Economic Reflections -19- | The Place of Labor and Capital in Socioeconomic Life | M. Fethullah Gülen | (1979/07/20)

Euzübillahimineşşeytanirracim

Bismillahirrahmanirrahim

Elhamdülillahi Rabbil Alemin

Vessalatü Vesselamü ala seyyidina ve senedina ve şefihe-i zünubina

ve Mevlana Muhammedin Sallallahu Teala Aleyhi Vesselamü

ve Peygamberlerimizin ve Meleklerimizin ve

ailelerinin ve arslanlarının

Subhaneke la ilmelena illa ma'allemtena inneke entel alimul hakim

Subhaneke la ilmelena illa ma'allemtena inneke entel alimul

hakim

Rabbim benim kalbimi açtı

ve emrimi kolaylaştırdı

ve bir parçacık dilimden ağırlaştırdı

ve emrimi Allah'a gönderdim

ki Allah kullarını görür

Allahümme salli ve sellim ve barik ala seyyidina Muhammedin ve ala alihi

azzeze kemalillahi ve kema yediyehü bi kemalihi

Bismillahirrahmanirrahim

Ve en leyse lil insani illa ma sa'a ve enne sa'yehu sevfe yüra

fümme yücezehu l-cezee el-evfee

Sadakallahu'l-azim

ve bellâna resûluhun nebiyyül-hâşimiyyül-kerîm

Ya İlahe'l-alemin, kalplerimizi envari imaniye ve Kur'aniye ile münevver eyle

Nefsin ve şeytanın şerrinden bizleri masum ve mahfuz eyle

Zahir ve batın birliğine bizleri hidayet eyle

İçimizi dışımızdan daha hayırlı ve dışımızı ıslah eyle

Gümlemizi cennet ve cemalullah şerefiyle şerefliye eyle

Amin ve hürmeti seyyidil murselin

Velhamdülillahi Rabbil alemin

Muhterem Müslümanlar

Bir evvelki haftada yine muamelata dair,

İslam'ın teferruatına dair

İktisadi hayatımızdan bazı hususları size getirip intikal ettirmeye çalışmıştım

Tekrarı zayif sayıyorum

İçinde bulunduğumuz şartlar itibariyle

İçtimainin mevcelenmesindeki renkler itibariyle

Bugün içtimayı hayatımıza getireceğimiz ve kazandıracağımız şeyler

Benim muhakkak size anlattığım şeylerden çok farklı şeylerdir

Bütün seneleri onlara verme seza olan

Ve bütün seneleri onların uğrunda heder ettiğimiz, verdiğimiz en mukaddes,

en mualla şeylerdir

Onlar o türlü şeylerdir ki bütün içtimai hayatımız onlar üzerine kurulur

İktisadi hayatımız onların üzerinde teessüs eder

Onlarda küçük bir inhiraf olursa, küçük bir arıza belirirse

Ferdi, aile ve içtimai bütün hayatımız daha kendisini hissettirir

Evveliyetle biz o meseleleri ele alıyoruz

Sağlam bir FET bütünlüğü, iç dış bütünlüğü, gönül kafa vahdeti,

iç alem dış alem vahdeti

Kainat eşya ve hadiseleri kavrama

Dünyaya niçin geldiğini bilme ve Allah karşısında takınması gereken ubudiyet tavrını

takınma

Bu hususlar ıslah edildikten sonra bunlar üzerine tertüp edecek her mesele kendi

kendine inşallah yoluna girecektir

Bununla beraber Zahid'i tekrar ediyorum

Bir fikir vermek için ve ilerde inşallah asıl sahiplerini vazifeye davet

etmek maksadıyla

Ben takatımın fevkinde bir husus omuzlarımı alarak cemaatın anlayışı seviyesinde

takdim etme şartıyla onların huzuruna getirdim

Bana Cenab-ı Hak rızası ve ihlas dairesi içinde ifade imkanı büyüttü

Allah şeylesin cemaatı da bir lahza ihlastan samimiyetten ve hüsnü niyetten

ayırmasın

yapacağımız şeylerin içinde Allah yoksa celle celaluhu yani marzi ilahi

yoksa o hoşnut değilse

siz tutsanız cenneti yeryüzüne getirseniz yine de bir şey yapmış olamazsınız

Allah yolunda ise yapılan işlerin büyüklüğüne küçüklüğüne bakılmaz

Belki o istikamette onun rızasının gözetilmesine göre verilen işlere

ortaya dökülen şeylere değer verilir

Binaenaleyh Allah yolunda yapılmış zerre kadar bir iş onun yolunda olmayan

batmanlarla işe müreccahtır

Allah yolunda bir insana hakikati duyurma Allah rızası mühimdir

Evvela biz Hz. Muhammed a.s. gibi eşref ve ekmel bir

mübellile bu anlayışa davet edildik

Mekke'de davet bu idi insanlar buna davet ediliyordu

Medine'de Allah Resulundan Allah-u Teala ve Tekaddes Hazretlerinin zat sıfatı

ve esmasına dair

Üluhiyet ve rububiyet dairelerine dair

Terbiye dairesine dair

Ahkamda tevhid dairesine dair sorular sorulduğu zaman o

Hep kul huvallahu ehad allahu samed

Lem yelid ve lem yuled ve lem ye kullehu kufu ve nihad diyordum

Zatında Allah birdir

Evvela gönlünüze bunu yerleştirmeniz lazım

Rububiyetinde Allah birdir

İcrada Allah'ın eşi ve ortağı yoktur

Düzeni kurar sonra düzeni o yürütür

Zerrattan seyyarata kadar

Mikron alemden makro aleme kadar

Bütün sevk ve idare Allah'a aittir

Sizin kalbinizin atışlarına dahi

Başkasının müdahale etmesine razi değildir

Şah damarından size daha yakındır

Ama en uzak nebulozları eviren çevrende yine odur

Geniş kainatla sizin aranızda münasebeti kuran odur

Binaenaleyh böylesine geniş bir rububiyet dairesi içinde

Yine Allah'ı tevhid edeceksiniz

Ahkamda Allah'ı tevhid edeceksiniz

Amelde Allah'ı tevhid edeceksiniz

Her şeyi Allah'a teslim etmiş olma

Ve sadece onun emirleri altında

Size verdiği rolü onun hazırladığı sahnede

Senaryosunu hazırladığı bir oyun içinde

Oynayan birer figürden ibaret kendini

Herkes kendini birer figürden ibaret görmek suretiyle

İpler onun elinde oynatan odur

Işığı ayarlayan odur

Kostüme hava getiren odur

Valsı dem tutturan odur

Her şey onun elindedir

Havası ve edası içinde

Tamamen ve tamamen Allah'a teslim olmam

Ondan sonra ahkamını yaşayacaksın

Verdiği rolü oynuyorsun

Senden ne istiyor onu yerine getirmeye çalışıyorsun

Sair şeyler kendi kendine izaya gelecek

Ve rayına oturacaktır

Bu temel prensiplerde meseleler halledilemedikten sonra

Hatta inandım deyip camiye geldiği halde dahi

Allah karşısında ubudiyetin gerektirdiği ciddiyet

Samimiyet vekar ve iç olgunluğuna sahip olamadıktan sonra

Omuzları üzerinde ister Şekis birinin kafasını taşısın

İster Eflatun'un kafasını taşısın

Halledeceği hiçbir mesele yoktur

Nice parlak dimalar çıkmış

Beşerin felsefi hayatında mevcelenmeler meydana getirmişlerdir

Ama size soruyorum ben

Beşer hayatında nebiler kadar büyük bir esire sahip bir insan gösterebilir misiniz?

