KALBLERİN TELİFİ
Son birkaç asırdır İslam dünyası, ne yazık ki birbirine yabancılaşmış, birlik beraberlik duygusunu kaybetmiş ve tiranlıklar altında ezilen ve inleyen toplumların ülkeleri hâline geldi. Bu ülkelerde gücü ele geçiren tiranlar, sağladıkları bir kısım avantajlarla bazılarını yanlarına çekiyor, rakip ve düşman gördükleri kesimleri ise ötekileştiriyorlar. Kirli siyasetleriyle insanlar arasına fitne tohumları saçıyor, kin ve nefretleri körüklüyor ve insanları birbirine düşürüyorlar. Farklı farklı cepheler oluşturmak suretiyle toplumu parçalıyor, ayrıştırıyor, kutuplaştırıyorlar. Bütün tiranlar kibir ve paranoya hastalığına müptela oldukları için her olaydan kendilerine göre bir mana çıkarıyor, olmayacak şeylerden endişe ediyor, korkuyor ve bu nedenle de akla hayale gelmedik zulümler işliyorlar. Kendi saltanatlarına zararı dokunabilecek herkesi düşman görüyor ve sindirmek, tesirsiz hâle getirmek için onların üzerlerine yürüyorlar. Kendi ellerinden çıkmayan hiçbir başarıyı hazmedemiyor, kendilerine mal edilmeyen hiçbir güzelliğe tahammül edemiyorlar.
Tiranların hasım listesine girdiyseniz, ülkenize ve insanlığa hizmet adına ne kadar güzel işler yaparsanız yapın, yine de onların saldırısından ve hışmından kurtulamazsınız. Sizin yapacağınız en hayırlı hizmetlere bile bir kulp takmasını bilirler. Akl-ı selim, hiss-i selim ve kalb-i selimin hiçbir şekilde itiraz edemeyeceği en makul ve hayırlı işleri bile karalamaktan bir an bile geri durmazlar.
Fertler arasına bir kere iftirak (ayrılık) tohumları saçılıp, toplum farklı kamplara bölününce insanlar sudan sebeplerden ötürü bile birbirlerine düşerler. Herkes birbirini rakip gibi görür, birbirinin ayağına çelme takmaya çalışır. Aynı kıbleye yönelen, benzer duygu ve düşünceleri paylaşan insanlar arasında bile sırf mezak, meşrep ve mezhep farklılığından ötürü çatışma yaşanır. Kardeşlik, yardımlaşma, dayanışma gibi ulvi duyguların yerini haset, çekememezlik, adavet gibi şeytani hisler alır. Bu da tevfik-i ilahinin gelmesine engel olur, yani Allah Teâlâ birbirini sevmeyen, birbiriyle yaka paça olan insanlardan inayet elini çeker.
Enaniyetin merkez olduğu çağımızda her şey dünyevi menfaatler etrafında örgülendiği için bu tür ihtilaf ve çatışmaların yaşanmasına ortam çok müsaittir. Bu sebeple küçük bir kıvılcım bile çok büyük çatışmaları rahatlıkla tetikleyebilmektedir. Bunda en büyük etken, enaniyetlerin bir buz parçası değil, belki birer aysberg (buz dağı) hâline gelmesidir. Bunları eritmek kolay olmayacaktır. Erimeye başladıkları andan itibaren senelere ihtiyaç vardır. Velhâsıl, tiranların cirit attığı, çeşitli zulüm ve baskıların yaşandığı, ayrışma ve çatışmaların doruğa ulaştığı bir çağda mesuliyet şuuruna sahip Müslümanlara düşen vazife, öncelikle bu tür ayrışmaların sebeplerini ortadan kaldırmak, ayrılıkların açtığı yaraları tedavi etmek, toplum bünyesinde meydana gelen yıkık ve çatlakları onarmak ve yeniden kalbleri telif etmenin yollarını aramaktır.
Bu arada birileri durmadan etrafa levsiyat saçabilir, kötü kokular neşredebilir, zihinleri karıştırıp iyiliklerin önünü kesmeye çalışabilir. Ancak mümin, imanı gereği bu gibi şeylere hiç takılmamalı, yapılan kötülüklere aynıyla mukabelede bulunmamalıdır. Temsil edilen konuma yakışmayacak her hâlden uzak durmalıdır. Kur’ân’ın ifadesiyle iyilikle kötülük asla bir olmaz.1 Kim ne yaparsa yapsın, hangi kötülüğü irtikâp ederse etsin Müslümanca tavır ve davranışlardan ayrılmamalı, herkese iyilikte bulunmayı prensip edinmelidir. Kötülüğe kilitlenmiş kimseler yaylarına zehirli oklar yerleştirip size attıklarında, siz okunuzun ucuna bir tane gül yerleştiriverin. Ancak bu suretle yaşanan korkunç tahribatın önüne geçebilir ve yıkılan değerleri tamir edebilirsiniz.
