin, sonra da bozacaksın.

Evet, bununla bir yere varamazsınız.

Öyleyse çok iyi anlamak lazım Kuran'ın maksadını.

Kuran,

bize tatlı dille konuşun derken

firavuna giden insana tatlı dille konuş derken

o firavun ki Hakk'a karşı bütünüyle kapalıydı,

gözü kör ve kalbi duymaz, kulaklar da

sağırdı.

Ona yumuşak bir dil kullan diyorsa şayet

bu demekti ki haliniz yumuşak olsun,

gönlünüz yumuşak olsun, tavrınız yumuşak olsun

yoksa tatlı dil konuşacaksın

efendim, ondan sonra da tavırlarına bir ekşilik

sergileyeceksin, onun hiç faydası yoktur.

Bunları

taklit edip

meselenin ciddiyetini ihlal etmek istemem.

Bütün doğrusu.

Öyleyse

idarecilerimize, çevremize

tatlı dil, yumuşak üslup bizim için çok

önemlidir. Bir de ters tarafını bununla arz edeyim.

Günümüzde eskiden yoktu Ziya Paşa'nın dediği gibi

yeni çıktı, bir üslup var.

Şu televizyonlarda böyle, layık-antilayık,

demokrasi-antidemokrasi, kemalizm-antikemalizm

karşı tarafa bir grubu yerleştiriyorlar

ve orada

naseza-nabeca bir sürü söz

söyletiyorlar.

Münakaşa içinde

meseleleri tahlil ediyorlar.

Bu bir kere

Kur'an'i bir üslup değildir.

Peygamber'ane bir üslup değildir.

Burada Müslümanlık adına hiçbir şey anlatılamaz.

Aksine insanlar Müslümanlıktan nefret ettirilir.

Efendimiz'in üslubu değildir o.

Hz. Musa Firavun'a giderken git başına vur,

başını yar falan demiyordu Kur'an-ı Kerim.

Yumuşak dil kullan diyordu.

Efendimiz'e de vazifeni yap, şeyhini, rububiyetini

gereğine karışma diyordu.

İnneke lâ tehdîmen ehbeb

velâkinne Allâh'ı yehdîmen yeşâ diyordu.

Sen hidayet edemezsin, Allah kimi dilerse

hidayet eder diyordu.

İnanmıyorlar diye, öyle kalbin sıkışmasın diyordu.

İnanmıyorlar diye kendini öldürecek misin yani?

Allah dilerse hidayet ederler.

Allah dileseydi bütün insanlar hidayete ererlerdi diyor.

Tadil ediyor Peygamber'ini.

Bu açıdan o üslup İslami üslup değildir.

Çünkü o üslupta

Müslümanlık şirin gösterilemiyor.

Müslümanlık sevdirilemiyor.

Aksine o haşin, o sert,

o hırçın adamların dilinde,

Müslümanlık fevkalade hırçın bir müessiri olarak gösteriliyor.

Demek şimdi elinizde güç ve kuvvet yok.

Fırsat ele geçtiği zaman kelle alacaksınız siz.

Demek bizim hepimizi ipe çekeceksiniz.

Demek yeniden giyotinler işleyecek gibi.

Bu düşünceyi, bu imajı uyarıyorsunuz.

Nereden çıktı o batıl düşünce?

Nereden çıktı? Bilemiyorum.

Çıktı bir yerden

ve bir kısım kasıtlı başkalarının tahrikiyle

vazife ve rol alacak insanlar da

o vazife ve rolü yüklendiler.

Müslümanlıktan nefret ettirmek için

ellerinden gelen her şeyi yapıyorlar.

Dünyada

İslam'a ait veya İslam etrafında şüphelerle alakalı

en çok kendisine soru sorulan

insanlardan biriyim desem

fahir adına, gurur adına

söylemiş olduğumu düşünmeyin.

Ama bir gerçektir bu. Çünkü

20-30 senelik camilerde, kürsülerdeki

vaizlik hayatımda

bir defa öyle umumi çıktım, kendi planladığım şeyi

orada arz ettiysem

bir diğer sohbette de

cemaatten gelen sorulara cevap vermeye çalıştım.

O camilerdeki sorular büyük ölçüde tespit edildi.

Fihristi bile yapıldı, binlerce zannediyorum.

Fakat onun iki katı

arkadaşlığımızla bazen, hususi getirmiş arkadaşlığımızla

ama her seviyedeki arkadaşlığımızla

münazara da geçti.

Ben şuna şahit oldum.

Bir yönüyle, kemali teessür ve teessüfle

ve bir diğer yönüyle de kemali

beşaretle arz ediyorum.

Sevinçle arz ettiğim yanı şudur,

o toplantıya, o meclise getirilen insanlar veya

camiye getirilen insanlar

gel senin şüphelerin varsa işte şüphelerini falan adam

gidersin, mülazasıyla getirmemişlerdir.