Rusya muhakkak komünist olmuştur

Ama şu andaki gidişi yine bir ortodoks hristiyan olma istikametindedir

Çin muhakkak komünist olmuştur

Ama onun öteden beri bir ana ve baba tanıdığı konfüçyüs vardır

Ve Çin'de şimdi yavaş yavaş konfüçyüse doğru bir gidiş vardır

Batı çeşitli yerler değiştirdi

Çeşitli kapıları vurdum

Sosyalizme gitti dayandım

Daha evvel feodalizmi denedim

Kapitalizme geldi incirar etti

Reaksiyon olarak işçi karşısına çıktım

Sosyalizme selam çakmaya başladı

Komünizm dedi dolaştı etti kiliseye müracaat etti

Sosyalizme lüzumunu duydum

Onun içindir ki

Biz Beşer için

En sağlam ve istikrarlı bir tekevvünü

Yine Nebinin sözüne

Sazına edasına ve havasına

Kulak vermede görüyoruz

Bunalmış Beşer

Şu bunalmışlığın içinden

Kurtulmak istiyorsan

Huzursuzun

Sona ermesini arzu ediyorsa

Nebilerin sesine ve sözüne

Kulak verecektir

O itminana kavuşamadı

Maddeten müreffeh olduğu yerlerde

Dahi isterik hallerden ve cinnetlerden

Kurtulamadı

Huzur ve saadeti eremedi

Hep onun arkasında hülyalarla

Koştu durdu

Belki onun hülyalarıyla

Muhakkaten mesut oldu

Bugün değilse yarın mesut olurum

İşçimiz baştan çıkarılmak suretiyle

Kafasına atıldığı duygu ve düşüncelerle

Bu hava içindedir

Bugün ölürüm öldürürüm

Fakat yarın mesut olurum havasıyla

Hep geleceklerde

Ütopik dünyalarda teşekkül edecek

Saadeti hayalinde

Yaşadı onunla mesut olmaya çalıştı

Heyhat Beşer

Hiçbir zaman mesut olamadım

Almanya bütçesinin

Yarısı kadar

Delilerin tedavisi için bütçede

Para ayrıldığı hususunu size intikal

Ettirmiştim

İskandinavya memleketler

İktisadi durumlarını halletmiş memleketler

Yüzde on üç

Nispetinde bir zaman mecmualar

Gazeteler yazmıştı kitaplar yazmıştım

Kırkını geçen

Kadınlarda intihar vakasına

Şahit olunduğunu size yine intikal

Ettirmiştim

Demek ki iktisadi refah çok şey halletmiyor

Ama fakru zaruret içindem

Ciddi bir tevekkül

Ve teslimiyetlem

Yeni dünyalar kurma aşk ve şevkiylem

Zevki sayetmede

Çalışmada gören

Müminlere gelince

Batı için ve batıl sistemler

İçin bahis mevzu olan şeyler

Onlar için bahis mevzu değildir

Maddeten

İktisadi ve senayi

Yönünden çok yeri kalmış

Olmasına rağmen en az

İntihar vakasına rastlanan yer

Neresi biliyor musunuz?

Suudi Arabistan'dır

Temel

Mevzularımız bunlar bizim

Konuşacağımız her şeyi

Bunlara dayıyoruz

Meselelerimizi bunlara dayamadan

Onların muallak olduğu kanaatindeyiz

Asıntıda olan meselelerin

Bir şey halledeceği ve bir şey getireceği

Kanaatinde değiliz

Bütün meselelerimizi

Allah'a imanam

İmanda irfanam

İrfanda meveddeti ve muhabbeti

İlahiye Allah'a karşı muhabbet

Göstermeyem ve bu muhabbetin

İnsan vicdan ve ledünnünden

Bir haz

Bir lezzet halinde mevcelenmesine

Bağlıyor sistemimizi

Buna bu kuvvetli kaideye dayıyor

Ve yürüyeceğinden emin

Olarak sonra koltuğumuza

Rahat oturup duruyoruz

Cenab-ı Hak

Zat-ı iluhiyyeti

Adına kalplerimizi

İman ve irfanla donatsın

Bu noktada açık

Eksik ve gedik bırakmasın

Zira binlerce

Tecrübelerle kat'i kanaatımız

Geldi ki

İşi bu vadide halletmedikten sonra

Hangi vadide ve hangi

Çeşit işe başvurulursa vurulsun

Netici itibariyle

İş fiyaskoyla neticeleniyor

Bağışlayın

Bir evvelki derste de

Toprak ve toprağın

En ideal şekilde kullanılması

Hususunu size getirdim

İslam'da

Bir aktif politikanın

Bütün hayatı

Çepeçevre sardığını

Huzurunuza getirdim

Onda mutasıl bir canlılık vardır

Onun için

Müslüman bir hava içinde yaşayanlar

Arasında kahvede

Miskin miskin zamanını öldüren

Bir insan bulamayacağınız gibi

Ekilmemiş

Yol olmamış

Üzerinde müessese kurulmamış

Bir avuç bir karış

Bu kadar boş toprakta bulamazsınız

Fert onda canlıdır

Fert kanlıdır

Fert dinamiktir

Fert hareketlidir

Sadece yatağı fert

Vücudunun zaruri ihtiyacı olan

Allah'ın

Hükmüyle

Muhkem bir kaziye haline getirdiği

Şeriatı

Fıtriyenin içine koyduğu

Hayati bir zarureti yerine getirmek

İçin uzanır

Döşeye sırtı gelir ama

Sadece zaruri ihtiyacını

Gidermek için

Zehirlenme dengesini

Zehirlenmeye karşı vücutta dengeyi

Temin etmek için yatar

Bunun dışında onun ne

Koltuğa gerilip oturması

Ne kahvede bulunması uyuşuk uyuşuk

Oturması vaktini israf ve itilaf

Etmesin

Görülemedi olamadığı gibi Bir karış toprağı da muattal değildir.

Boşa akan suyu yoktur. Ağaç dikilmedik yeri yoktur.

Onun için İslam'a metkal tarih ve magazin karıştırdığımız zaman Çölün dahi cennete

çevrildiğini görürüz.

Hele daha ileriki devirlere eski nebiler devrine gidildiği an Yine islam

kronolojisine yazılan metkalde müşahede ediyoruz.

San'a'dan ta Yemen'den Medine'ye kadar gelen seyyah ve zayinenin başına güneş

vurmadan geldiğini tarihçiler bize naklediyorlar.

Ağaçlar ve yeşillikler içinde geldiğini Nebilerin getirdiği islam ruhu dünyayı

cennete çeviriyor.

Binaenaleyh dünyalarını cehenneme çevirmiş müminler Allah'a imanda ve mescitte

bir araya gelse Allah'a teveccüh etseler bile

Tembellikleri üzerlerinde kaldığı müddetçe Kahveler ihya ettikleri müddetçe

Televizyonda saatlerini israf ettikleri müddetçe

Radyoda vakitlerini israf ettikleri müddetçe Kafir ahlakı taşımadan kurtulmuş

olamayacaklardır.

Allah ise insanlar hakkında ahlaklarına göre hüküm vermektedir.

Kim ahlaken müminse ona muvaffakiyet hükmünü verecektir.

Kim ahlaken kafirse ona da mağlubiyet hükmünü verecektir.

Şayet bir Hristiyan ahlaken mümin isem yani müminde bulunması gereken sıfatları

taşıyorsam

Yani çalışkansam

Yani sistematiksem

Yani metodolojiye uygun çalışıyorsam

Yani hayatını değerlendiriyorsam

Uyku ve çalışma zamanını ayırmışsam

Hayatında sistem hakimsem

Ahlakı âliye-i ilahiyeyle mütehallih isem

Allah ona göre hüküm verecek muvaffak olacaktır.

Senin imanının mükafatına gelince izan halindeyse onun mükafatını ahirette

göreceksin.

Dünyada Allah'ın verdiği ahkam bu istikamette cereyan etmektedir.

Yanlış anlamayın.

Hayata ait, şeriatı fıtriyeye ait bütün yönleri ihmal ettikten sonra

Camide gelip el açmakla Allah'ın sizi muvaffak kılacağına da çok bel bağlamayın.

Zira camide el açma bir şeyin neticesidir ama

Hepsi değildir. Bir şeyin neticesidir.

Esbaba riayet etmenin neticesidir.

Size belki yüz defa arz ettim.

Allah Resulü en sevkelade şekilde

Muallem ordusuyla Bedir kuyusunun başına kadar geldi.

İman ve izandı onlar çok ileri seviyedeydiler.

Her birisi melek numun bir insandı.

Kütüğe konup doğrandığı an en son parçasına kadar

Doğranmaya tabi tutulsa dahi

Of demeyecek kadar bu mevzuda zirek

Canlı, mukavemetli ve dönmeyip bilmeyen insanlardır.

Buraya kadar şartlarına uygun olarak bir cemaati hazırladı

Hasımlarının karşısına çıkardım.

Sonra ellerini açtım.

