Surah al-Inshirah | There is ease with every hardship - Calamities and afflictions

Elem Neşr-i Haleke Suresi Fert Planında

Elem Neşr-i Haleke Suresi Fert Planında

Cenab-ı Hakkın bir ferde inayetidir Fert Planında, zannediyorum, öyle anlıyorum.

İman bazında

Meseleyi gerektiği ölçüde işte temsil etme gerektiği ölçüde bir hizmet sergilemeye delalet ediyor.

Bu mebde'in biraz sonrasında nazil olan bir ayettir.

Tam başlangıç değil çünkü başlangıç ikradır, belki vadduhadır.

Ondan sonra belki Elem Neşr-i Haleke nazil olmuştur, ondan evvel Fatiha nazil olmuştur.

Müddessir, Müzzemmil sureleri nazil olmuştur o bakımdan, baştan biraz sonra.

Orada görüyoruz ki Allah Celle Celaluhu en başta Elem Neşr-i Haleke Sadrek diyor.

Allah senin sadrine inşirah vermedi mi?

Kur'an'dan öğrendiğimize göre sadrin inşirahı imana açılma demektir.

Bakın Kur'an diyor,

فَمَنْ يُرِدِ اللّٰهُ اَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْاِسْلَامِ

Allah bir insanın hidayetini murat buyurmuş da onun sadrini, sinesini İslam'a açar.

Başka bir yerde,

اَفَمَنْ شَرَحَ اللّٰهُ صَدْرَهُ لِلْاِسْلَامِ

Allah'ın İslam'a sadrini, sinesini açtığı,

فَهُوْ عَلَى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ

Nur tabiriyle ayrıca kullanılıyor.

Artık o bir nur üzerinde.

İşte bu, kalbi kasvet bağlamış bir insanla müsavi midir?

İstifa minkari, hayır değil.

Ondan anlıyoruz ki,

اَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ

derken Allah Celle Celaluhu,

evvela sadrın, sinenin imana açılmasını söylüyor.

İşte bu birinci fasıldan sonra,

اَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ

وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِذْرَكَ اَلَّذ۪ي اَنْقَدَ الظَّهْرَكَ

Belini çatır çatır çatır tatan bir yük diyor bu.

Evvela,

mesuliyetisine, mesuliyet duygusuna açık bir sinenin ızdırabını anlatıyor.

O sine ki,

bir yerde toplumun dalalet, küfür ve küfrânı karşısında,

Allah ona ızdırabından dolayı şöyle diyecektir,

لَعَلَّكَ بَخِعُ النَّفْسَكَ عَلَى اٰثَارِهِمْ

اِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهَٰذَا الْحَد۪يثِ اَسَّفًا

Neredeyse şu Kur'an'a inanmadıklarından dolayı,

esefinden öleceksin, çatlayıp gideceksin diyor.

İşte böyle bir sinedir Efendimiz'in sinesi.

Onun için Ebu Talib'in bir,

Er-Risale'de çağrıda dediği gibi,

Akkad nereden alıp konuşturuyor onu bilemiyorum,

Siyer'de görmedim ama gördüğü bir yer vardır herhalde.

O tepeden, o yukarıdan,

insanlara insan daha farklı bir bakar.

Onları daha bir farklı yeni ifadesiyle algılar, imtisas da bulunur.

Sadr'ı, sinesi dert ve ızırap, şakakları zoklayan,

kasıklarını tutarak gezen insanlığın iftihar tablosu,

evvela o büyük misyone, büyük vazifeye,

liyakatını ısrar ediyor, ortaya koyuyor.

Allah Celle Celaluhu sadrına, sinesine inşirah vermiştir.

Fakat bu sorumluluğu,

hayatının her zerresinde ve zaman olarak her saniyesinde, her salisesinde,

her aşiresinde duyuyor.

O kadar ki o toplumun içinde yaşamak,

yaşanılmaz bir hal alıyor da,

tahammül fersa derlerdi eskiler,

yani sırtınıza yükleseler belinizi kırar, götüremezsiniz.

İşte bakın burada diyor ki,

elemneşreh leke sadrek ve vaza'na enkev vizrek

Yükü, ağırlığı, belini kıracak gibiydi.

İşte biz onu kaldırdık.

ellezi engede vahrek

Belini kıracak o yükü senden kaldırdık.

Sonra üçüncü planda,

ve raffa'na leke zikrek

Her yerde yad-ı cemil oldun ve anılıyorsun.

Evet, sıkıntılar devam edecek ama,

fakat Cenab-ı Hakk'ın teselli vahşi olan ifadesi bence,

o sıkıntıları aşmamıza yeter ve artar.

İnne ma'al üstü yüsren fe inne ma'al üstü yüsra

Her kolaylıkla beraber bir zorluk,

her kolaylıktan sonra bir zorluk,

her zorluktan sonra bir kolaylık vardır.