Gel hele bir de bir camiye uğra yani.

Değişik yerlerde değişik insanları dinlemişsindir,

bir de camiyi dinle falan demişlerdir.

O uzakta oraya gelirken şartlanmış olarak gelmez.

Ve siz de karşınızda öyle bir insan var

mülazasıyla konuşmazsınız.

Dolayısıyla siz benliğiniz hesabına laf etmezsiniz.

O da benliği hesabına gerilimde bulunmaz.

O masumane yani, camide

bir imam ağzı, bir imam üslubuyla

konuşmalarınızın çok defa müessir olduğunu,

o insanlar bir şey alarak gittiklerini görmüşsünüzdür.

Ve işte bundan dolayı ben buna kemali

biçaretle diyorum.

Kemali sevinçle diyorum.

Bir de kemali teessür ve tahassülü var.

Teessüfü var bunun.

Yani bütün benliğimle üzülerek arz ediyorum ki

arkadaşlar şöyle dedi getirdiler,

gelin şüpheniz ve tereddüdünüz varsa

hocaya anlatın, onları gidersin dediler.

Onlar daha gelirken kafalarında elli tane istifam

imal ettiler.

Ve oraya geldiklerinde oturdular,

siz konuşuyorsunuz onlara.

Siz konuşurken çok defa şahit oldum, binlerce diyorum ben.

Binlerce. Siz konuşurken onlar sizi dinlemiyorlar.

Kafalarında soracakları yeni soruyu planlıyorlar.

Mesela aynen geçen de bir yerde ben bunu yine arz ettim,

evinde böyle bir sohbeti gerçekleştirdiğimiz

zat da vardı orada.

Şimdi ayağı ayağın üzerinde senin mukaddes

saydığın şeylerle de alaylı oturuyor.

Mesela ayağını ayağın üstüne atıyor,

ayağını hareket ettiriyor, bağışlayın böyle,

tepen atıyor senin zaten.

Benim terbiye müsait değil bu şey.

Şu tanrı denen şeyden bahseder misin?

Nasıl karşıladınız bunu, bu yaklaşımı, bu üslubu?

Fakat la havle demiş,

bu zehir zemberek şeyi sineme çekmiş

ve belki gözlerim dolmuş, Rabbim

ben bu hakarete, sana hakaret

bana katlanarak geldi.

Sana saygısızlık katlanarak bende mâkes buldum.

Fakat senin hatırına katlanıyorum ben buna.

Bu sana böyle dedi ama

hele ben bir bunu dinleyeyim,

belki seni anlatma hesabına kendimi buna dinletirim.

Demiş, sineme çekmişim.

Ama öyle saygısız insanlar ki.

Gelirken öyle şartlanmış olarak geldiğinden

ve siz de

nefsinizle o mevzuda bir şey anlatma havasından

alamadığınızdan ötürü

Allah tesirini alıp götürüyor.

Şu tanrıyı anlat diyorsun, anlatıyorum.

O gün ne dedim bilemiyorum, tabi o kadar ezberleyip gidiyorum ben oraya.

Yani işte mesela bir

molekülde şu kadar atom vardır,

bunun da ihtimal hesaplarına göre şöyle olursa ancak bir araya gelebilir değil.

Bir canlının, hele insan gibi mükemmel bir canlı meydana falan.

Güneşte şu kadar hidrojen, her lüğüme şu kadar dakikada dönüşmektedir.

Her dakikada şu kadar kiloton kaybetmektedir.

Eğer güneş ezeli olsaydı şimdiye kadar çoktan bitmiş olurdu.

Bu tür bir şeyle ezberleyip ezberleyip

matematik ve fenomenin müspetliğine gidiyorum.

Benim o sahalarda bilgim yok ama ezberliyorum yani.

Ve uzmanlar da geliyorlar, rakamlara bakıyorlar.

Bazen bazıları yahu ben bunu bilmiyordum, hele bir kitaba bakayım diyor, geliyor herkes

Hocam doğru söylemişsin diyor.

Tabi doğru söyleyeceğim, ben Kur'an'ı da ezberledim, onları da ezberliyordum.

Allah için Kur'an'ı ezberledim, Allah için onları da ezberliyordum.

Ve anlamada benim için acınacak haldir bazen.

Bazen bir darhın konferansı vereceksiniz, bir kitabı

zoolojiye dair bir kitabı

iki üç defa okuyorsunuz kafanıza koymak için.

Ben onun iftidai halini bile görmemişim.

Benim tavrı aklımın üstündedir.

Şimdi, o adama da evirdim çevirdim anlattım ben.

Doğru diyorsun dedi bana.

Hakikaten yani Tanrı'yı yeryüzünde sanki inkar eden mi var?