Hz. Ebu Bekir'in ifadesiyle ridası sırtından düşüyordu.

Alıp koyuyordum. Kollarını o kadar kaldırmış.

İçten o kadar yalvarıyordu ki

Kollarının altındaki, koltuklarının altındaki beyazlığı görüyordum.

Ve acıdım, merhamet ettim.

Yeter ya Resulallah dedim.

Nefs-i seniyenize eziyet buyuruyorsunuz.

Allah seni hizan ve husvana maruz bırakmayacak, muvaffak edecektir.

O duada ısrar ediyordu.

Ve nihayet döndü, tebessüm buyurdu.

Beşaret ve badi ilahi gelmişti.

Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem

Şartları hazırlayıp, bütün şartlara riayet ettikten sonra dua ediyordu.

Siz hayata ait şartları ihmal etmiş iseniz

Duanız faydasız değildir.

Duanızın bir faydası vardır ama bir neticedir o sadece.

Belki dünyaya ait şeyler için gerekli olan şeyleri

Şartları yerine getirmedikten sonra

Dua sadece Rabbinize karşı bir tarzı ubudiye takınmadan ileriye gitmeyecek.

Ve Cenab-ı Hak bir şey lütfedecekse etsin inşallah.

Mahkeme-i kübra mâdele-i ulyasını da elinizden tutacaktır.

İslam'da toprağa karşı bakışın

Toprağa aktif kılıcı mahiyette olduğu hususundan girizgah bulup girdik buraya.

Mü'min ahlak-ı âliye İslamiye ile mütekallik

Allah yarattığı her şeyi yaratırken fayda ve masraatlar gözetmiş.

Fayda ve masraatlar zat-ı üluhiyeti bağlamaz.

Fakat hakim isminin muktazası yarattığı her şeyde faydalar ve masraat.

Bunun zaruri neticesi olarak Allah'ın işlerinde abes yoktur.

Allah'ın icraatında işe yaramayacak bir şey yoktur.

Ve bu ahlakı Allah bize telkin ederek yeryüzünde bütün abesiyetlerden,

bütün masra hassızlıklardan, bütün faydasızlıklardan,

füzuli bulunmadan,

füzuli yer işgal etmeden, füzuli vakit israf etmeden bizi çekinmeye davet eder.

Ahlak-ı âliye ile mütekallik olacaksın.

Toprak o zaman canlılık kazanacak.

Ve misallerini devri risalet benayiden intikal ettirmek suretiyle verdim.

Vakıa Frangistan'dan ithal edilmiş tabirlere de yer yer müracaat etmek suretiyle

nefsim ve enaniyetim hesabına gözle ilmilik yapıyor gibi bir şeyler anlatmaya

çalıştım.

Eğer nefsime hakim olamadan, kalbimi kontrol edemeden ağzımdan çıksıysa

Cenab-ı Hak o türlü nefis hesabına söyleyeceğim sözleri söyleme imkanını vermesin

bana.

Ben istiyorum ki bütün soluklarım onu hoşnut edici mahiyette olsun.

Gazab-ı İlahi'ye vesile olacak ne bir tavır, ne bir davranış,

ne bir eda, ne de sözde bir ritim.

Hiçbiri olmasın bassın yerin dibine.

Her şey onu hoşnut etme istikametinde olsun.

Toprağın en verimli şekilde kullanılışını

Seyyidina Hazreti Ömer devrinden misaller

ve Seyyidina Ömer bin Abdülaziz devrinden misaller intikal ettirmek suretiyle

bir evvelki cuma ve daha evvelki derslerde arz etmeye çalışmıştım.

Ve ondan sonra Frenki ifadesiyle sosyoekonomide sermayenin yeri hususuna dikkatinizi

çektim.

İçtimai ihtisadimizde diyeyim ben.

Topluluk olarak, topyekun bir millet olarak

ihtisadi hayatımızda sermayenin yerine dikkatinizi çektim.

Ve mevzu bağlamaya gelirken sermaye ve emek mücadelesini arz etmeyi düşündüğümü size

söyledim.

Vaktin hitabı ermesiyle birkaç cümleyle arz edeceğim bu hususu arz etme imkanını

bulamadım.

Cenab-ı Hak imkan bahşetsin.

İlaç ve samimiyet içinde inşallahü teala bunu ve arkasından gelecek imkan olursa

kira ve ücret, kiranın faize iltibatı hususunu arz edeyim.

Ve yine vakit bulabilirsem az buçuk ribaya temas edip mirası da intikal ettireyim.

Muhterem Müslümanlar,

her şeyi Cenab-ı Hakk'ın bize tarif buyurduğu açıdan ele alma

bir şeye isabetli bir yoldan el uzatma demektir.

İsabetli bir yoldan omuz verme demektir.

Ve aynı zamanda isabetli bir yola girme demektir.

Emek ve sermaye mevzu günümüzde bir yönüyle aktüel bir mevzudur.

Aktüel kelimesi de bir renkçe.

Bir yönüyle tabakatı beşer çapında büyük kavganın temelinde yatan dinamittir.

Aslımızda bütün şenaat ve denaetlere vesile olan emek ve sermaye mücadelesidir.

Mesele bir mana mücadelesiymiş.

Bir ruhu olgunlaştırma mücadelesiymiş.

Ucu içe dönük bir iç saadeti mücadelesi değildir.

İnsanlık huzurunun hedef alınması mücadelesi değildir.

Belki mideye ve işkembeye mahtuf emek ve sermaye meselesi bütün kavga

bunun etrafında yapılmaktadır.

Bunları uzlaştırmak mümkün idi.

Fakat yirminci asırda firavunlaşan enaniyetler muttasıl meseleyi körükledi ve

bunları karşı karşıya getirdi.

Bazen işin bir kutbunda Ricardo durduysa öbür kutupta onu hedef alan Simit mücadele

verdi, kavga etti.

Ve bu kavganın tabakatı beşer çapında devamını temadisini temin ettiler.

İşin bir ucunda Marşal durduysa Beri tarafta Marx durdu.

Arkada Lenin durdu.

Ve bu tabakatı beşer çapındaki kavgayı devam ettirmeye çalıştılar.

Emek mi asıldır sermaye mi asıldır?

Bu mevzuda Allah-u Teala ve Tekaddes Hazretlerini dinlemek lazım.

İnsana sayinden başka, emeğinden başka ne vardır ki?

Sonra sayının neticesini yakın gelecek de görecektir o.

Herkes terinin neticesini görecektir.

Yorulmasının kalbinin çarpmasının neticesini ve semeresini görecektir.

Rahatını terk etmenin semeresini görecektir.

Biz Kur'an-ı Mursül beyanın beyanın adını nazar edince görüyoruz ki

semerenin altında sahi bulunuyor.

Esas emek zikrediliyor ve diğer şeyler ona talih olarak bağlanmış

bulunuyor.

Bundan intikal ediyor diyoruz ki emek esastır, sermaye ona tabidir.

Ama burada sermayeyi nefret olmadığı gibi aynı zamanda

emeği putlaştırma ve mihraplaştırma da yoktur.

Batıl sistemlere gelince birisi sermayeyi her şey demiş.

Onu kulluk topluluğu içinde yani içtimai topluluğunda bu

topluluğun önüne bir mihrap olarak koymuş.

Sermayesi olmadan hiçbir şey yapılamaz demiştir.

Bunun etrafında başta kapitalizm olmak üzere çeşitli sistemler teşekkül etmiştir.

Bunlar da sermaye asıldır.

İnsanın terinin ve gücünün hiçbir kıymeti yoktur.

İsterse yer altı madenlerinde çalıştım.

İsterse dehlizlerde nefes tüketsin.

İsterse tarlalarda orak sallasın.

İsterse tren hattı yapacağım diye taş kırsın.

Sahin hiçbir kıymeti yoktur.

Belki bir sadaka olarak sermayemizi kullandıklarından ötürü

bu potansiyeli aktif hale getirdiklerinden ötürü

sadaka olarak bir şey veriyoruz nazarıyla baktılar.

Bu anlayışta sermayenin putlaştırıldığını

mabudi mutlakın yerine konduğunu görürüz.

Bu anlayış kilise ve kilise anlayışını yutar.

Bu anlayış sonra devletleri de yutar, milletleri de yutar.

