FKM Sohbetleri | Amellere gerçek derinliğini kazandıran niyetlerdir | 22/06/ 1994 | F. G. Hocaefendi

Yaptığımız şeylerin ötesinde, yaptığımız şeylerden işi daha fazla derinleştirecek niyetlerimizdir.

Zannediyorum insanın ameli dediğimiz sözlere gerçek derinliğini kazandıran da onların davranışlarındaki niyetleridir.

Duymuşsunuzdur, Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemden rivayet edilen bir söz var.

Müminin niyeti amelinden hayırlıdır buyuruyor.

Biz davranışlarımızla dolduramadığımız boşlukları niyetle doldururuz.

Mesela insan ebedi saadete, ebedi cennete ve Allah'ın cemalini görmeye ancak niyetiyle istidat kazanır.

Çünkü yirmi beşi otuzu uykuda geçen altmış senelik bir ömürle ebedi saadet kazanılamaz.

O cennet ki bir saat orada yaşamak binlerce sene dünyada yaşamaya müracattır.

O Allah'ın cemali ki cennette bin sene yaşamanın önündedir.

Bu kadar büyük fezaili, değerler üstü değerleri insanın yarısı uykuda geçen altmış senelik ömrüyle elde etmesi,

yani muvakkat zamanla muvakkat olmayan şeyleri elde etmesi,

mütenahi bir zamanla namütenahi şeyleri elde etmesi,

ne akılla ne mantıkla ne de insafla izah edilir gibi şeyler değildir.

Biz ömrümüzün meydana getirdiği bir boşluğu, yetmemezliği, kifayetsizliği niyetlerimizle dolduruyoruz.

O bakımdan müminin amelinin gerçek buğutları, derinlikleri niyetle ortaya çıkar.

Ebedi cennette o niyetle elde edildiğine göre,

niyet açılmışken şunu arz edeyim,

ben sizin sorularınıza veya sizin içinizden çıkan hissiyatınıza tercüman olan sorularınıza geçmeden evvel,

niyet dendiği için, benim niyetim de önemli,

yani sizin huzurunuza gelirken mesela sizin gönlünüzü hoş etmek,

bunda Allah'ın rızasını aramak,

Allah nazarında durumum nasıl olur yani,

bende bir hoşnutluk kazanılır mıyım,

rızadan nasibimi alır mıyım yani,

bende şu muvakkat hayatta bir yönüyle bu hayatımı dolu dolu yaşamak,

iyi değerlendirmek, Rabbimin hoşnutluğuna ermeyi düşünürüm

ve bunun dışında da hiçbir matlubum, maksudum, mahbubum yok.

Yani bende bir niyet peşindeyim,

o niyetimin mükafatını almak isterim,

bu mevzuda insan fedakarlık yapamaz,

yani ben mesela cennet istemiyorum, ben cemalullah istemiyorum,

fedakarlığında bulunamaz,

ben azab-ı ilahide kalmak istiyorum,

böyle bir fedakarlık olamaz, bu akılsızlıktır.

Allah'ın engin rahmeti var, inayeti var,

herkes çalışmalı, çabalamalı, bundan nasibini almalı,

davranışlarımızın bittiği, eksik kaldığı, yetmediği yerde de

niyet dinamizmini harekete geçirmeli, onunla uçmalı,

niyetin kanatlarıyla uçmalı,

niyetin enginliğinde dolaşmalı, niyetle Allah'a sığınmalı.

Sizler sıkıntılı bir hayat içindesiniz ki bu hayat

ta ilk mektepten, ilk mektep sıralarından başlıyor.

O günlerde sizin davranışlarınızla sizin niyetleriniz amil değildir,

müessir değildir, itici değildir.

Genelde anne ve babalarının, niyetlerinizin,

biraz sıkılırsınız zannediyorum desem,

piyonları olarak yaşarız biz yani, onlar yönlendirirler bizi.

Falan okulda okusun, filan okulda okusun, yok Anadolu Lisesi'ne girsin,

Fen Lisesi'ne girsin, yok Düz Lise'de okusun filan,

yabancı dille eğitim yapsın, bütün bunlar da bir ölçüde,

şuurumuz ne derece gelişmişse belki biz de bazı şeyler ortaya koruz ama,

fakat görüldüğü, bilindiği gibi genelde anne ve baba bu mevzuda müessirdir

ve istedikleri gibi evlatlarını yönlendirirler.

