64: Kabul etmemek hakkındır, Red etmek hakkın olmaz

Bir Şeyi Kabul Etmemek Hakkın İse Red Etmek Hiç Hakkın Olmaz

Ey tâlib-i hakikat! Sana olsa rivayet, sana düşer kabulü, eğer varsa burhanı. Yoksa adem-i kabuldür ki; şek ve tereddüttür.

Adem-i delil, delildir şu adem-i kabule. Lâkin kabul-i adem, hem reddir, hem inkârdır.

Aksini ispat ister. Menfi ispat edilmez, butlan-ı zâtisiyle. Ger müntefi' olmazsa, ger adem-i delilse, caiz adem-i kabuldür.

Ger delil-i ademse, olur kabul-i adem. Birbiriyle mültebis, hükümleri ayrıdır. Biri şektir, biri inkârdır. İnkâra hakkın yoktur.

Bazen matlub vahiddir, delâili kesirdir. Biri, hattâ onu da şüphe ile reddedilse, yine matlub reddolmaz.

Bazen netice hak, delili batıl olur. Zihinde onunla durur. Madem netice haktır, delile ilişilmez.