Bunlar aksiyon olarak karşıya çıkan karşısına çıkan sistem anlayışa gelince

o ise emeği putlaştırdım.

Her şey sahiden ibarettir dedim.

Sahiye hakkını vermek lazımdır.

Mal sahibi sömürüyor onların tabiriyle istismar ediyor dedim.

Ve kavga sürüp gitti.

Asrımızda kavga sürüp gitmekte

ve endişe verici yenilerin ifadesiyle bu hutlara ulaşmaktadır.

Endişe verici bu hutlara ulaşmaktadır.

Sokaklardaki gençlerin kavgasının arkasında bu vardır.

Üniversitelerde vurulan hocaların vurulmasının arkasında bu vardır.

Parti liderlerini ve idarecileri vurmanın arkasında bu vardır.

Sabotajların arkasında bu vardır.

Gece uykunuzda, rahat uykunuzda sizi tedirgin eden,

huzurunuzu kaçıran silah seslerinin arkasında bu vardır.

Öldürülen polislerin, kaçırılan siyasilerin arkasında bu vardır.

Baştan çıkarılmış, çılgına döndürülmüş,

Frankenstein'in hortakları haline getirilmiş

neslin bütün dalalet ve tuğyanlarının arkasında bu vardır.

Sahi ve sermaye kavgası, emek ve sermaye kavgası vardır.

Birisi grev yaparken öbürü lokautla mukabele ediyor.

Ama kanunlarla, ictimai hayatın dengesi için teminat altına alınan

ve doğrudan doğruya kanunlarla takviye ve tahkim edilen bu meseleler

beşeri bir yarayı, ictimai bir yarayı tedaviye matuf mu acaba

yoksa meseleyi körüklüyor mu?

Biz bugün bunun münakaşasını yapmaya müsait olmasak bile

anlayışın besat eti karşısından, beşerin rüştünü erememesi karşısından

gelecek nesiller bunun münakaşasını yapacaktır.

Yapacak ve hükmünü koyacaktır.

Grevler ve lokautlar, tabakatı ve şer çapında sadece kavgaya

barut saçmış, alevi körüklemiştir.

Kin ve nefret körüklenmiştir.

Aşağı tabaka, yukarı tabakaya bütün mürüvvet hislerini kaybetmiş.

Kin ve nefret göndermeye başlamıştır.

Yukarı tabakada aşağı tabakaya karşı insanlığını ve merhametini

yitirmiş, ona tahakküm ve tasallut gönderivermiştir.

Ve tabakatı ve şer çapında tekrar ediyorum.

Mevcelenme ve onu takip eden arızalar peşi peşine sıralanmış

ve tahmelenmiştir.

İnsanımız, insanlığımız huzursuzdur ama bunun altında

meseleyi Allah'ın tarifi içinde ele almama vardır.

Bu kanayan yarayı dindiremeyeceksiniz.

En büyük ihtimalar sıraya girsem, bu mevzuda bir şeyler anlatmaya

çalışsalar bu yarayı dindiremeyeceklerdir.

Sahi ve sermaye ruh ve ceset gibidir.

Siz orijinal bulmayabilirsiniz.

İktisatçı da meseleyi böyle anlatmayabilir.

Emek ve sermaye ruh ve ceset gibidir.

Kur'an meseleyi bu zaviyeden ele alır.

Ama biri bunda asıldır, öbürü de ona tabidir.

Birindeki bütün düzen, sistem, nizam, ahenk, yürüme, canlılık,

seyyaliyet ve seyyariyet evvelkisine bağlıdır.

Ruh asıldır. Emek asıldır. Sermaye ona dayalıdır.

Altında emek olmayan bir sermaye yoktur.

Bir bakıma hakikat ve doğruyu ifade edelim.

Bir tek cümleyle.

Bugünkü sermaye, dünkü bir emeğin karşılığıdır diyen Marx,

belki hakikatin onda bir yönünü ifade ediyordu.

Zira,

behemhal her sermayenin muhakkak ve muttasıl bir emeğe dayalı olduğu muhakkak

değildir.

Başta tepeden tırnağa mazhar olduğumuz altafi ilahi vardır ki,

bunlar emek istemeden yanımızda, burnumuzun ucunda, ağzımızın dibinde,

dilimizde ve dudağımızdadır.

Siz içinde yaşadığınız dünyayı baştan başa tetkik ettiğiniz zaman göreceksiniz bunu.

Münakaşası yapılır. Ama hakikatin bir yönüne ait doğru bir ifadedir.

Say esastır, emek esastır.

Sermaye ona dayalıdır.

Allah Celle Celaluhü de öyle buyuruyor.

İnsana sayından başka ne vardır?

Siz isterse mevzu alın, ahirete bağlayın.

Burada say edenler orada mesut olacaktır.

Burada kendisini kulluğa verenler orada mükafata erecektir.

Burada Allah'ın emirlerini yerine getirenler orada cennetül fidevse mesut ve

bahtiyar olacaklardır.

İsterseniz yakın geleceğe meseleyi verin.

O zaviyeden tahlil ve tefsire girişin.

Burada çalışacaksınız, yarın mükafatını göreceksiniz.

Siz emek ve semekte bulunacaksınız, gelecek nesiller mesut ve bahtiyar olacaktır.

Siz terleyeceksiniz, diğerler istirahat edecektir.

Siz gündüz çalışacak gece istirahat edeceksiniz.

Siz yaz çalışacak kışın istirahat edeceksiniz.

Ve siz ferden ferda çalışacaksınız.

Bir millet halinde haysiyetinizi koruma imkanına ereceksiniz.

Bir millet halinde izzetinizle yaşayacaksınız.

Dilenciliğe düşmeyeceksiniz.

Kapı kapı dolaşmayacaksınız.

Kimse sizin paranızla oynayamayacak, onda dalgalanma meydana getiremeyecek.

Kimse emtihanıza dokunamayacak.

İracat ve ithalatınız fikri başka yerlerde tezgahlanmayacak.

Siz bugün dişinizi sıkar çalışırsanız, yarın onurlu, izzetli,

Allah'ın tam istediği şekilde yaşama imkanlarını bulacak,

mesut ve bahtiyar olacaksınız.

Başkaları meseleyi ne denli kavgaya götürücü şekilde ele alırsa alsın.

Simit Ricardo ile boğulsun.

Marshall Marks da yakapaçı olsun kavga etsin.

İslam sahile sermayeyi yan yana getirir ve uzlaştırır.

Nasıl uzlaştırır?

Hepsinin hakkını vermek suretiyle.

Temkiti yapılabilecek bir söz vardır.

Sezar'ın hakkı Sezar'a, Roma'nın hakkı da Roma'ya.

Roma ne istiyor onu vereceksin.

Sezar'a da ne vermek gerekiyor onu da Sezar'a vereceksin.

Sahi ne istiyor onu vereceksin.

Sermayenin de hakkını vereceksin.

Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem, Mişkat'taki bir hadisi şerif'te,

belki maalen arz etmiş olacağım.

Teri kurumadan çalıştırdığınız kimsenin mükafatını veriniz buyuruyor.

Teri kurumadan, onu intizara sevk etmeden hakkını verin diyor.

Ne üzerinde anlaştınız ve konuştunuzsa onu verin diyor.

Buhari'deki hadisi şerifte ise Allah Resulü,

sermaye sahibini, yeni ifadesiyle patronu ve zengini de hesaba katarak şu muvazeneyi

getiriyor.

İçinde Allah hakkı ve payı tabir caizse ayrılmadan,

kimsenin herhangi bir hakka sahip olması, herhangi bir şey istimal etmesi caiz

değildir.

Allah hakkı, her hak sahibine hakkının verilmesi ve hakkı olmayan şeylere de elin

uzatılmamasıdır.

Muazene budur.

Evvela Allah hakkını ayıracaksın.

Nedir Allah hakkı?

Allah hakkı zekattan, öşürden, cizyeden, başlardan,

kulunu Allah'ın kullarını çalıştırdığın zaman hakkını hakkıyla ödemeye kadar gider.

Evvela Allah hakkını ayıracaksın.

İçinde Allah hakları ayrılmamış senin malın dahi olsa, ondan senin yemen haramdır

prensibini getiriyor.

Ve işin öbür ucunda da şu hükmü veriyor Resul-i Ekrem s.a.v.

Her hak, her hak sahibine hakkını vermektir.