Fitne ve fesadın, ihtilaf ve iftirakın ortadan kaldırılmasında, toplum fertleri arasında birlik ve beraberlik ruhunun tesis edilmesinde semavi değerler mecmuasını bütün insanlığa sevdirme vazifesine kilitlenmiş insanlara çok şey düşüyor. Şayet onlar da mevcut akıntıya kapılır, kin ve nefretlerine yenik düşerlerse kamplaşmalar, çatışmalar, kavgalar büyüyerek devam eder ki Allah, böyle bir şeyi katiyen tasvip etmez. Zira Kur’ân’ın ifadesiyle Cenab-ı Hakk’ın ümmet-i Muhammed’e en büyük lütuflarından biri, onların kalblerini telif etmesi, birbirine ısındırmasıdır.2 Kur’ân, müminler arasındaki ilişkiyi ‘kardeşlik’ olarak nitelendirir.3 Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem), müminleri, tuğlaları birbirine kenetlenmiş sağlam bir binaya benzetir.4 On şiddetinde bir deprem dahi böyle bir toplumu yıkamaz; hatta onda çatlak dahi meydana getiremez.
Birileri bu kardeşlik hukukunu ihlal etmiş olabilir. Birleştirici ve uzlaştırıcı olmaları beklenirken, tam tersine toplumu bölmüş, parçalamış olabilirler. Fakat bize düşen, misliyle mukabelede bulunmamak, var olan problemleri büyütmemek, çoğaltmamaktır. Misliyle mukabelede bulunmak bir yana, Kur’ân’ın tavsiyesine uyarak kötülükleri bile iyilikle savmaya çalışmak ve böylece yaşanan problemleri en aza indirmek, mümkünse yok etmektir.
İyiliğin insanları kendine çeken, etrafında dönen bir uydu hâline getiren sihirli bir gücü vardır. O, öyle sırlı bir güç kaynağıdır ki bir kere onun yörüngesine giren kimse bir daha ondan uzaklaşamaz. Siz kötülükleri iyilikle savabilirseniz hiç ummadığınız kişiler bile size candan dost oluverir. Size zulmedenler, gadredenler bir gün başları önlerinde mahcup bir edayla, utana sıkıla yanınıza gelip sizden özür diler. Siz o zaman da karakterinizin gereğini sergiler, iyilikten ayrılmaz, Hz. Yusuf’un kardeşlerine dediğini dersiniz.5 Bunu zamana emanet etmek gerekir. Bizler iyiliği bir şiar hâline getirir, birleşme ve uzlaşma istikametinde hareket edersek Allah da tevfikini bizden esirgemez, semavi nimetlerini başımızdan aşağıya yağdırır. Bundan kimsenin şüphesi olmasın.
İyiliğin kadr u kıymetini bilemeyecek derecede seciyesi bozuk, namert insanlar olabilir. Ama genel anlamda insan, fıtratı gereği, ihsanın (iyiliğin) kölesidir. Bu açıdan herkese, karakterine, konumuna, durduğu yere göre ihsanda bulunmak lazım. İyilik yaptıklarınız sizinle samimi dost olmasalar bile en azından yaptığınız iyiliklerle gayzlarını, kinlerini ve nefretlerini kırmış ve böylece karşınıza çıkacak problemleri azaltmış, yürüdüğünüz güzergâhı emniyet altına almış olursunuz. Birine taş atar, diğeri hakkında olumsuz sözler söyler, öbürüyle ilgili kirli satırlar yazarsanız onlar da karakterlerinin gereğini yaparlar.
Doğrusu çok sancılı bir dönemden geçiyoruz. Bu sebeple bizlere işin zoru; kirleri gözyaşlarıyla yıkamak, hiddet ve şiddeti gönül heyecanlarıyla defetmek düşüyor. Zira vazife ve misyonunuz tamir ve ıslah ise zora talipsiniz demektir. Çünkü tahrip çok kolay, tamir ise çok zordur. Bir elbiseyi örmesi günlerinizi alır. Ancak o elbiseyi bir ipliğini çekerek sökebilirsiniz. Bir taşını çekerek bir binayı yıkabilirsiniz. Onu tekrar asli şekline döndürmek ise aylarınızı, bazen yıllarınızı alır.
Hâsılı, zaman zaman intikam duygularına bağlı hareket eden, ölçü ve kıstas tanımayan zalim ve müstebitlerin tazyikleri altında sıkışabiliriz. Yediğimiz tekme ve tokatlardan ötürü sarsılabiliriz. Yaşanan korkunç tahribatı düşündükçe uykularımız kaçabilir, kalkıp deli gibi koridorlarda dolaşabiliriz. En nihayetinde insanız. Fakat Rabbimize duyduğumuz imanın gücüyle sarsılsak da devrilmeyiz, inkisar yaşasak da ümitsizliğe düşmeyiz. Çünkü yaşanan fırtınaların gelip geçici olduğunu, zifiri karanlıkları aydınlık günlerin takip edeceğini, hiçbir zulmün devamlı olmadığını biliriz.
Notes
- Note 1.Fussilet Sûresi, 41/34.↩
- Note 2.Enfâl Sûresi, 8/63.↩
- Note 3.Hucurât Sûresi, 49/10.↩
- Note 4.Bkz.: Buharî, salât 88, mezâlim 5, edeb 36; Müslim, birr 65.↩
- Note 5.“Bugün sizi kınayacak, serzenişte bulunacak değilim! Ben hakkımı helal ettim. Allah da sizi affetsin. Çünkü merhamet edenlerin en merhametlisi O’dur.” (Yûsuf sûresi, 12/92).↩