O günlerde ne kadar niyetimiz varsa yani ilkokuldan başlamışız,

adeta hayat bir maraton gibi cereyan ediyor,

ilkokulu bitirirsiniz binbir sıkıntıyla,

ortaokulu bitirirsiniz binbir sıkıntıyla, liseyi bitirdiniz işte,

sonra şimdilerde bir de eskiden yoktu,

şimdi çıktı Ziya Paşa'nın tabiriyle,

bir de liseden sonra veya lisenin içinde üniversiteye hazırlık kursu,

bir de onun maratonunu yaşıyorsunuz,

sıkıntılı bir hayat, bu sıkıntılı hayat,

eğer niyetlerinizle buna ruh ve mana kazandırmazsanız,

derinliği kazandırmazsanız,

belki yine sevap kazanırsınız, fakat sıkıntısı yanınıza kar kalır.

Ama aklınız erdiği günden itibaren,

mesela diyelim orta bire bir Anadolu Lisesi'ne hazırlanıyorsunuz,

veya bir Fen Lisesi'ne hazırlanıyorsunuz,

da o günlerde hakikaten uyanmış iseniz,

gerçeği vicdanlarınızda duymuş iseniz,

hayatınızı düşüncenizle değişik şekilde dizayn edebilirsiniz,

yani bu pratikte bir şey değildir,

pratikte görebileceğiniz, yakalayabileceğiniz bir şey değildir,

vicdanlarınızda duyacaksınız,

gerçek hayat da zaten yaşanan, duyulan,

hatta bazen ızrapla duyulan, beklentilerle duyulan,

ümitlerle duyulan hayattır.

Ya Kemal der ki, derler ki yaşayan bilir,

bence duyan, hisseden bilir.

Yaşanan ve duyulan hayat.

Eğer duyuyorsanız bunu, ta o zamandan başlayarak,

hayatınızı pahalı bir hayat haline getirebilirsiniz,

ucuzcu olmayabilirsiniz.

Mesela hayatınızdaki bütün cihetleriniz, gayretleriniz sizin,

sadece bir ortaokul bitirmeye, bir lise bitirmeye,

bir üniversite bitirmeye mahtuf olmaz.

Daha derin, daha rengin, daha engin şeylerin peşinde olursunuz.

Bu dünyayı dağışar, ta uhvalara ulaşır.

Koskocaman bir maziyi alır, istila eder, işgal eder.

Siz duygularınızda ve düşüncelerinizde bir devleti ebed müddet peşinde olursunuz.

Mensup olduğunuz milletin devletler muvazenesindeki ağır, hakim,

rolü elde edeceği duygu ve düşünce, mefkure, gayeyi, hayal peşinde olursunuz.

Ve böylece hayatınız ferdi hayat olmadan çıkar.

Yani o zaman siz bir insan gibi yaşayıp ölmezsiniz.

Kaderiniz, koskocaman bir milletin kaderiyle bütünleşmiş,

o da Erzurumlu'nun ifadesiyle taliheyi aşar yani.

Bir yönüyle ta gider, Allah'ı bilme ufkuna ulaşır.

Allah'ın isimlerine, Allah'ın sıfatlarına, Allah'ın zatına

ve dolayısıyla sizin ebedi saadetinize ulaşır.

Şimdi bir taraftan hayatın böyle kısır yaşanması var yani.

25 yaşına girinceye kadar erken bitirirseniz,

Türkiye'deki milli eğitim politikası açısından 25 yaşından evvel,

22-23 yaşında üniversite bitiren oluyor ama,

bir tıp okumayı düşünseniz, 5-6 senelik bir okula girseniz,

zannediyorum 25 yaşından evvel bitmiyor.

Hayatın 3'te 1'i okumakla geçiyor.

Ondan sonra geriye kalanın yarısı da uykuda geçecek.

Ondan sonra da bize hayatı bedava vermiyorlar yine.

Hayat adına yudumlatacakları her şeyi karşılığında çok ağır bedeller alıyorlar.