Her hak sahibine hakkını veriniz.

Hakkınız olmayan şeye de el uzatmayınız.

İşçi hakkını alacaktır.

Ve aynı zamanda işverenin hakkını da ödeyecektir.

Başında bulunduğu tezgahı çalıştıracaktır.

Size misalini arz ettim.

3-5 tane Japon geliyor, Japonya'dan.

Bizim buradaki Bemece veya Metaş'ı geziyorlar.

Bin tane işçinin çalıştığını görünce şaşıyorlar.

Biz Japonya'da en fazla böyle bir düzeni 100 adamla yürütürüz.

Buraya 100 adam yeter, 900 adam fazladan buradan maaş alıyor.

Çalışan insan hakkını verecek.

Başında durduğu tezgahın hakkını verecek.

Öbürü de onu kardeşi bilecek. Kendi istifadesi kadar istifade ettirecek.

Misalleri gelince arz edeceğim.

Böylece sahi ve sermaye bir hakikatin birer yönünden ibaret,

bir vahidin birer yönünden ibaret aynı şey haline gelir.

Onun için ona ruh ve ceset dedik.

Siz sahiyi sildiğiniz zaman sermayeye bir mesnet bulamazsınız.

Ama sermayeyi de inkar edemezsiniz.

Zira o sahiye inzimam ettiği zaman mücerre sahiyle elde edilenin çok sevkinde

şeylerin elde edildiği pratik hayatın ders olarak bize getirdiği hususlardandır.

Biri milyonlarıyla çalışır, öbürü de sadece teriyle çalışır.

Milyonlarla çalışan bir insanın çok kazanması tabidir.

Çok kazanması gayet normaldir.

Binaenaleyh sermayenin de kendine göre ceset gibi bir yeri vardır.

Ama sahiyi sildiğiniz zaman kapitalist anlayışıyla sermaye denen şey kokar ortada

kalır.

Arazi ekilmez biçilmez hale gelir.

Topraklar ağaçsız hale gelir.

Ve paralar bankalarda muattal hale gelir.

Bu İsa Allah'ın sevmediği, Kenz diye tenkit ettiği, Mahkeme-i Kübra'ya gidildiği

zaman kızdırılıp kızdırılıp sahibinin alnına sağına soluna basılacağı tehdidini

yaptığı bir hazinedir.

İslam aktif istiyor. Paranın dahi aktif olmasını istiyor.

Mükerreren huzurunuza getirdim ve arz ettim.

Binaenaleyh işin bir yönünde işin hakkını verme var.

Öyle iş verecek ki verdiği işi Allah'a, Resulullah'a ve insanlara beğendirecek.

Öyle sanatçarlıkta bulunacak ki ortaya döktüğü sanat eserini Allah beğenecek,

Resulullah beğenecek ve müminler beğenecek.

Sadakallahu'l-azim.

Habibi Zişan'ım, cemaatine, kullarıma söyle.

İ'melu, amel etsinler.

Çalışsınlar, say etsinler.

Allah sizin amelinizi görecektir.

Yani amelinizi bir resmi geçitte Allah'a arz ediyor gibi yapacaksınız.

Haysiyetli iş vereceksiniz.

İş ahlakıyla iş vereceksiniz.

Sanat ahlakıyla sanat eseri meydana getireceksiniz.

Nasıl getireceksiniz?

Allah'a beğendirecek şekilde.

Resulullah görecek amellerini.

Müminler de görecek.

Dünya ve Ukva'ya ait bütün sahileriyle, sahilerinin semereleriyle alimul gayb ve

şehadi olan Hazreti Allah'ın huzuruna gidecekler.

Herkes orada yaptığının mükafat veya mücazatını görecektir.

İş yapan işi bu anlayış ve bu hava içinde yapacak.

Beş kişinin görebileceği işin başında yüz kişi toplanmayacak.

Zira böyle bir anlayışla iş yapmam.

Hem istihzali kundaklama, hem istihlaki kundaklama, hem topyekun bir milletin

iktisadi hayatını kundaklama demektir.

İş verende Allah'ın hakkını ayırmadan ağzına götüreceği lokmanın kendisine

haram olduğu buharın ifadesiyle şuuru içinde yapacaktır bunu.

Hatta vereceği yoksa şayet, ona verecek bir şey bulamazsam çevirdiği iş düzenine onu

da ortak kılacaktır.

Ve günümüzde mesele dünden bugüne gele gele kısmen mukayyet

ve şatlı dahi olsa cebri determinizma içinde gelip bu kerteye dayanmıştır.

Günümüzün büyük tüccarı, büyük iş adamı ve sanayicisi eski devirlerdeki

kartellere benzer kartelleri kuranlar, tröstleri idare edenler,

çeşitli şebekeleriyle iktisadı hayata akip olmak isteyenler er geç gelip bu kerteye

dayanacaklardır.

Zira beşer köleliği reddettiği gibi ecirliği de reddetmektedir,

ücretle çalışmayı da reddetmektedir.

Bunların bir kısmı hüsniyet ve samimiyetle eski havayı devam ettirmeyi düşünseler

bile tabakatı beşer çapında estirilen havadan ötürü meydana getirilen efkarı ammeden

ötürü sonuna kadar bu işi devam ettirmek mümkün olsa bile çok zordur.

Binaenaleyh diyorum ki şayet ecrini onu memnun edecek, kendi yaşadığı

kadar onu da mesut edecek şekilde ödeyemiyorsa, tehdit edemiyorsam onu çalıştırdığı

düzene ortak kılacaktır.

Buhari ve Müslim'de mağaraya girmiş insanların durumundan bu meseleye intikal etmeyi

düşünüyorum.

Eski devirlerde üç insan yolda yürürken maruz kaldıkları bir

yağmurdan ötürü mağaraya sığındılar.

Buhari ve Müslim'de görüyoruz.

Mağaraya girdikten sonra da mağaranın kapısına yukarıdan bir taş kaydı,

geldi ve kapıyı kapadı.

Öyle kocaman bir taş idi ki, beşer güç ve kuvvetiyle bunu kaydırmak mümkün değildi.

Onun için esvap bilkülliye sükut ettim.

Müsebbibül esvaba dönmek gerekiyordu.

Seyyidina Hazreti Yunus bin Medda gibi,

La ilahe illa ente sübhanekinni kuntu minel zalimin demek gerekiyordu.

Seni tesbihü takdis ederiz ey yüce Allah.

Senden başka mabudu mutlak maksudu bilistikrak yoktur.

Haul ve kuvvet senindir, biz nefsimize zulmettik deme durumuna gelmişlerdi.

Bütün sebepler işlemez, teessir etmez hale gelince,

insan ruhu ve gönlünün rahmet alemiyle o dernek kuvvetli bir rezonans olması vardır

ki,

eğer o şekilde insan Rabbine müracaat ederse, o esnada gökler yıkılır,

yer paramparça olur.

Esvap sükut etmişti.

Gökten baş aşağıya düşerken,

hiçbir sebeb-i isem-i itibara, nazar itibarı almadan,

La ilahe illallah diyen adam havası içinde Allah'a teveccüh gerekiyordu.

Vebtehu ileyhil vesiletem.

Rabbinize teveccühden, iç aleminizi, duygu ve düşüncelerinizi,

münacat ve yakar işlerinizi Rabbinize takdim ederken, vesileler araştırın.

Rahmet kapısının şifreli kilidini çözebilecek vesileler araştırın.

Vesileler araştırıyor bu üç şahit.

Ben ilaveler yapıyorum, onların ilham ettiği şeylerle.

Allah Resulü ferman ediyor.

Bunlar aralarında kararlaştırdı ve dua etmeyi Allah'a yalvarmayı düşündüler.

Yoksa mağaranın içinde ebediyen kalma ve ölme vardır.

Bir tanesi şöyle dedi.

Ellerini açtı, içten Rabbine yalvarıyor ve şöyle diyordu.

Rabbim sana agahtır.

Sen biliyorsun ve alimeni gehbamsın.

Benim bir annem ve babam vardı.

Senin rızan için bunlara itaat ederdim.

Hani Kur'an'dan evvel aynı ferman nazil olmuşsa,

Onlara uf bile dememiştim.

Her akşam koyunlarımı gütmeden döner ve sonra Arap'ın gabuk dediği,

Onların akşamlık sütlerini getirir, onlara içirir, onları yatırır,

istirahat ettirir.