Yek nesak olmayacak bu iş,

muttarit olmayacak.

İnişlerle beraber çıkışlar da olacak,

olacak ki biraz sıkıntı olsun.

Sıkıntı olacak ki biraz sevap kazanılsın.

Emhasibtum entedhulül cenne

ve lemma yetiküm methelüllezine halev min kablikum

Sizden evvelkilerin başına gelenler, başlarına gelenler,

başınıza gelmeden cennete gireceğinizi mi zannediyorsunuz?

Ne oldular?

Demir testerelerle doğrandılar,

etleri kemiklerinden ayrıldı,

bu Buhari'nin rivayet ettiği

Khabbab bin Eret vasıtasıyla bir hadistir.

Hendeklere yatırıldılar,

ortadan ağaç gibi biçildiler.

Sonra demir taraklarla etleri kemiklerinden ayrıldı,

Allah Resulünün beyanıyla dinlerinden dönmediler.

Zorluklar yaşandı, yaşanacak ki

biz ukvaya talibiz, kazanalım.

Yaşanacak ki cennet elde edilsin,

yaşanacak ki cennetin binlerce senesi

bir dakika rüyeti cemaline mukabil gelmeyen

Cenab-ı Hakk'ın bütün güzellikler kaynağı

cemalini görmeye muvaffak olalım.

Yaşanacak bunlar,

çünkü her türlü muvaffakiyet

bin türlü mahrumiyetin verasında elde edilir.

Katlanacaksınız ki

belli şeyler elde edebilirsiniz.

Onun için

اِنَّمَا الْاُسْرِ يُسْرًا فَاِنَّمَا الْاُسْرِ يُسْرًا

Fert planında Efendimiz'e der.

Çünkü ilk dönemde

Hazreti Ebu Bekir'in ifadesiyle

yani değirmen taşlar arasında

insanlar övütülür gibi övütüldüğü bir dönemde

bıçakların gayızla bilendiği bir dönemde

kılıçların nefretle, kinle, başlarda helez onlar çizdiği bir dönemde

Müslümanlık yaşanıyordu.

Bütün bunları Efendimiz hem kendi zırabını

hem de sahabinin zırabını ruhunda yaşıyordu.

Onun için Allah ona diyor ki

اِنَّمَا الْاُسْرِ يُسْرًا فَاِنَّمَا الْاُسْرِ يُسْرًا

Evet bir poyraz esecek,

arkadan bir de meltem esecek,

bir sabah esecek.

Lahut aleminden, ötelerden

tatlı tatlı kokularla gelecek

ve ruhlarınıza inşirah saçacak.

Ama bu arada bir de bakacaksınız işte kar, kış, buz

yeniden ortalığı sardı.

Sarsılacaksınız.

Sarsılırken yine hadisin ifadesiyle

Müminin hali gıpta edilecek bir haldir.

Bela ve musibet isabet ettiği zaman

sabreder sevap kazanır.

İyiliklere mazhar olduğu zaman şükreder yine sevap kazanır.

Bu mümin içindir.

Müminden başkası içinde müyesser değildir.

Sen böyle iki kanatlı

bir belaların hırpaladığı bir insan olarak

bir de sevapların coşturduğu

şahlandırdığı bir insan olarak

zirvelere doğru koşacaksın ki

cennetin yolu zirvelerden başlıyor.

Evet her zorluktan sonra bir kolaylık vardır.

Zorluklar aşılmaz hale gelince

o da çok büyük artık çok geniş dairede

cereyan edecek bir kolaylığın başıdır ki

hadis diye rivayet edilen bir şey vardır.

Zannediyorum maktul söhreverdinin sözü

işteddi ezmetü tenferici

karar kararabildiğin kadar

çünkü kararmanın son noktası

aydınlığa açılma faslıdır.

İşte Allah'ın imdadı

bazı tazdiklere mağdur kalacak.

İradi gayri iradi bazı sıkıntılar yaşayacaksınız

ama bileceksiniz ki

iradeniz onun mükafatını görecek.

Vicdanınız onun mükafatını görecek.

Ruhunuz onun mükafatını görecek.

Latife-i Rabbaniye mükafatını görecek.

Latife-i Rabbaniye Cenab-ı Hakk'ın

cemalini müşahede ile serfiraz olacak.

Vicdan imandaki zevki cennet gibi yaşayacak

ve sizin hissiniz, şuurunuz

bunlar da inşallah cennete binen merdiven

nurdan birer helazun haline gelecek.

Ve burada bir şeye dikkatı daha çekiyor.

Sürekli hizmet içinde bulunacaksınız diyor.

Bir hizmetten fari olunca hemen ayrı bir hizmete gireceksiniz.

Öyleyse hizmetten fari olma ne demektir?

İş değiştireceksiniz.

Bazı işleriniz olacak ki bunlar zihninizi yoracak.

O zaman kalbinizi devreye sokacaksınız.