Sen böyle evirip çevirip anlatıyorsun dedi.

Biraz evvelki adam, bakın.

İyi o zaman anlaştık madem.

Senin Tanrı dediğin, benim de Allah dediğim.

Ve derken de böyle bir nefes alma

havası içinde vicdanımın inşiraha kavuştuğunu hissettiğim

o Rabb'i Ecel'le Âlâ bununla anlaştıksa başka şeye geçelim.

Fakat ya hocam

ben şu kader denen işi bir türlü aklım ermiyor.

Başlayıp onu anlatıyorsun sonra. Diyorsun ki yahu

sizin gibi komisyonun bilmesi lazım bunu.

Karli Mars mutlak manada bir cebri determinizmaya inanıyor.

Bir kaderilik var onda.

Kainatta cari kader var, siz yok diyemezsiniz.

Bir kaderi program hakim kainatta ve insanda da insan

iradesi hesaba katılarak yapılmış.

Bir şartlı determinizma var diyorsun.

Ve bu istikamette diyebileceğin şeyler diyorsun ki

kader inanmamış mı? İnsanın anlatılması zordur, hiç unutmuyorum.

Söylerken arkadaşıma da tasdik ettirdim orada.

Öyle değil miydi dedim.

Yahu hoca konuşuyorsun beybude, kadere inanmayan mı var diyorsun.

Ne senin inanmadığın?

Şu Hz. Muhammed bir türlü aklım almıyor.

Bu defa başlığını anlatıyorsunuz. Yani

bir fakir, bir kıtmir nasıl anlatır efendisini? Öyle.

Düşe kalka

yahu diyor Hz. Muhammed'i dünyaya zaten geçende mesela

bir yerde diyor bilgisayara vurdular dünyada işte

birinci sırayı tuttuğu adam. Ne anlatıyorsun? Ben de biliyorum senin kaderini diyorsun.

Fakat şu tanrıya bir türlü aklım ermiyor diyorsun.

Var ya gözü bağlı, bir şey etrafında dönüyor.

Mesafelere rağmen

mesafelere düğümlenmiş

az gidiyor, yüz gidiyor hikayelerde var ya çuvaldız boyu yol.

Hiçbir şey anlatamadım. Ve ben bizzat da misal verdim bu bir vaka.

Yüzlercesi oldu böyle.

Anlatırsın, anlatırsın, anlatırsın.

Kalkar giderken derler ki

hoca yahu senin dediğin bu şeyleri bizim üniversitedeki

hocalar da söylüyorlar ama fakat aynı neticeyi çıkarmıyorlar.

Galiba sen dediklerinden bir aslı yok.

Ben keşke

bu binlerce insana münferit böyle ceder şeklinde

anlattığımız bu şeylerden bir tanesi inanmış olsaydı.

Bir tanesi bana deseydi

yahu hoca böyle anlattın ben de inandım. Bir tane görmedim ben burada.

Fakat birisi geldi bir gün yani hiç ihtimal vermiyorsun.

Ben falan yerde şuyum bakıyorsunuz uzman bir adam.

Camide hocam gelmiştim ben o cemaatin o halini öyle gördüm.

O dine karşı hayışı öyle gördüm. O gençleri öyle gördüm.

Bana öyle bir tesir etti ki demiştir yani.

Çünkü üslubu.

O açıdan ben o cedele, kavgaya, münakaşaya götüreyim.

Ve dolayısıyla bazen iyi şeyler söyleme imkanı sizin için de her zaman mümkündür.

Yakaladığınız o şeylere bile

karşı taraftan reaksiyon duyulduğundan, tepki gördüğünden dolayı

elinizdeki o cevherler bile hüsnü kabul görmüyor.

O açıdan üslub o değildir.

Üslub müsamaha üslubudur.

Ve yine göreceksiniz o gün

hani keşke fakirlerim ben Yunus gibi bir gönlüm olsaydı,

Mevlana gibi bir ufkum olsaydı,

Hazreti Bediüzzaman gibi bir sadrım sinem olsaydı

başımı böyle hakikati anlatacağım insanların

ayaklarının altına bir kaldırım taşı gibi koysaydım.

Bas istihkakı vardır.

Bas ama beni dinle diyebilseydim.

Ama

bendeki suni belki de hani bilemiyorum, samimi olduğunu söyleyemem.

Fakat gördüğünüz gibi o yazarlar bilmem ne de Cem Karaca yanıma oturdu.

Ben televizyonda görmüştüm defaatle.

Ama orada ben kalktım ayakta onu istikbal ettim.

Tazimatta, tebcilatta bizim ifadelerimizde takdiratta bulundum.

Bir insandı çünkü.

Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyuruyor ki

Yahudi cenazesi geçerken ayağa kalkıyor,

adeta el pençe divan duruyor.

Diyorlar ki, Ya Resulallah Yahudi idi.