Sonra çoluk çocuğumun ailemin yanına döner ve kendi istirahatimi düşünürdüm.

Bir gün her nasılsa geç kaldım.

Eve döndüğüm zaman onları yatmış uyumuş olarak buldum.

Elimde su kadehi bekliyordum.

Çoluk çocuğumun ailemin yanına döner ve kendi istirahatimi düşünürdüm.

Çocuklara da daha sonra vermem gerekiyordu.

Ama adetim öteden beri o idi ki hem hanımıma hem de çocuklarıma onları tercih

ediyordum.

Çocuklarım ayaklarıma sarılıyor benden istiyorlardı sütü.

Bense gönlüm razı olmuyordu onları içirmeden doyurmadan onlara vermek.

Şapak sökünceye kadar bekledim başlarımın ucundan.

Rahatsız etmek de istemedim.

Kalktıklarında beni kıyamda el pençe divan buldular.

Sütü içirdim kendilerine dua ettiler.

Rabbim sırf bunu senin rızan için yaptım.

Eğer seni hoşnutluk istikametindeysem sen bu taşı bertaraf eyle Allah'ım dedi.

Taş bir karış kadar kayıverdi.

Müsebbibül esvapla, rahmetle rezonans olma vardı.

Sebepler sukut etmişti. Gönül müsebbibi esvaba teveccüh etmiş ve bir vesile ile

vesile dilekçesiyle rahmet kapısına teveccüh edilmiş viracatta bulunulmuştu.

Rahmet cevabı sevap veriyordu.

İkincisi şöyle dedi. Rabbim benim yakınlarımdan bir tanesinin kerimesi vardı.

Bir insanın bir kadına bağlanabileceği duygu ve düşüncenin çok fevkinde bağlılık

hissediyordum.

Senelerce arkasından koştum. Mali imkanlarla dize getirip ram edeceğim anda bana

dedi ki ey Allah'ın kulu Allah'tan kork dedi.

Gayri meşru bir muamelede bulunma.

Resul-i Ekrem'in kinaye ile anlattığı şeylere ben ayrı şekilde bir eda veriyorum.

Allah'tan kork, Allah'ın yapmanı istemediği şeyi yapma,

bozmanı istemediği şeyi bozma dedi.

Rabbim bütün imkanları elde ettiğim dakikada, bütün beşeriyetim üzerimdeyken,

en son noktada, en son kertede ben geriye çekildiğim senden korktuğum için

bunu senin rızan için yaptımsa sen bu taşı kaydır Allah'ım dedi.

Taş bir karış daha kaydı.

O mu büyüktür? Bu vakada cereyan eden şey mi büyüktür?

Herkes kendi hava ve edasına göre değerlendirsin.

Mevzumuzla alakalı üçüncü şahısın durumuna gelince, Rabbim ben birini çalıştırdım.

Bütün çalıştırdıklarımın ecrini verdiğim gibi onun da ecrini verdim.

Halbuki o azımsadı, almadı. Biz onunla işte o kadar ecirde anlaşmıştık.

Ben bunu almam dedi, çekti gitti.

Bu şayet bir koyun veya bir sığırsam, o gidince ben onu kullanmak istemedim.

Onun hakkıdır diye elimi uzatmadım.

Hakkı hak sahibine vermek istedim.

Razı olmayınca da haksızlık yapıp elimi başkasının hakkına uzatmadım.

Ne yaptım? Onun o sığırı koyunu içinde ayrı bir vadi kestim,

ıgda yaptım.

Onu da orada yettim ve güttüm.

Aradan seneler geçince o da bir sürü haline geldi.

Bir gün yine kafasını esmiş kapıma geldi benim.

Arkadaş dedi, Allah'tan kork. Beni çalıştırdın, hakkımı vermedin.

Ver hakkını.

Ben de o sürüleri gösterdim ona.

İşte bunlar hakkındır dedim.

Ben fakirim dedi, benimle alay etme, istihza etme.

Vallahi alay etmiyorum.

Alıp da götürmediğin o şeyi nemalandırdın bu hale geldi.

Şimdi al götür dedim. Sevine sevine aldı götürdü.

Rabbim sırf bunu senin için yaptım.

Seni hoşnut etmek ve senden korktuğum için yaptım.

Senin için yaptımsa bu taş kayıp gitsin.

Taş sonuna kadar kaydı dışarıya çıktılar buyuruyor.

Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem.

Ey bütün mağaradakiler,

mağaraya girdikleri halde kapısına taş kapanmış, içeride kalmış olanlar.

Kefere ve fecerenin tazamut ve tahakkümü altında bulunanlar.

Hakkı hak sahibine verdiğiniz zaman, haksızlıktan elinizi aldığınız zaman,

kapınıza gelip kapanan ve sizi eshabı kehf gibi orada mahfuz hale getiren

o taş kayıverecek,

siz hürriyetin, siz iradenin geniş sahasına çıkma imkanını bulacaksınız.

Huzur ve saadet istiyorsanız Allah'ın prensipleri içinde hakkı hak ediniz.

Hak sahibine hakkını veriniz. Haksız tecavüz ve tasallutlardan sakınınız.

İçtinab ediniz. Ta Allah yar ve yardımcınız olsun.

Allah yar ve yardımcımız olsun.

Muhterem Müslümanlar,

bu misale ben şu noktadan girdim.

Şayet kapınızda çalıştırdığınız kimseye vereceğiniz mükafat yoksa onu siz

kendinize ortak yapacaksınız.

Onun iştirakını temin edeceksiniz.

O da kendi hesabını o düzen, o mekanizma içinden nemalandırıcı bir kısım çarkların

döndüğüne inanacak.

Ve işinizde size omuz verecek, kendi işi gibi ona sahip çıkacaktır.

Bu günbegün, beşeri bir zaruret halinde önümüze karşımıza çıkmaktadır.

Belki bir gün gelecek, beşerin büyük bir kısmında buna başvurmadan başka da çare

kalmayacaktır.

Ama çok kanaatkar insanlar, milletini vatanını seven insanlar,

ihkakı haktan hoşlanan insanlar, iki verilirken bana bir de yeterdi diyen insanlar,

emsalinin meydana geldiğini görüyoruz.

Bunlar aynı anlayış, aynı duru hayat ve duru düşünce içinde devam edeceklerdir.

Cenab-ı Hak onları payidar kılsın.

Öyle kimseler tanıyorum ki, götürüp kendisine üç bin lira para verdiğiniz zaman,

diyor ki ben burada oturuyorum buna hak etmedim.

Eğer bunu mecburiyet kanun karşısında bana veriyor iseniz,

ben alayım da yine size iade edeyim.

Çünkü böyle otururken sandalye üzerinde, benim hakkım ancak bin liradır.

Arkadaş bin lirayla çoluk çocuğuna nasıl bakar, nasıl evlenirsin sen?

Canım hakkım olmayan şeyi çoluk çocuğuma nasıl yediririm,

harami nasıl yediririm?

Zira insan çoluk çocuğuna haram yedirme durumuyla karşı karşıya kalırsa,

kütübü fıkiyede o insanın evlenmesi haramdır, günaha girmiş olur.

Kendi haram yese bir günah işlemiş olur.

Hanımına yedirirse ayrı bir günah, oğluna yedirirse ayrı bir günah,

kızına yedirirse ayrı bir günah, torununa yedirirse ayrı bir günah.

Gelecek nesiller için bütün servetinin çekirdeği nüvesi haline getirirse,

nesiller boyu günaha kar gider onun mezarına.

O türlü duru düşünen insanlar da vardır.

Binaenaleyh yine mevzunun başına gidiyorum.

Anlayış ve düşüncede, tasavvur ve ahidede istikamet kazanmadıktan sonra

siz meselelerinizin arkasına sağlam bir kaide bulup dayayamayacaksınız.

Hiçbir meseleniz rayına oturmuş gibi aheng içinde yürümeyecektir.

Ayrı ayrı yönlere, ayrı ayrı yollara baş vuracak ve bir türlü tedirginlikten

ve dar olmadan kurtulamayacaksınız.

Bizim mevzumuz ise sahi ve semerenin, emek ve sermayenin mücadelesi mevzu idi

ki

İslam'da bunlar yan yana geliyor.

