Kur'an'ın İç Musikisi ve İnsanın İç Dünyasına Hitabı | Beşinci Kat | M. Fethullah Gülen Hocaefendi

İnsanın bana göre en derin yanı insanın psikolojik yanıdır.

Şimdi psikolojiyi vaka, biraz ruhla irtibatlı görüyorlar.

Fakat insanın metafizik yanı denebiliriz belki buna.

Yani insanın nefsi yanı da olabilir.

Emmaresiyle, levvamesiyle, mutmeinnesiyle, radiyesiyle, mardiyesiyle, vicdan

mekanizması olabilir, doğrudan doğruya, letaifi rabbaniyesiyle, hissiyle,

şuuruyla, iradesiyle, hatta bunların netici itibariyle elde edilecek gayatul

gayasıyla.

Bunların hepsinin aynı zamanda hedeflediği bir şey var.

Üstadımız Bey Şamiye'nin sonunda işaret ediyor o gayatul gayeyi.

Hepsiyle hedeflenen şeylere işaret ediyor.

İsterseniz bu ezanı dinleyelim.

Şimdi arzu ettiğim hususlar, insanın bizim insan adına bildiğimiz, tanıdığımız

yanlarından daha önemli yanlarını teşkil ediyor.

Hatta insanın bizim insan dediğimiz yanları, belki bir gün bitip tükenip

gidiyor ama, fakat insanın bir yanı vakti kalacaksa şayet, biz o yanlarının

vakti kaldığına inanıyoruz.

Yani insan ahirete vicdanıyla yürüyor, latife-i rabbaniyesiyle, hissiyle,

şuuruyla, idrakiyle, iradesiyle yürüyor.

Nefsi emmaresiyle yürümese bile, fakat o nefsi emmarenin maruz kalacağı, mevud,

akibetle yürüyor.

Nefsi levvamesiyle yürüyor.

Mutveinnesiyle, radiyesiyle, mardiyesiyle, safiyesiyle yürüyor.

Bu açıdan insan dediğimiz zaman, esas akla gelen şeyler bunlar olmalı bence.

Şimdi Kur'an'ın insanın bu yanına hitap etmesi esastır.

Buysa ki biz Kur'an-ı Kerim'i genelde tahlil ederken, hep

onun akla hitap eden yanlarını ele almışızdır.

İnsanın bu iç yanlarına bakan meselelerine karşı büyük ölçüde kapalı

kalmışızdır.

Yani bir işin bu yanının, esas insan diyebileceğimiz Ahseni Takvime Mazhar

yanı, o yanına hitap eden yanlarıyla tahlil edilmesi, tahlille tabi tutulması

meselenin bir yanı.

Bir diğer yanı, Kur'an-ı Kerim insan tabiatıyla, saf insan tabiatıyla,

saf insan tabiatını biraz kantın, saf akıl tabirini yerinde kullanıyorum.

Değişik şeylerle malul hale gelememiş, duruluğunu koruyor.

Selim, Itrat olarak devam ediyor.

Böyle saf insan tabiatına Kur'an-ı Kerim'in anlattığı şeyler vardır

ki, insan kendine çok uygun bulur onu.

Biz de kendi saf duygularımızı, saf anlayışımızı, saf hislerimizi dinlediğimiz

zaman Kur'an'la çok ciddi bir uyum sezeriz.

Bu da meselenin bir diğer yanıdır.

Hatta Kur'an-ı Kerim'in zahiden arkasındaki zat, müzikiyle meşgul olmuş

bir insan değildir, besteyle meşgul olmuş bir insan değildir, şiirle meşgul

olmuş bir insan değildir.

Aksine Allah demiştir ki, وَمَا عَلَّمْنَاهُ شِعْرَ وَمَا يَنْضَغ۪ي لَهُ Allah

sana şiiri öğretmedi ve zaten o sana seza da değildir, layık da

değildir, der.

Ama bununla beraber Kur'an'da öyle mükemmel bir şiiriyet vardır, öyle üstün

bir müziki vardır, öyle üstün bir insicam vardır, öyle engin bir siyah

-sibak münasebeti vardır ki, hatta böyle bizim gibi ümmiler bile o kelimelerin

manalarını anlasalar, üç beş kelime söyleyince arkadan şu denebilir, denmesi

lazım diyecek şekilde bir uyum arz eder, bir müzik arz eder.

Kutup tefsirinde bir iki yerde ifade eder bunu, bir başka kitabında da

diyordu, ben ilk defa orada görmüştüm, sonra arkadaşlarla tefsiri mütale

ederken gördük orada, diyor ki bir Amerika seyahatı herhalde yaparken gemide,

aklımıza esti bir Cuma namazı kılalım dedi, Kur'an okuduk.