Buyuruyor ki insandı.

Anlıyor musunuz?

İnsandı diyor.

İnsandı, ben de kalktım elini sıktım.

Eğer o bazı şeylerden mahrumsa benim ve benden evvelkilerin kusuru var orada.

Anlatamamışlar demek.

Seviyesinde anlatamamışlar.

Ve insan her dönemde bu türlü insanlar vardı.

Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem sus zamanında ne yapmıştı bu insanlara karşı?

Seviyelerine göre muamele etmişti.

İnsanlık yaparsanız insanlık bulursunuz.

Keşke ben daha büyük insanlıklara aklım erseydi,

daha büyük insanlık sergileseydim,

ciddi böyle bütün benliğimle, bütün ruhumla,

bütün vicdani derinliklerimle orada dökülebilseydim,

ihtimal yani belki onun kalbine bir kıvılcım bile atılmış olabilirdi ama

seviyemize göre. Sonra

yukarıya geldi, orada lobide oturduk,

orada birkaç insan geldi.

Ve diğer taraftan o Burhan Çeçen de geldi.

O da

bu alemin, bu dünyanın duygusunu, düşüncesini seslendiren bir insan.

O biri bir tarafında oturuyordu, biri bir tarafında.

Ben dedim ki

gelecekte sanatın

önemi ve rolü çok büyük olacaktır.

Ve sanat adına bir milletin dirilişinde, sanat adına

sizler, siz ve siz dedim bu işi fikir işçilersiniz dedim.

Size bu millet ihtiyaç duyacak.

E bir baktım daha bir temennaya girdi kendine göre, daha bir saygıya girdi.

Temsil ettiği mesele

eğer değer atfedilebilecek bir mesele ise şayet

ben bir gerçeği söylüyorum, yalan söylemiyorum.

Hakkı söyleme mecburiyetindesiniz.

O insanlar boş insanlar değil ki.

İlahi Allah bir kabiliyet vermiş, onlar bu kabiliyeti geliştirmişler.

Şimdi

diyalog dünyasında yaşıyoruz.

Münasebet dünyasında yaşıyoruz.

Kendimizden de biraz evvel arz ettiğim gibi endişemiz yoksa

emin bulunuyorsak şayet

bence onlarla beraber bulunma, onları kabul etme.

Sadır ve sinelerimizi onlara açmada hiçbir kaybımız olmaz bizim.

Aslında insanımız böyle bir şeye muhtaçtır.

Ve onlara insanı adap ve erkan öğreteceğiz.

Veya tabiri diğerle şöyle diyeyim

insanlığa giden yolda onlar önümüzde olmasınlar.

Rehberimiz Hazreti Muhammed Mustafa ise

insanlara verilecek şeyleri biz verelim.

Başkalarının önünde olalım.

Huşunet başkalarının olsun.

Mülayemet bize yeter.

Evet, hoşgörü filan deniyordu bu mevzuda.

Biraz dağıttım mevzuyu belki.

Kafalarınızı karıştırdım.

Evet, öldürücü zehirle ölmemek için

işte o mülayemet, müsamaha.

Pan zehirini elimizde tutalım.

İnsanlara onu verelim yani.

Kobraları bile tahtı tesiri almayı bilelim.

Arkadaşlara her zaman arz ederim.

Bana göre başarılı insan

en kötü insanla çok iyi geçinip

ondan bile şikayet etmeyen insandır.

Kosturma'da Üstad'ın muamelesini hatırlayacaksınız bir yönüyle de.

Orada çok kavga oluyordu.

Ben gidip hep haksızlara biraz bir ölçüde taraftar oluyordum.

Bana dediler ki bu haksız tedbiri ne diye yapıyorsun?

Ben ona dedim ki haklı insan insaflı olur.

Haksız insan insafsızdır.

E haksızın da meseleyi çözerseniz şayet

haklı zaten çözüme hazır.

Bir ölçüde hatırlayacaksınız.

Bence arkadaşlarımız

o haksızlardan bile kaynaklanan

problemleri çözecek kadar

kendilerini yetiştirmeleri lazım.

Hatta o yüksek performansların,

yüksek istihdatların, karizmaların

en önemli derinliklerini bence

bu insanlı yanları teşkil etmelidir.

Mantık, muhakeme, şu bu bunlar bir şeydir ama

fakat bu şeylerden öte bir şey vardır.

Yine Yunus'un ifadesiyle

şey vardır, şeyden içer o

o da müsamaha, toleranstır.

Bizim düşünce dünyamızda ağırlığı vardır.

Zannediyorum

fikir hayatımız tahlil edildiğinde

bunun çok engin bir yer olduğunu,

çok ağırlıklı bir yer olduğunu göreceksiniz.

Müşahhasını arz etmemi benden istemeyin.

Lütfen.