MAKUL VE DENGELİ HAREKET

Güzel bir şey ortaya koymak ile başkalarına bu güzellikleri güzel olarak algılatmak ve ardından bu güzellikleri sürdürmek birbirinden farklı şeylerdir. Hakikaten bir işçi gibi çalışarak eğitim müesseseleri açmak, insanların yürüdüğü yollara ışık tutmak, kısıtlı maddi imkân ve kaynaklara rağmen dünyanın dört bir yanına açılmak takdir edilmesi ve alkışlanması gereken güzel hizmetlerdir. Fakat bu işin arızasız ve kusursuz devam ettirilmesi de en az başlatılması ve belli bir seviyeye getirilmesi kadar önemlidir. İşte bunun için elbette ciddi bir fikir cehdi ortaya koymak, makul ve stratejik hareket etmek gerekir. Hizmet edilen yer neresi olursa olsun orayı çok iyi analiz ederek, muhatap olunan insanların hissiyatlarını doğru okuyarak, mevcut konjonktürü hesaba katarak kısa ve uzun vadede ortaya çıkması muhtemel problemlerin daha baştan önünü alma, bu stratejinin ilk adımları olarak düşünülebilir.

Biraz daha açacak olursak, siz çok halisane duygularla bir işi başlatmış olabilirsiniz. Duygu, düşünce ve tavırlarınız çok insanidir. Bütün faaliyetlerinizin odağında Allah’ın rızası ve insanlığın faydası vardır. Plânlarınızı hem dinin muhkem hükümlerine hem de evrensel değerler üzerine bina etmiş olarak yol alıyorsunuzdur. Kimseyle bir probleminiz yoktur. Fakat belli bir aşamadan sonra sizden çok farklı düşünce, niyet ve anlayışa sahip kişilerin sizinle problemleri olabileceğini hatırdan çıkarmamalısınız. İşte bu noktada meselenin sadece sizin ihlas ve samimiyetinize bağlı olmadığını söylemek gerekir. Başkalarının hissiyatlarını doğru okuyamamış, ileride vuku bulacak hadiseleri öngörememiş iseniz, onlara iyilikler ve lütuflar yağdırsanız bile, bunlar onlarda beklediğiniz karşılığı bulmayıp size karşı antipatiye yol açabilir.

İşte bu sebepledir ki gerektiğinde geri çekilerek muhataplarınıza, “Bu işi siz daha iyi bilir, daha iyi yaparsınız.” demek, gerektiğinde onlarla kolektif çalışmalar yürütmek, gerektiğinde meseleyi farklı renk ve desenleriyle sunarak onların ufuklarını açmak, gerektiğinde sağlayacağınız desteklerle onların gözünü açmak ve uyarıcı birer mürşit rolü üstlenmek günümüzün adanmış insanlarının üzerinde düşünmesi gereken önemli hususlardandır.

İnsani duygularla hareket ederek dünyanın değişik yerlerinde meydana gelen zelzele, sel, fırtına gibi felaketlerden zarar gören insanların yardımına koşabilirsiniz. Fakat oralardaki farklı dengeleri gözetmezseniz en masumane işleriniz bile zamanla yerli ve yabancı bazı kesimlerin düşmanca duygularını üzerinize çekebilir. Mesela yaptığınız takdire şayan işlerin sürekli alkışlanması, dikkatlerin size yönelmesi, bazı kişilerde haset duygusuna yol açabilir. Somut bir örnek vermek gerekirse; bir ülkede açtığınız okullar çok başarılı olabilir. Yapılan olimpiyatlarda hep sizin okullarınızda okuyan talebeler madalya almaya hak kazanırlar. Diğer okullar aynı başarıyı gösteremediklerinden size karşı bir kıskançlık oluşabilir, sizi rakip görerek size karşı bir mücadeleye girişebilir, hatta okullarınızın kapanması için ellerinden geleni yapabilirler. İşte bütün bunların önceden görülmesi, bu minvalde gerekli tedbirlerin alınması ve doğru yaklaşımların geliştirilmesi gerekir.