Uzaktan yaşlıca bir kadın, herhalde elit olduğu da belli herhalinde, biz Kur

'an okurken orada namaz kılarken büyülendi ve sonra geldi yanımıza sokuldu, dedi

bu nedir bu yaptığınız şey, yok ustaymış kadın, biz Kur'an deyince

bu ne müthiş müziki dedi.

İşte bunu ancak insanın ruhu sezer yani, bu eski bir kısım tefsircilerin

kaba tahlilleri içinde bunu sezmek mümkün değildir.

Ben bir başka şey daha dinlemiştim, bana Nakili Suat Bey, öyle hatta

Hamidullah Hoca'dan naklen, günümüzün öyle Beethoven'i gibi, Chopin'i gibi bir

insan yani, veya işte Götesi gibi bir adam, müzikiye çok aşinen, Hamidullah

'ın mektup yazdığını bahsetmişlerdi, şeyi bir piyano ile seslendiriyor, Fakat

eline geçen metinde, okuyor, geliyor geliyor,

burada kapaklanıyor kalıyor, bir türlü seslendiremiyor bunu, Hamidullah Hoca'ya

mektup yazıyor, bu Allah kelamıysa burada tıkanma olmaması lazım, diyor.

Hamidullah Hoca da diyor ki tıkanma sende, o kelimeyi yanlış okuyorsun, Rabbena

la tuahhirna in nesina vuktanun.

Bunu bizim Daramifasollası hikayesi içinde almamak lazım yani.

İnsan ruhunun sezebileceği, yani o muhtevaya en uygun sesi bulup, herhangi bir

rekakete girmeden, onu seslendirme şeklinde, bir müziki şeklinde yaklaşacak

olursak, ve bunu ancak insanın ruhu sezer, insanın vicdanı sezer, ve kutup

tefsirinde yer yer, o edebi tasvir kitabında da bunu ifade eder, o

müziki karşısında bayılır, hatta o bayılma bazen bize de akseder o tefsiri

okurken.

Bu da meselenin bir diğer yanı, kanaata izan edince, bu psikolojik tahlil

adına, buna karşı da kapalı kalınmıştır, izah edilmesi gerekli dediğimiz husus,

üzerinde etütler yapılarak izah edilmesi gerekli olan husus budur.

Bir diğer üçüncü yanı şudur, Kur'an-ı Kerim'e, çok uzun

boylu baştan sona kadar defa üzerinde durdum da öyle söylüyorum, zannetmeyin.

Fakat genelde bana aksi fikir verebilecek bir şeyle de karşılaşmadım, belki her

Kur'an okuyuşumda, bugün bile ihmal etmeden her gün bir cüz, yine

dikkatlice okumaya çalışırım.

Kur'an-ı Kerim'de aksine, bu düşüncemi değiştirebilecek bir şeyle

karşılaşmadım.

Ben hep gördüğüm şey şu oldu, Kur'an-ı Kerim, bir taraftan,

değişik tipte, değişik karakterde insanları konuştururken, onların

düşüncelerini ortaya korurken, o karakterleri çok güzel resmediyor.

Az sanatta böyle tecrit düşünceniz varsa hakikaten, yani mesela diyelim bir

lavabali insanlığı anlatıyorsa orada, malzeme olarak kullandığı şeyler

itibariyle, o insanın öyle orada kırılttığını görüyor gibi olursunuz.

Bunu vicdan seziyor yani.

Mesela bir Lut kavmini resmederken orada, o insanların yürüyüşleri, orada

kullandığı kelimeler itibariyle, soluklarını verir nazara.

Onların seslerini duyuyor gibi olursunuz.

Ve o umumi manzara içinde, bu intiza düşüncesiyle bir yönüyle, yani umumi

o şeyi toplar bir araya getirir, umumdan bir mana çıkarırsınız, onların livata

yapan insanlar olduğuna şahit olursunuz.

Bir livatacının sesini, soluğunu yakalarsınız orada, o karakteri yakalarsınız

orada.

Hani bu türlü şeyler sanatta da, daha başka sanatkarlarda da görülmüş.

Mesela Şeyh Kisbir, geçmiş devirleri resmederken, Roma'ya Jüliet'te,

zannediyorum kendi devrinizi yaşamazsınız yani, sizi elinizden tutar, çok

garip, çok enteresan böyle.

Yerin altında bir dünyaya götürür yani.

Hamlette, ben bu hamlette Necip Fazıl'ın bir adam yaratmakta aynı duyguyu

yaşamışımdır böyle.

Farklı bir alemde dolaştırır sizleri, bu çok önemli bir meseledir.

Çünkü farklı bir dönemden bahsediyor, farklı karakterde insanlardan bahsediyor,

farklı anlayışın hükümran olduğu bir dönemden bahsediyor, farklı ortaya

konuyor.