Bazen başarılı olacaksınız, bazen olmayacaksınız.

Bazen atılacaksınız, bazen sürüleceksiniz.

Ne olursanız olunuz, bazen bir kısım haklardan, hürriyetlerden mahrum edileceksiniz.

Yani sadece 25 sene ömrünüzü, ömrünüzün 3'te 1'ini bir şeyle çürütmekle,

her şeyi de elde etmiş olmuyorsunuz.

Daha dünya kadar cehdi gayret o mevzuda uğraşmak istiyor.

Şimdi bu bence kısırca bir hayat yaşama ve hayatı ucuzluğa düğümleme demek oluyor.

Bunu pahalıca ve çok doluca yaşama da vardır.

Yani bu mütenahi, namütenahi yapmak mümkündür.

Bunu sürekli bu hayatı bir şablon haline getirip ebediyette sürekli böyle baskılar yapmak mümkündür.

Cenab-ı Hakk'ın hoşnutluğunu kazanmak,

Beşaretini alacağınız ana kadar bu meseleyi genişletmek, derinleştirmek, büyütmek mümkündür.

O da niyetlerinizde.

Bir ortaokula hazırlanırken, bir liseye hazırlanırken dersiniz ki ben daha ziyade mefkuremin adamıyım.

Mefkure tabiri seçerek bilhassa bizim dilimize, edebiyatımıza Ziya Gökalp ile girmiştir.

Batı'dan ideali aldığımız zaman, ideolojiyi aldığımız zaman idealin yerinde Ziya Gökalp,

Arapçadan gelen, Türkçe'ye mal olmuş bu tabiri kullanmayı eğledi, ona mefkure dedi.

Ona kadar da zannediyorum ona gayeyi hayal diyorlardı.

Yani insan hayal ederken, tasavvur ederken hayal ve tasavvurlarında son ufuk demek.

Ufukların düşüncede, tasavvurda gözetilmesi gibi bir şey, hayatın ona göre planlanması, dizayn edilmesi gibi şeyler.

Bilhassa kullanıyorum.

Bir mefkureye göre hayatın düğümlenmesi hayatı manalı hale getirir.

Yani o zaman sadece siz ortaokul bitirmek isteyen bir talebe değilsiniz.

Mesela düşünceleriniz şunlardır.

Belli bir dönemden beri, bir zamandan beri hakikaten devletler muvazenesinde boyunduruk yere konmuştur.

Bir cihan devleti yoktur, biz onu temsil ediyorduk.

Ve bizim temsil sahamız sayılan bu orta kuşakta şimdi kargaşalar birbirini takip ediyor.

Bunları izah etmeme gerek var mı?

Bu ülkelerde felsefi tarihi yazarlar diyorlar ki, cihan devleti olan Osmanlı gittikten sonra ta Kızıl Elma'dan Çin Seddi'ne kadar huzur kalmadı burada.

Muazene bozuldu.

Çünkü artık bu ülkedeki insanlar hep başkalarının piyonu haline geldi.

Senaryoyu onlar yazıyorlar, şu anda oynanan oyunların senaryoları onlar tarafından.

Ve içimizde onlar hesabına oyun oynayacak bir kısım piyonlar buluyorlar.

Yani şarttaki şekaveti temsil eden de o piyonlardır.

Bu mübarek ülke, bu mübarek insanlık topluluğuna karşı her türlü fenalığı yapabilirler.

Burada huzur bozulmuştur, altın kuşak diyoruz biz bu kuşağa.

Dünya kaderinde daima hakim rol oynamıştır bu kuşak.

Bu altın kuşakta huzur bozulmuştur.

Şimdi ben okuyorum, niye okuyorum?

Çünkü netici itibariyle her şey ilme bağlıdır.

Gelecekte milletimin kaderi adına bir şey yapacaksam ben şayet okumam lazım.

İnsanımızın seviyesini yükseltmek istiyorsak okumam lazım.

Bakın yani yine aynı şeyi yapıyorsun.

Davranışlarda fark yok yani.

Yine çantanı eline alacaksın, kitaplarını koltuğuna alacaksın.

Gidip sıralarda oturacaksın, muallimlerini dinleyeceksin.

