73: Beşerin rahatı, ihtiyar iktidariyle ma'kusen mütenasibdir

Beşerin Rahatı, İhtiyar İktidariyle Ma'kusen Mütenasibdir.

Rızk, Tekasüf Etmemiş genişçe Bir Ceseddir

Bir zaman bir hayvanı gördüm, biçare bir deri bir kemik, yavrular getirdi. Muktedir valide bir kemik bulamazdı.

Aciz yavrulara sekiz muslukunda akar bir latif rızk geldi, beslettirdi; muğaddî bir madde kudretten verildi.

O zaman rahm-i maderde sakindi, ez'afdı, a'cezdi, rızkı da ahsendi, ekmeldi. Geldi de dünyaya, âcizdi, zaifdi.

Rızkı da kâmildi, hasendi. Bir parça büyüdü, ihtiyarı geldi, zahmete de çattı; iktidarı yoktu, ebeveyn şefkati muini edildi.

İhtiyar, iktidar beraber geldiği bir zaman ipi boğaza dolandı, kendisi kendine bıraktı. o vakit ihtiyar nereye ilişti, karıştı.

İhtiyar, girmedi mideye, bedene, makina işledi, nizamı bozmadı hanede, beldede işledi, çalıştı.

Nasılki o kudret, âdeta bahane buluyor, hayatı veriyor. Öyle de rızkını önünde halkeder, serpiyor.

Güya ki kudret çalışır hummalı bir faaliyetle âlem-i mevâtı âlem-i hayata, kesifi latife kalb ve tebdil eder.

Hattâ ki en hasis bir maddede hayatın lemeatını serper, öyle de her şeyde rızkı da hem eker, hem saklar.

O hayat nuruyla birleşmek içindir zerrat-ı meyyite, bir kısmı hakiki ceseddir, toplanır, bir kısmı mecazî ceseddir.

Rızk olur gelir, birleşir, tutuşur, rızk dahi münteşir, hem geniş ceseddir. Elhasıl hayatın ikidir cesedi.

Birisi muhassal, diğeri münteşir, rızk ile hayatın ikisi ikizdir, tev'emdir; nazar-ı kudrette bir olur kıymeti.

"KUDRET" dir her şeyi ademden çıkarır. "KADER"dir birinci cesedi nazmedip giydirir. "İNAYET", topluyor rızkını münteşir cesedi.

Teksifle sevkeder, besletir. Yalnız bir fark var, hayatın, mazbut ve muhassal olduğu içindir, defaten görünür zîhayat cesedi.

Rızk ise, tedricî münteşir olduğu içindir, vesvese verdirir beşerin zalim ihtiyarı tavassut etmezse, âyetteki hüküm vakidir, doğrudur:

"Açlıktan ölmek yok, rızıksızlık öldürmez." Zira ki bedende çok vardır ihtiyat mahzenleri, herbiri doludur.

Lahm ile çok şeyler, suretinde muhaddar, orada müdahhar bir gıda-yı ekser. O gıda bitmeden şahsın mevti gelir.

O mevtin sebebi, rızıksızlık değildir. Zira o yüz güne kâfi idi. O ise on günde fevt oldu.

Belki terk-i âdetten tevellüd eden bir maraz, bir illet geldi, vurdu onu. Rızkı da var iken öldürdü.