KUR’ÂN NESLİ

Soru: Sohbetlerde zaman zaman üzerinde durulan Kur’ân nesliyle kastedilenler kimlerdir, bu neslin üzerine düşen vazifeler nelerdir?

Bakış Açımız ve Tarihselci Yaklaşımlar

Dünyada pek çok inanç şekli, metafizik anlayış ve Zât-ı Ulûhiyet telakkisi bulunmaktadır. Bizim için önemli olan, Kur’ân’ın tarifleridir. Metafizik dünya hakkındaki en hakiki malumat, peygamberler tarafından beşere bildirilmiştir. Zât-ı Ulûhiyet’i en doğru şekilde insanlığa onlar tanıtmıştır. Ölüm, berzah ve ahiret âlemleriyle ilgili en gerçekçi izahları onlar yapmıştır. Bu konularda semavi vahyin sesine kulak verilmezse yanlış telakkilere girilir. Nitekim Ehl-i Kitap, vahyi orijinal hâliyle koruyamadığı için itikadî konularda bazı boşluklara düşmüş, yanlış yorumlar yapmış, inhiraflar yaşamıştır.

Şunu unutmamak gerekir ki insan aklının idrak sınırları vardır. Bir insan dâhi de olsa bu sınırların ötesine geçemez. Ziya Paşa’nın ifadesiyle;

“İdrâk-i meâlî bu küçük akla gerekmez

Zira bu terazi bu kadar sıkleti çekmez.”

Şimdiye kadar nice filozof ve mütefekkir Allah’ın varlığından bahsetmiştir; ama O’nun isim ve sıfatlarına dair gerçek bilgiye ulaşmak için vahye kulak vermek gerekir. Zira bu gaybe ait bir meseledir ve bu konuda nihaî noktayı koymak bizim idrak sınırlarımızın dışındadır. Ulûhiyet ve rububiyet hakikatlerine dair doğru bilgi elde etmenin yolu, peygamberlerin sözlerine kulak vermekten geçer. Kur’ân neslinin başlıca vazifelerinden biri Allah’ı, Kur’ân ve Sünnet’i referans alarak tanımak, sadırlara şifa olacak şekilde insanlığa tanıtmaktır.

Mehmet Âkif’in şu sözünde gösterdiği ufuk, Kur’ân nesli için önemli bir hedef olmalıdır:

“Doğrudan doğruya Kur’ân’dan alıp ilhamı,

Asrın idrâkine söyletmeliyiz İslam’ı”

Günümüzde bilimsel gelişmeler sayesinde insanların varlığı okuma düzeyleri, eşya ve hadiselere bakış açıları değişmiştir. Meselelerinizi anlatırken konuyu bu değişime dikkat etmeden ele alırsanız hitap ettiğiniz kitlenin zihin ve kalb dünyasında bazı boşluklar oluşabilir. Bu açıdan kendilerini iman ve Kur’ân davasına adamış nesillerin, metafizik hakikatleri insanlara sunarken bunu, zihnî, ruhi, kalbî ve hissî herhangi bir boşluğa meydan vermeyecek, muhataplarının vicdanlarını ve akl-ı selimlerini tatmin edecek surette yapabilmeleri gerekir.

Yeri gelmişken şunu da ifade etmekte fayda var: Mehmet Âkif’in yukarıda naklettiğimiz mısralarında ifade edilen düşünceyi farklı algılayan ve yorumlayan bazı kimseler Kur’ân’a başka bir açıdan yaklaşarak günümüzün şartlarına uygun olarak dinde reforma gidilmesi gerektiğini dillendiriyorlar. Kur’ân’a tarihselci mülahazalarla yaklaşarak onun bazı âyetlerinin günümüzde hükmünün kalmadığını ileri sürebiliyorlar. Kur’ân tarafından vazedilen bazı prensipleri, mevcut algı ve anlayışlara ters bulduklarından, bu prensiplere sahip çıkamıyor, onların Cahiliye toplumuna has düzenlemeler olduğunu, dolayısıyla da bizi bağlamayacağını zannedebiliyorlar.

Maalesef ki yanlış yerden bakıyor ve yanlış düşünüyorlar. Bazıları, günümüzün bu gelip geçici modalarıyla motive oluyorlar. Çağımızdaki yaşam tarzından başka bir alternatifin mümkün olduğuna inanmıyorlar. Modern dünyanın bize dayattığı dünya görüşünü en ideal zannediyor, başka tarz-ı telakkileri (anlayış tarzlarını) peşinen reddediyorlar. Bunun bir neticesi olarak da Kur’ân’ın bazı emirlerinin modasının geçtiğine, artık bugünün dünyasında tatbikinin mümkün olmadığına inanıyorlar. Kur’ân’ın uzun asırlardır ihmale uğramasının, doğru anlaşılıp anlatılamamasının ve iyi temsil edilememesinin de bunda etkisi büyük. Kur’ân nesli, Kur’ân’ın hakikatlerini tam yaşayarak hayatlarına hayat kılsa, tüm insanlık fertler ve cemaatler hâlinde İslam dünyasına koşacaktır.

Doğru Temsilin Etkisi

Bu açıdan, günümüzde dünyanın dört bir yanına açılan adanmışların, gittikleri yerlerde kendi dünyalarına ait duygu ve düşüncelerini ifade etmelerini son derece önemli buluyorum. Bununla birlikte şu realiteyi de hatırdan çıkarmamalı: Birkaç asırdır dünyada hâkimiyet kuran, başkalarına tepeden bakan, düşünceleri kemikleşmiş ve milli gururları yüksek olan, adı konmamış örtük bir kast sistemiyle hareket eden, kendi kültürlerini dünyaya dayatan, ekonomik güç sahibi bazı şahıs, devlet ve milletlerin, kendi dünya görüşlerinden başka bir görüşü kabullenmeleri ve sizin değerlerinizi takdir etmeleri kolay değildir.

Her şeye rağmen siz, bir yerde kendi dünyanıza ait faziletleri ortaya koyduğunuzda, sahip olduğunuz değerleri yaşadığınızda bu, başkalarında ciddi bir hayranlık uyandırabiliyor. Şimdiye kadar bunun çok fazla misalini gördük. Etkili duayen akademisyenlerden, “Dünyanın geleceği adına istikbal vadeden bir şey varsa o da bu harekettir.” diyenler oldu. Küçük platformlardaki doğru temsil bile böyle bir hayranlığa vesile olabiliyor. Bunlar bizim için önemli birer ümit kaynağıdır. Yeter ki siz kendi civanmertliğinizi sergileyin, şimdiye kadar yapageldiğiniz hizmetleri katlayarak devam ettirin. İnancınızı, sahip olduğunuz değerleri en güzel şekilde anlatın ve temsil edin. Hangi noktalar hasar görmüşse oraları tamir etmeye, yıkılmış surları onarmaya, kırık ve çatlakları sarmaya, oluşan boşlukları doldurmaya çalışın. Müslümanlığın baş döndürücü güzelliklerini herkese göstermeye, Allah’ın her bir kulunun bundan istifade etmesini sağlamaya gayret gösterin. Sahip olduğunuz iman, heyecan ve bilgi sermayesini çok iyi kullanın.

Allah’ın izni ve inayetiyle sizin bu çabalarınız muhataplarınız tarafından hüsnükabulle karşılanacaktır. Zira insan fıtratında, hakikati arama arzusu ve güzellik, kemale iştiyak vardır.