İşte Kur'an-ı Kerim'de bu öyle yaygındır ki, yani mümin, müminlikten

hiç bahsetmezse, mümin kendi duygularını, düşüncelerini ortaya koyduğu zaman,

mümin dersiniz bu yani.

Mümince duygular böyle anlatılır, kafirce düşünceler şöyle anlatılır, münafıkça

düşünceler şöyle anlatılır diyebilirsiniz.

Ve çok acıdır, Kur'an-ı Kerim'in bu yanı hiçbir zaman

nazar itibarı alınmamıştır.

Başımızdan aşkın mücelletler ortaya konmuştur.

Buysa ki bana göre çok önemli geliyor Kur'an-ı Kerim'in

bu yanı.

Tabi edebi kültürü, sosyoloji bilgisi, psikososyoloji bilgisi olan bir insanın

bu meseleyi mutlaka talih etmesi lazım.

Yani bir Bediüzzaman gibi, bir Seyyid Kutup gibi bir adamın bunu talih

etmesi lazım.

Ben böyle bir ucundan az bir deneyeyim dedim, deneme mahiyetinde.

Kürsü'de bazı şeyler ortaya koydum.

Hep çok tekrar ederim, Jülber'in denizin dibinde 24 bin fersanı, onun

sonundaki sözü şudur, insanlık henüz böyle bir seyahata muktedir değil.

Camide alık alık yüzüme bakan insanların çevresinin bana bir şey ifade

etmediğini görünce, galiba dedim ben de bana bir şey ifade etmiyorum, en

iyisi bu faslı şimdilik kapatalım, bakalım.

Arkadan gelen birisi yapar bunu herhalde.

İnsanlık böyle bir seyahata muktedir değil.

Diğerleri için aptalcası değil ama, fakat mutlaka onun yapılması lazım.

Allah kelamı olduğundan ben o talebüne inanıyorum.

Kur'an-ı Kerim öyle bir boşluğa mahkum olacağına ihtimal vermiyorum.

Mesela Zeliha'nın bir genci kandırmak için bir kadın oradaki üslup, vurgular,

seçilen kelimeler öyle anlatır ki, Yusuf'un masumiyetinin ifadelerinde

görürsünüz bunu.

Yusuf'un ifadeleri tecessüm eden bir Yusuf olur.

Fakat biraz hani o tecrit düşüncesiyle bakmak lazım.

Ve karşı tarafta da bir fettan kadın o ifadelerde tecessüm eder karşınıza

dikilir.

Aldatmaması mümkün değil.

Ve tabii bunu vicdanın sezmesi çok önemlidir.

Çünkü o kadının fettanlığın enginliği ölçüsünde Yusuf'un kahramanlığın

büyüklüğü meydana çıkar.

Yoksa sıradan bir kadın karşısında insanın mukavemeti çok fazla kahramanlık

sayılmaz.

İlaççılar sadece bilebildiğim kadarıyla bunun ''Ve ravede tülletü ve fi

beytiha'' eski ''sekkâki allâme'' zemahşeri onun üzerinde dururlar.

Ve orada teşemmüm ettikleri mesele şudur.

Yani ondan kam almak isteyen kadının evinde bu hadise cereyan ediyordu.

Oysa ki o Hz.

Yusuf'un iffetinin bir yanını bu mevzuda iffetini koruma büyüklüğünde ayrı bir

yanını ifade eder.

Fakat orada seçilen her kelime hatta kıraatın açık olması bile hani bazıları

o hücariyet ederek okuyorlar ''heyteleke, heytileke, heytüleke'' onlar hepsi

çok önemli.

Orada hani ''iti'' gibi, ''ati'' gibi filan demeleri ''ci'' demeleri bu

kelimelerin yerine ''heytenin'' seçilmesi.

Hatta ses ve soluk olarak da seçilmesi.

Yani onun yürekten gelme meselesi bunların hepsi mevzuyla, tema ile böyle bir

musikoyum içinde ki bazen böyle yapmışımdır ben yani böyle.

Deliriyorum Allah'ım.

Nereye gitti külahım?

Namazın içinde bazen ''elimi sallayasım'' gelir yani böyle.

Bayılırım bu ifadeleri.

Çok fazla edebi, incelik anlamasan bile fakat şiirle, nesirle işgalim de

bilinir.

Ama her geçen gün ona karşı böyle hayranlığım bir de artıyor.

Allah ahir ömrümde beni onunla delirsin isterim yani.

Başka hiçbir şey duymayayım.

Allahümme salli ve sellim ve

rahmetullahi ve bi hurmati l-Aliyyi ve bi hurmati l-Fatiha.

Allah, Allah, Allahu Ekber.