126: Kışrı lübb zannetmek, lübbü zayi etmektir

Kışrı Lübb Zannetmek, Lübbü Zayi' Etmektir

Beş şey, beş şeye perde: Şehâdet ise, gayba. Tabiat, meşîete. Kör kuvvet, kudrete. Lafız, medlûl-i zihniye. Medlul dahi mânaya.

Perdeye hasr-ı nazar, daim olur pür-hatar, vesvese ondan çıkar. Meselâ ki medlulün zihindir, ona her makarr, eğlencedir zekâya.

Mânâ hârici olur o medlûl-i zihnî ile, kasden ismi, hem bizzat eğer meşgul olursa, televvünlü bir suret yapar lafz-ı hayâli bînemâ bîmâye.

Himmeti meşgul eder o daracık seyyâle, incecik hem cevvale o medlülün veledi, suret-i bîmeâle ne deva, ne şifâya.

Himmeti tatmin etmez, şevki de teskîn etmez, zevki de taltîf etmez. Öyle ise o medlulü ya cam gibi etmeli, ya her tarafı delmeli, harici baktırmalı, zekâ çıksın ziyâya.

Zira hâriç geniştir, meydân-ı cevelândır, hakaik-i sabitedir. O küçücük zihninden, medlulün parçasından dikdiğin ankebutî dâm-ı vehm ve hevâya.

Bir sineğe dar gelen bir gömleği getirme, Arş'ı Kürsî'ye giydirme. Sinek kanadı kadar küçücük bir harita, vesveseye sermaye.

Sahîfe-i medlulde zihinde tersim edersin. Sonra onun içinde kendini kaybedersin. At koşturmak istersin, bak dahî bu belâya!

Ey madde-perest! Tabiatla âlude kör kuvvette kör etmiş, lafız ve suret aldatmış. Bırak dehâ-yı fennî ta sen çıkasın bir hüdâya.

Beş perdeden bir perde sana misâl gösterdim ki beşinci en küçüğü, başkaları kıyas et. Sofestâi, maddiyyûn seni atar gayyaya. Sarıl silsile-i esmaya.

İsal eder o bizi tâ cennet-i a'lâya