Nerede hizmet ediyorsak, o bölgenin şartlarını çok iyi okumak ve buna göre hareket etmek zorundayız. Bunda bir art niyet yoktur. Bu; yapılan güzelliklerin, iyilik faaliyetlerinin devamı adına tabiî bir önlemdir. Başta da ifade edildiği gibi herkes her şeyi doğru anlayıp gerektiği gibi yorumlayamayabilir. Bu yüzden sadece iyi niyetle değil aynı zamanda bilgi ve araştırma ile de yol almak gerekir. Kimi toplumlar, sizin müesseselerinizde eğitim almış kişilerin gelecekte kendi ülkelerinin entelektüelleri olarak oranın kaderi hakkında söz sahibi olmalarını istemezler. Onlara, “Bir kültür geldi. Bize ait bütün değerleri sildi, süpürdü, götürdü ve bunların yerine kendi değerlerini ikame etti. Hem de bunu bizim neslimizle yaptı.” dedirtmemek gerekir. Dolayısıyla oralarda bulunan insanların yetiştirilmesinde çok hassas davranmalı ve endişeye meydan vermemelidir. Zaten bizim temel prensibimiz nedir? Bir yere gittiğimizde, bize ait güzellikleri insanlara anlatarak sevdirip paylaşmak, aynı zamanda oranın güzelliklerini de alıp kendi değerlerimizi zenginleştirmek. Bu suretle, tüm insanlığın değerlerini bir potada eriterek herkesin kendinden bir şeyler bulabileceği bir evrensel insani değerler manzumesi meydana getirebiliriz.

Makul ve stratejik hareket ederken kendinizden, kendi değerlerinizden de taviz vermemelisiniz. Başkasını tutup kaldırayım dediğiniz yerde kendinizin de ayakta kalmasını sağlamalısınız. Bir kişi, bataklığa düşmüş boğulmak üzere olan birini kurtarmak için iyice düşünmeden, planlamadan acele ile tedbirsiz atlarsa ne düşeni kurtarabilir ne de kendini.

Konuya güzel bir örnek de şudur: Allah, Enfal sûresinin 65. âyetinde inanmış, sabır kuvvetiyle donanmış ideal bir mümin topluluğunda bir kişinin on kişiye bedel olduğunu beyan ettikten sonra 66. âyette, insani realiteyi nazara vererek stratejinin bire iki şeklinde belirlenmesini hükme bağlamıştır. Demek ki böyle bir güç dengesinin bulunmadığı bir yerde kahramanlık adına mücadeleye girişmek doğru değildir. Siz bir avuç insanla güçlü bir ordunun üzerine yürürseniz, öldüğünüzle kalmış olursunuz. Ne kendinize ne de korumak için savaşa giriştiğiniz kimselere bir faydanız olur. Yapılan fedakârlıkların bir hedefi olmalıdır; bu da onların bilinçli, düşünülerek ve iyi hesap edilerek yapılmasına bağlıdır.

Akıl, Allah’ın insana bahşettiği çok önemli bir nimettir. Düşünce de onun ürünüdür. İnsan, akıl ve düşünceden kopuk yaşamamalı, vicdanı bunlara arkadaş kılmalı ve bir Müslüman olarak meselelerini siyer felsefesiyle test etmelidir. Yani Efendimiz’in (sallallahu aleyhi ve sellem) hayat-ı seniyyelerini, ifade, davranış ve takrirleriyle bütün sünnetini günümüz şartlarını ve konjonktürü de hesaba katarak çok iyi değerlendirmeli, meselelerini bu sağlam zeminde çözmeye çalışmalıdır.

Gönül mimarları, Kur’ân ve Sünnet’te yer alan temel disiplinlere bağlı hareket etmeli ve aksiyon öncelikli yaşamalıdırlar. Çünkü meselenin fikriyata ilişkin yanı biraz da şartların belirleyiciliğine göre oluşacaktır. Biraz daha açacak olursak, başlangıçta temel disiplinlere bağlılık içinde ve icmali (ana hatları ile çizilmiş) bir planla yola çıkılacak, süreç içinde karşılaşılan problemleri çözme mevzuunda akıl ve düşünceye başvurulacak ve nerede, nasıl hareket edilmesi gerektiği mevzuunda daha tafsilatlı planlar ortaya çıkacak, bu planların uygulamaya konması esnasında akıl ve kolektif şuur düşünmeye devam edecek… Derken bu, bir salih daireye dönüşecek; düşünce aksiyonu, aksiyon da düşünceyi besleyerek istenen hedefe ulaşılacaktır. Meseleyi daha baştan mine’l bâb ile’l-mihrâb (detaylı olarak baştan sona) planlayarak projelendirip uygulamaya koyma iddiasında olursanız, yaptığınız plan proje daha sonra karşınıza çıkacak şartlara uygunluk göstermeyebilir. Bu da işin başındakileri istibdat ve totaliterliğe sevk eder, baskı ve dayatmalar ortaya çıkar, oligarşik yapılar oluşur.