119: Fâsıkımız başka fâsıka benzemez

Bizde, biri fâsıksa, gâliben ahlâksızdır; ekser vicdansız olur. Zira bir arzû-yi şerri vicdânındaki îmânın sâdâsını

İskâtla, susturmakla inkişâf edebilir. Demek o şahs-ı fâsık; vicdanını, kalbini birden bire sarsmadan, hem maneviyâtını

İstihfaf, iskât etmeden, tam bir ihtiyarla, serbest, şerri işleyemez. Bundandır İslâm dîni fâsıkı hâin bilir, hem görür onu cânî,

Şâhidliğini reddeder. Mürtedi de zehir bilir; hemde bir semm-i katil. Onun için idam eder, heder eder kanını.

Fakat zimmî ve muâhidi, şartıyla ibka eder. Niyyettir hayrı hayr eder. Hem icrâ-yi adalet, dîn nâmına olmalı, ta akıl ve kalb ve vicdanı,

Ruh ile de beraber, müteessir olsunlar, imtisal de etsinler. Yoksa yalnız kanun, nizâm nâmına olsa, yalnız müteessir olur vehm-i insanî.

Hem vehm-âlûd bir aklı müteessir ediyor, vaktâ şerre meyletse. Onun vehmi düşünür hükümet cezasını, te'dibîn kamçısını.

Yalnız ondan korkar, eğer tahakkuk etse., tahkikdeki işkali o vehmi teşci' eder; yahut itâb-ı nâsdan utanır, çeker elini.

Şayet tebeyyün etse, tebeyyün her vakit olmaz, ona teselli verir. Bu sır sebeb olmuştur, içimizde adalet kaybetmiş hürmetini.

Şer' nâmına olmayan adalet, çendân mahzsa, öyle namaza benzer; ya niyetsiz oluyor, ya kıblesiz oluyor, ya abdestsiz kılıyor o bâtıl namazını!

Din namına olursa herkesin kafasında bir yasakçı bulunur. Bir şerre rast gelirse, iman yasakçısı men' eder, olur emniyetin te'mini.

Bu sırdandır ki; binler casus, hafiyye, resmî memurlar millete yük olmuşlar. Din namına olsa idi, bir tek memur men’ ederdi şerrini!