Vahidin ve bütünün parçaları haline geliyor.

Tekrar edeyim.

Fert iş verirken Allah'ı hoşnut etme havası içinde verecek.

Öbürü de iş verende ona hakkını verirken malının içinden ayrılıp verdiği hakkı

bir Allah hakkı havası içinde verecek.

Ve katiyen bilecek ki malının içinde ister zekat sadakaya ait,

ister bu türlü başkasına ait

hak ayrılıp verilmedikten sonra kendi malından dahi olsa yemesi haramdır.

Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem ifade buyuruyor.

Emek ve sermayenin hikayesini siz sadece bundan ibaret görmeyin.

Ama ben burada eski ve yeni klasik iktisatçıları ve yeni

iktisatçıları meselenin içine getirip

uzatmayı düşünmüyorum,

sevmiyorum da.

El küfrü milletul vahidetün fehvasınca.

İster Ricardo sistemi, ister Simit sistemi, ister Marşel sistemi,

ister Keynes sistemi, ister Marx, ister Engels sistemi.

Esas itibariyle bunlar birdir.

Nuanslarla birbirinden ayrılsa bile hepsinde bunların para mihraptır.

Ve insanlar o deni mihrap karşısında onu abideleştirerek el pençe divan

durdurulmak istenmektedir.

Bizim için evvel ve ahir mihrap Allah'ın rızası, Allah'ın hoşnutluğudur.

Mülk de onundur, para da onundur.

Dilediğine verir ve dilediğinden alır.

Bu hususları kendi felsefesi için de arz etmiştim.

Günümüzde kavgaya götürücü ikinci husus mevzuun dibacesinde arz etmiştim.

Kira ve ücret mevzudur.

Frenkçe rant dedikleri ve onu serrişte ederek İslamiyete hücum ettikleri

bir müessese ile yine onun şahsında İslamiyete hücum edilen ücret müessesesidir.

Vakıa emek ve sermaye mevzuunda az buçuk ücrete dikkatinizi çektim.

Bununla beraber kira ile ücretin beraber baş başa muhakemesi ve aynı zamanda yerinde

faizin kiranın yanına getirilmesi, mukayese yapılması, kiranın faizden ayrı olduğu

hususu üzerinde tutuldu.

Kira iktisatçılara göre toprağın karşılığı elde edilen bir şey.

Ücret ise emeğin karşılığı elde edilen şeydir.

Değişik tariflerde yeri geldikçe söyleyebiliriz bu mevzuda.

Emek esas olduğuna göre,

sermaye ona tabi bulunduğuna göre,

sermayenin de ortaya koyacağı bir şey vardır, bir haktır.

Siz ona isterseniz kira deyin, isterseniz kazanç deyin.

Emek büyük bir hakikattir.

Ve sahiden evvel gelir.

Ona da tereddüt eden bir şey vardır.

Bir semere vardır.

Binaenaleyh onu da bir tac olarak siz sadrın üzerine oturtacak,

koltuğa oturtacak kendisini tebcil edeceksiniz.

Kira, İslam'a hücum edilen mevzulardan bir tanesidir.

İslam,

kölelik müessesesi gibi, cariyelik müessesesi gibi,

rant müessesesini de korumuştur, kirayı korumuştur.

Bunu söylerken iki üç yönlü hem anlamama meseleyi,

hem de haksızlık, zulüm ve itisaf faiz mevzudur.

Günümüzdeki kira müessesesi zaviyesinden,

hiç de asrı saadette bu şekilde cereyan etmeyen kira müessesesine hücum etme,

o asrı bilmemenin ifadesidir.

Saniyen, kirayı faize benzetme, aynı faizdir deme ve tarifler içinde,

Ricardo'nun tarifi içinde, biri mal üzerine tereddüt eden bir semere ise,

malın nemalandırılmasına karşılık, mukabil şayet, mal sahibine verilen bir

ödül ise,

veya başkalarının mesela Marshall'ın ifadesiyle bir bekletme ise şayet,

belki de pasif olan malın, pasif olan mal potansiyelinin aktif hale

getirilmesine tereddüt eden bir şeydir, faiz.

Bir yerde yatacak parayı alacak, onu aktif kılacak,

o potansiyeli değerlendirecek ve karşısında sana faiz verecektir.

Binaenaleyh, toprağını, damını kiraya verip karşılığında bir şey almanla,

bankaya parayı koyup veya tefecinin ağına düşüp,

ondan veya işte tefecilere, faiz alanlara para verip, tefecilik yapıp,

faiz alman arasında fark yoktur, der.

Bu hususu müdafi daha ziyade kapitalist iktisatçılardır.

Evvela devri risalet ve nahide bu şekilde bir şey yoktu.

Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem, toprağa ait hususlara dikkatinizi

çekerken,

bu mevzuda nasıl hassas davrandığına dikkatinizi ayrıca çekmiştim.

Resul-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem buyururlar ki,

siz toprağı başkalarına mahzunun şu kadarına karşılık,

şu kadarına karşılık verin de onu bir kira karşılığı vermeyin.

Şarihler ifade ediyorlar.

Muhtemelen belki o tarladan hiçbir şey elde edemeyeceksiniz.

Hiçbir şey elde edemeyeceksiniz de siz sadece bedava kirayı vermiş olacaksınız.

Ama kira bu şekilde olursa,

yani tarladan elde edilecek mahzunun bir miktarı karşılığında olursa,

zarara duçar olunursa, her iki tarafta zarara duçar olur.

Ama kira şeklinde olursa doğru, faize benzer yönü vardır onun.

Fakat böyle bir kiraya da Resul-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem,

katiyen faiz dememiştir.

Daha sonra bir kısım sahabe-i kiram radıyallahu anhım,

bu hadisi şerifi mensuh göstererek,

nitekim Şafii mezhebinden,

Hazmi bu mevzuda yazdığı nasih ve mensuh eserinden,

bu meselenin de nesh edildiğini ve kiraya vermenin caiz olduğu hususunu ifade

ediyor.

Ama yine kira tatbikatı bir esas, bir asıl değildir.

Dikkat buyurun.

Toprak politikasında arz ettiğim gibi,

belki İslam her şey gibi toprağı da aktif tutmak ister.

Toprağı canlı, seyyar ve seyyal tutmak.

Onu kiraya vermeye vabesteyse, onu kiraya da verebilir.

Yani bir yerde toprak sahibi bütün toprağını işlettiremiyorsa,

bir kısmı muattal kalacaksa, ölü kalacaksa,

bir yerde onu ihya edeceği kiraya verir.

Ta her avuç toprağa kadar bütün toprak canlılık, seyyaliyet ve semeradarlık

kazansın.

Aktif hale gelsin.

Demek oluyor ki, bir zaruret muvaciasında toprak kirasına başvuruluyor.

Sosyalist ve kapitalist iktisatçılar, ümmiyet itibariyle rantı tenkit ederken,

onu toprağa tereddüt eden bir semeri olarak ele almaktadırlar.

Toprak mahsulünden, toprak sahibine,

feodalist düzenin, nizamın, sistemin hakim olduğu devirlerde büyük toprak

sahiplerine tehdi edilen bir hak şeklinde tarif ederler.

Ben bu işin başka bilinmeyen görünmeyen bir inceliği varsa onu bilemiyorum.

Bununla beraber bilgisizliğime verilsin.

Esasen randın, kiranın toprağa hasredilmesi için ciddi hiçbir sebep bilmiyorum.

Ve nitekim günümüzdeki tatbikat o istikamette cereyan etmektedir.

Tezgah kiraya verilmekte, evde kiraya verilmekte, bahçede kiraya verilmekte,

toprakta kiraya verilmekte, başka şeylerde hatta arabada kiraya verilmekte.

Kütüb-ü fıkiyede de arızı dahi olsa bu mesele vaz edilirken bu şekilde vaz edilmekte

ve tamim kılınmaktadır.

Ama yine aczimi itiraf ve ifade edeyim.

İktisatçının onu toprağa hasretmesinde herhangi bir kuvvetli sebep bilememiş

olabilirim, bir inceliği vardır ona da akıl erdirememiş olabilirim.

Resul-ü Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem kirayı esas olarak ele almamıştır,

arızidir.

Ancak toprağa hizmet vaiz mevzu olduğu yerde başvurulmuştur.