Aynı müfredat programı tatbik edilecek ama fakat duygunuz, düşünceniz yani hislerinizin ameli meseleye ayrı bir derinlik kazandıracak.

Farklı bir şey, niyet dedik.

Ben okumam lazım.

Hatta çok iyi okumam lazım.

Batılarda gidip kariyer yapmam lazım, master yapmam lazım, doktora yapmam lazım.

Çünkü insanımızın mahkus kaderini değiştirmenin itibariyle ilme, ilim adamını araştırmaya ve teknolojideki başarıya bağlıdır.

Geleceğin kaderine ilim ve ilim adamları hakim olacaktır.

Şimdi bu mülazayla kendinizi mektebe saldığınız zaman niyetlerinizin enginliğine, derinliğine ve zenginliğine göre bir şey olursunuz.

O zaman siz bir düz okuma insanı değil, derinlikleri olan bir okuma insanı haline gelirsiniz.

Sıradan insan değilsiniz.

Düşüncü ufkunuzun derinliğini ruhunda yaşayan hatta onun sancısını taşıyan insanlar haline gelirsiniz.

Şimdi insan hayatını bu duygu ve bu düşüncelerle dizane ederse zannediyorum, şimdiki zamanda ve bundan sonraki dönemde bu işlere ne kadar sevap telettüf ederse,

o hiç inksama uğramadan, hiç bölünmeden hepinizin defteri hasenatlığında hasenathanesine yazılacaktır.

Yani siz her bir yerleriniz adeta bir yönüyle birer veli muamelesi göreceksiniz.

Ve ilminizde de iştiraki amale girdiğinizden dolayı ilminizin, iştirakinin enginliğini de, ortaklığını da yaşayacaksınız.

Yani bu ortak payda olacak o sizin için.

Ve diğer taraftan Cenab-ı Hak gelecek nesillere fütuhat adına ne kadar şey verirse,

o fütuhatı da atalarımızın yaptığı gibi at üstünde, sadak sırtta, kılıç belde, öyle maddi fetihler şeklinde düşünmeyin.

Çağımızda bu mücadele medenilere karşı galebe ikna iledir, esasına göre ikna ile olacaktır.

İmanın ve Kur'an'ın elmas düsturları kullanılarak, bu sırlı anahtarlarla kalpler açılarak kalplere girilecektir.

Kimsenin endişesi olmasın.

Çünkü cihan sulhu ve salahı yine sizin muazenede yerinizi almanıza bağlıdır.

İşte bir taraftan böyle kısır cehdler, kısır gayretler, bir taraftan da doğurgan diyelim.

Bunu çok defa, fasid daire, şimdilerde kısır döngü dedikleri şeyin karşılığında,

bir de salih daire, uydurma bir şey ama fakat dil bakımından mahsur yok, salih daire.

Buna da isterseniz onun kısır döngü olmasına karşılık doğurgan döngü diyebilirsiniz.

Döngü tabiri de biraz onu kısırlaştırıyor ama, fakat doğurgan daire demek daha iyi olur.

Siz her hareket ve her hamlenizde böyle enginliklere ulaşacaksınız,

fakat niyetleriniz hep amellerinizin önünde olacak ve Allah size niyetlerinize göre mükafat verecektir.

İnneme l-amalu bin niyat, Buhari'nin ilk hadisi.

Ve inneme li kulli mri'in manevâ.

Ameller niyetlere göredir.

Her insana ne niyet etmişse Allah tarafından o takdir edilmiştir, verilecektir.

Ve orada buyuruyor ki kim Allah'a ve Resulullah'a, Allah ve Resulullah yolunda hicrete niyet ederse,

o Allah ve Resulullah için hicret etmiştir.

Ama bazılarda vardı ki orada dam, tarla falan onun için hicret eder.

Nitekim o dönemde bir tanesi gönlünü kaptırdığı bir kadın için hicret etmişti.

Gidip orada Medine'de belki evlenebilirim diye düşünmüştü.

Onun adına da muhaciru filan ediyorlardı.

Yani çokları Allah için hicret etmiş, muhacirullah oluyor o.

Şimdi bir yerde Allah için hicret etme var,

muhaciru Resul, peygamber için hicret etmiş,

din muhaciri, isterseniz muhaciru din diyebilirsiniz, din muhaciri.