Onun içindir ki yerinde toprak bir memleket halkının ahalisinin elinde

kalmış ve yerinde de ganimine dağıtılmıştır.

Devli Ömeri'de ise bu şekillerden bir tanesine daha fazla eğilim gösterilmiş,

temayül gösterilmiş o istikamette hareket edilmiştir.

İran arazisi sahiplerine bırakılmış, karşılarında vergi alınmıştır.

Bu hususları ariz amik arz etmeye çalıştım.

Bazı yerlerde ise yine kira müessesesi devam etmiştir ve Osmanlı devrinde,

Abbasi devrinde de kira devam etmiştir.

Ama çok rahatsızlıkla arz edebilirim, kira arızı bir şeydir ve bizim meselemiz

değildir.

Arızı şekliyle taktik edilmesine gelince günümüzün iktisatçılarının anladığı ve

anlattığı manada bir kira müessesesi yoktur İslamiyet'te.

Resul-i Ekrem hassasiyetle bunun üzerinde durmuştur.

Birisi bankaya parasını yatırıp yan gelip faizini alması havasında,

bütün tarlalarını kiraya verip, ücretleriyle geçinip başkalarının sırtından

beslenmesi şeklinde bir kira yoktur.

Hele ölü arazi hiç yoktur.

Allah-u Teala ve Tekaddes Hazretleri bu istikamette de anlayışımıza fer versin,

idrak versin, bize doğruyu göstersin ve anlatırsın inşallah.

Bunu da tarif ederken yine diyorlar ki, kendilerine göre bir

enfes tarifler.

Üstün bir toprak verimiyle düşük evsaflı bir toprak verimi arasındaki farktırran

veyahutta nemalandırılan bir mal potansiyelini çalıştırıp ondan

semere elde etmeye mukabil mal sahibine tehdit edilen isterseniz ödül,

isterseniz işi kamufle etme manasına Marshall'in ifadesiyle bekletme deyin,

ne derseniz deyin kiram.

Ama bu tatbikatın hiçbirisi devri risalet benaydaki tatbikat şekli değildi.

Resul-i Ekrem hassasiyet ve titizlikle durmuş, mümin kardeşlerine toprağın bedava

karşılıksız verilmesini istemiş, işletemiyorlarsa verilmesini istemişti.

Binaenaleyh iki şık kalıyor.

Ya toprağı kiraya verecek kimsenin o toprağından başka medarı maişeti yoktur.

O zaman kendisini geçindirecek kadar bir şey alacaktır ki bunda ne zulüm ne de

tazallum bahis mevzudur.

İkinci şıkla gelince, o da atuz bir toprak vardır.

Ya devletin veya bir emirin bu toprak aktif hale getirilmesi için,

bu potansiyel canlandırılması için birine kira karşılığında verilip işlettirilecek.

Ve fakat vehemhal bu kiranın adil olmasına çok dikkat edilecek.

Karşı tarafın mağduriyetine ve mazlumiyetine meydan verilmeyecektir.

Bu işin bir yönü, diğer yönü ise bunu faize benzetme meselesidir.

Pisatçılar bunu faize benzetmede ve bunu suistimal edilmiş şekliyle tecviz

etmektedirler.

Birisi yan gelsin yazsın, bütün arazilerini kiraya versin,

geçinsin istismar etsin.

Ve bu mevzuda istediği gibi tasarrufta bulunsun.

Bir başkası ise bunu mahzurlu görmede, yani komünist ve sosyalist.

Sosyalist sistemler onu faize benzetmekteler.

Binaenaleyh katiyen yasak edilmeli, haram edilmeli derken onun meşru şekline dahi

cevap vermemekteler.

Faize de benzememektedir.

Mahzurlu, hatarlı taraflarıyla, faizin getireceği mağduriyet ve mazlumiyeti

getirmekle beraber,

nafi tarafları vardır, arz ettim toprağın aktivitesini temin etmem.

Fakat faize benzemesine gelince bu katiyen doğru değildir.

Doğru değildir ki İslam faizi tecviz etmiş, hem yasaklamış hem de tecviz etmiş

şeklinde kendisine bir tan ve teşni olsun.

Şu iki hususu arz edeyim müsaadenizle.

Mevzu vaka yine yarıda kalıyor.

Ama bu iki hususu arz etmeden geçemeyeceğim.

Evvela kirada bir toprağın pasifken aktif hale getirilmesi,

ölü bir potansiyelin canlandırılması,

hem toprağı verenin hem de toprağı işlettirenin şevkle yapacakları bir iş vardır.

Halbuki faizde birinin yan gelip yatması, paranın sadece paranın itibari ve izafi

değeri olan paranın bir yerde kendi kendine bir şeyler kazanması vardır.

Onun hesabını sonra göreceğiz.

Bu hususu ilerideki derslerde hesabını göreceğiz.

Bu paraya şimdiye kadar ilk filozoflardan kimler neler dedi.

Ve İslam'ın, Kur'an'ın noktayı, nazarı nedir?

İlahi ahkamın bu mevzuda verdiği kuvvetli hükmün manası nedir bunu göreceğiz.

Saniyen,

kiraya vermede toprak sahibi tamamen toprağı elinden çıkarmaz.

Bir bakıma toprağı yine nezaret etme durumundadır.

Sadece o, o sene onu ekme, biçme maksumu elde etme selayetine sahiptir.

Faizde ise parayı eline alan insan meşru, gayri meşru her şeye başvurur.

Bu mevzuda kendisi için bir sınır konmamıştır.

Paraya tamamen sahiptir.

Zalisen, toprağı kiraya veren kiracı müstecille anlaşırken toprağı

nasıl kullanacağım mevzunda şartları bizzat kendisi getirir.

Mesela diyebilir ki benim tarlama sen şeker pancarı ekemezsin,

tütün ekemezsin.

Zira toprağımın verimini öldürürsün.

Ben toprağıma senin arpa veya buğday ekmeni isterim.

Böyle bir akit olurken aynı zamanda şartlarıyla olur.

Toprak sahibi bu şartları getirip ortaya dökmeye ve müstecille bu şartlarla anlaşmak

suretiyle toprağı işlemeye mükelleftir.

Bu şartlar altında olur.

Faizde ise siz parayı birine verirken herhangi bir şart koşamazsınız.

O istediği işte istediği melanette onu kullanabileceği gibi yiyebilir de bitirebilir

de.

Hiçbir şey yapmadan tüketebilir.

Asrımızda alınan paralar tüketildiği gibi.

Bir diğer farkına gelince faiz ve kiranın.

Kirada az buçuk insan zarara da isabet eder.

Mesela üçte birine, ikide birine veya üçte ikisine.

Siz tarlanızı, damınızı kiraya verdiğiniz zaman elde edeceği mahsule göre az buçuk

mal sahibi zarara o da zarara hissedar olur.

Faizde ise zarara hissedar olma yoktur.

Parayı verir doğrudan doğruya on dalıklarla mı yüz deliklerle mi faizini alır.

Binaenaleyh iş kısapçı anlayışı içinde.

Evvela faizle kira birbirinden çok farklıdır.

Öyle ise sosyalist bir havayla kirayı faizin yanında aynen müteal etmek suretiyle.

İslam'da tatbik edilmiş meşruunu tan ve teşnide bulunma,

hakikati ters yüz etme ve sonra tecavüze bulunmanın ifadesidir.

Bir yönüyle de onu gayri meşru şekilleriyle ele alma, istimal etme kapitalist

anlayışı içinden.

Çeşitli süfekülasyonlara vesile kılma, halkı istismarda kullanma bu da bir zulüm ve

itisafın ifadesidir.

İfrat ve tefrit ifadesi bu sistemler kayyasına düşmeden Allah milletimizi muhafaza

buyursun.

Bu batıl sistemler ortasında itidalin ve sırat-ı müstakimin ifadesi olan,

sahaya sahi kadar, sermayeye sermaye kadar kiraya meşruiyeti içinde ve faizi asla

hak tanımama havasıyla gelen,

İslam'la bizleri serfiraz eylesin ve İslam'ın adı olan sırat-ı müstakime hidayet

buyursun.

Lillahi Teala'l-Fatiha.

Elhamdülillah.

Elhamdülillah.

Elhamdülillah. Elhamdülillah.

Elhamdülillah.

Sosyo-ekonomide Emek ve Sermayenin Yeri.