Öbür tarafta da o zavallının adı muhaciru filan oldu.

Allah hicret edenleri dinlerinden dolayı alkışladı, göklere çıkardı, tebcil etti.

Çünkü niyetleri temizdi.

O niyetin kuvve-i imbatiyesi güçlü toprak gibi tıpkı zemininde ne heykellerse bitiyordu, boyatıyordu.

Fakat öbürleri sadece zamanın o dar kalıpları içinde ne oluyorsa onunla kalıyorlardı.

Toparlayacak olursak bakın siz nasıl olsa sıkıntıyı çekeceksiniz.

Ve belli bir devreye kadar da çektiniz yani.

Liseyi açtınız şimdi, bundan sonra üniversite okuyacaksınız.

Amellerinize mütekabil aynalar içinde eşyanın genişlemesi gibi

hayallerini aşacak genişlik kazandırmayı düşünüyorsanız şayet

bunu niyetlerinizle, niyet aynalarıyla yapabilirsiniz.

Aynalar karşısında gölgedir o aynaları akseden şeyler ama

fakat niyette bu gerçektir, Allah niyetlerinize göre size muamele yapacaktır.

Daha şimdiden siz niyetlerinizde fatih olabilirsiniz.

Yani defterlerinizin başına Allah bu bizim fatih diye yazabilir.

Fatihe yazabilir.

Yani bu fethi gerçekleştiren bayan olursa ona da fatiha denir.

Niyetlerinizle, niyetlerinizle muhacir yazılabilirsiniz.

Çünkü niyet etmişsinizdir.

Size ayrı bir kapı açarak, az daha bir kapı aralayarak

daha değişik zaviyeden bir husus arz edeceğim.

Bir hayır yolunda zatında hayır olmayan şeyler bile tamamen hayır hale gelirler.

Biraz utanarak ifade edeceğim ama zannediyorum beni bağışlarsınız.

Bağışlamanıza sığınarak da biraz hicabımı aşarım ben.

Mesela namaza yürüyeceksiniz değil mi?

Ondan evvel abdest alıyorsunuz.

Ve buradakilerin hepsi alıyordur abdest.

Abdestten evvel de bir ıtrahat mevzuu var.

Onu o tabirle ifade edeceğim ben.

Tabipler de o tabiri kullanırlar.

Yani o metabolizma artıklarını dışarıya atma meselesi.

ıtrahat.

Namaza niyet ederken ben gidip öyle bir boşalayayım.

Hani işte hicab duydum da buydu.

Utandım buydu.

Bir gidip boşalayayım da.

Çünkü esas namazın ruhu da huzurdur, huşudur.

İçte saygıdır yani.

İnsanın saygıyla içinin kurulmasıdır.

Allah Kur'an'da

قَدْ اَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذ۪ينَهُمْ ف۪ي صَلَاتٍ خَاشِعُونَ

Namazı iki büklüm olup kıvrım kıvrım kıvranarak eda edenler kurtulmuşlardır buyuruyor.

Yani namaz o bile dış erkan eda edilirken yine niyet derinliğiyle,

duygularla ifade edilen bir şeydir.

Yerine getirilen bir şeydir.

Siz böyle bir namaza yürürken diyorsunuz ki

evvela ben beni rahatsız eden şeyleri atayım.

Bundan sonra da ilk konsantrasyon abdestler ben onu da alayım.

Bir taraftan boşalma, bir taraftan dolma, bir taraftan dengelenme her neyse

ve namazda gerçekten Allah'a yönelişi, vicdanımla yönelişi yakalayayım dersiniz.

Daha ayağınızı bağışlayın,

abdest bozacağınız yere atmaya başladığınız andan itibaren

siz sevap düzlemine girmiş olursunuz, vetiresine girmiş olursunuz.

Bir sevap yolunda yürüyorsunuz.

Oysa ki yapacağınız şey gayet tabi bir şeydir yani.

Yemişsiniz, azmetmişsiniz, dolaşım tamamlanmış,

atacağınız bazı şeyler vardır tabi bir şey.

Ama niyetiniz bu tabi şeyi bile ibadet haline getirir.

Çünkü siz ibadet yolundasınız.

Hayır yolunda yapılan, zatında hayır olmayan şeyler bile birdenbire hayra inkılap eder,

hepsi hayır haline gelir.

Sözcüğüyle ifade etmeye çalıştım bunu.

İçeriye,

Bakın helaya giriyorsunuz.

Adını söylerken bile zannediyorum bazılarımız aldığımız terbiye itibariyle sıkılırız biraz,

yüzümüzü boruştururuz.

Bunu ifade ederken icap duyarız ama

işte bütün pisliklerden Allah'a sığınarak buraya giriyorum dersiniz.

Orada durduğunuz dakikalar bile sizin hesabınıza, defterinize hasenat olarak yazılır.

Dışarıya çıkar gerilirsiniz ciddi bir metafizik gerilimle ufranik.

Ufranik dersiniz Allah'ım bizi affet açıldık saçıldık gerçi kasti değildi bunlar.

Ama sen ayan beyan her şeyi bilirsin.

Ben bu açılmadan dolayı bu kadarlık bile

senin mağfiretine sığınıyorum, dehalet ediyorum.

Bir sevap daha alıyorsunuz.

İstibra yapıyorsunuz.

İstibra abdestten sonra varsa şayet

bakıyanın dahi dışarıya atılmazsa abdest aldıktan sonra abdestin bozulmaması için

rayet edilmesi gerekli olan abdestle alakalı bir esastır.

Dolaşıyorsunuz orada.

İşte o dolaşma bile yine sizin hesabınıza namaz kılıyor gibi ibadet sayılır.

Oturur ezanı dinlersiniz ibadet sayılır.

Yani gerçek namaz namazın farzıdır.

O ana kadar olan şeyler konsantrasyon adına bir kısım hazırlıklardır.

Sizi bütün benliğinizle Allah'a yönelmeye hazırlayan şeylerdir.

Ama bu yolda yarım saat kadar bir zaman geçer fakat bunların hepsi ibadettir.

Anlatabildim mi?

Bir kapı daha ararlayayım ben.

Yani hayır yolunda her şey hayırdır.

Bazen yatarken bile öyle olur.

Mesela diyelim yatsı namazını kıldınız yattınız.

Niyet meselesi mütenahi namütenahi hale getiriyor.

Ben hele şimdi yatıp bir istirahat edeyim de sabah namazını şöyle ciddi bir gerilim içinde hüzur içinde eda edeyim.

Hazreti sahibi şerata göre o gece sizin soluklarınız tesbih sayılıyor.

Ha nefes almışsınız ne yapıyorsunuz nefes alırken?

Zararlı şeyler atıyorsunuz dışarıya yararlı şeyler alıyorsunuz.

İyice gündüz vaka bu denge değişiyor ama

tabi bir şey yapıyorsunuz yani.

Bu tabi bir şey yapmasanız ölürsünüz.

Sizin Allah hayatınızı öyle programlamış.

Ama nefes alıp verirken sanki subhanallahü ve bi hamdü subhanallahü'l azim diyorsunuz.

Melekler bunun sevabını yazmaya güçleri yetmiyor.

Az edebiliyor muyum?

Hayattaki boşluklar nasıl doluyor?

Hayatınızı yine birkaç buğutlu yaşayacaksınız.

Hem okuma sevabı hem okumadaki niyet sevabı enginliği

hem de başkalarına yararlı olma sevabı.

Bütün bunlarla hep böyle enginliklerde dolaşacaksınız.

Zirvelerde dolaşacaksınız.

Dolayısıyla hiç boş olmayacak.

Hayatınız dolu dolu yaşanacak.

Bunu böyle yapmak mümkündür sizin için.

Ve bunu zannediyorum biliyordunuz da sizler.

Ama ben bir kere daha bildiğinizi size ifade etmek istedim.

Siz de bu işleri yapmaya böyle bu işin başındayken niyet ettiğiniz andan itibaren

bütün ömrünüzü binli bereketli mümbit bir tarla haline getirebilirsiniz.

Yedi veren bir başak haline hayır yetmiş veren bir başak haline getirebilirsiniz Allah'ın inayet ve keremiyle.