Adeta otomatik bazı aletler devreden çıkarken

bazılarının devreye girmesi gibi

aklınız devreden çıkınca kalbinizle, hissenizle,

şuurunuzla, vicdanınızla devreye gireceksiniz.

Bu defa vicdani yorgunluğa maruz kalınca

bu defa aklınızla devreye gireceksiniz.

Hayatınızı öyle sistemleştireceksiniz ki

hizmet edeceksiniz.

Ama dinlenmek istediğiniz zaman

dersten yorulacaksınız, çalışmadan yorulacaksınız.

Hatta terbiye adına

sinirden gerilecek ve yorulacaksınız.

Dinlenirken de oturup

acaba bunları nasıl hallederiz diye

onların müzakeresini yapacaksınız.

Böylece bir hizmetten başka bir hizmete girecek

ve böylece sizi sarabilecek, karşınıza çıkabilecek

sıkıntılara karşı hazırlıklı olacak

ve onları bunlarla savmaya çalışacaksınız.

Size kolaylıktan sonra zorluk geldikçe

zorluktan sonra kolaylık geldikçe

siz de bir işten farih olduktan sonra

başka bir işe girecek.

Her zaman Allah'a sığınacak,

Allah'a dehalet edeceksiniz.

Böyle Allah'a dehalet edecek

ve onun bizi o sürden yüze ulaştırmasını isteyeceğiz.

Gece ve gündüz gibi zaten bunlar birbirini takip eder.

Hiçbir zaman geceler temati etmediği gibi

gündüzler de temati etmez.

İnsan da kabz ve bas haliyle

aynen bu durumu yaşar

ve insan sıkıntılı haliyle

mazhar olduğu kolaylık durumuyla

hep bu durumu yaşar.

Bu durumlar

münavebe suretiyle böyle başımıza geldikçe

biz de

Allah'a değişik şekillerden müracaat ederek

bunları aşmaya savmaya çalışacağız ki

bu fert planında

bir vazife ve bir sorumluluktur.

Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem'e bu sure anlatılırken de

bir minnet olarak anlatılır.

Çünkü bundan evvelki surenin sonu şudur.

وَاَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثِ

İki sure arasında ciddi irtibat vardır.

Şimdi gelelim sana

sen Rabbinin senin üzerinde olan nimetlerini yad etmelisin.

Sanki aklına geliyor diyorsun nedir Rabbimin benim üzerimde nimeti?

Siz de diyebilirsiniz.

Gelin Rabbinizin sizin üzerinizde olan nimetlerini yad edin.

Ki biz buna tahdisi nimet diyoruz.

Nedir Rabbin sizin üzerinizde nimeti?

أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ

Senin sadrını sineni İslamiyete açmadı mı?

Belini çatırtatan o ağır yükleri

götürebileceğin hale getirmedi mi?

Senin usürlerini yüzse çevirmedi mi?

Ve aynı zamanda bu sıkıntılar içinde

ebedi cennete liyakatını hazırlama, istidadını ortaya koymak üzere

bir vazifeden sonra başka bir vazifeye intikalini sağlamadı mı?

Gibi

minnet ediyor Efendimiz'e fert planında

zannediyorum ben bu işi tam anlatamasam bile

siz temiz vicdanlarınızla

hem bu işi anladınız

hem de sorumluluklarınızı idrak ettiniz ediyorsunuz ve onun şuurundasınız.

Ama toplum planında meseleye gelince bakın

aslında bu iki şey arasında

ciddi bir irtibat var.

اِذَا جَآا نَسْرُ اللّٰهِ وَالْفَتْحِ

أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ

Mekke'nin sert havasında

kar, buz, dolu havasında

tıpkı o yalçın dağları gibi böyle

sertlikleri içinde nazil olmuş bir suredir.

Onun için

Allah'ın tesellilerini ve tesliyelerini havidir.

اِذَا جَآا نَسْرُ اللّٰهِ وَالْفَتْحِ

O da sona doğrudur.

Bu başa doğru diyelim

أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ

O da sona doğrudur.

Çünkü ondan sonra çok az yaşamıştır.

İnsanların iftihar tablosu

iki ay veya üç ay.

اِذَا جَآا نَسْرُ اللّٰهِ وَالْفَتْحِ

Allah'ın nusreti

Allah'ın fethi geldiği zaman

insanlar artık

çikli halinde İslamiyet'e dehalet edecekler.

Sona doğru

اِذَا جَآا نَسْرُ اللّٰهِ وَالْفَتْحِ

Allah'ın nusreti

ve fetih meydana geldiği zaman

fevç fevç İslamiyet'e dehaletler olacaktır.

Kaan insanın dediği gibi

ağızlarımız Kur'an-ı Kerim'i okurken

etvarımızda onu yaşasak ve temsil etsek

sair dinlerin salikleri

belki küre-i arzın bazı kıtaları

İslamiyet'e dehalet edecektir.

Burada da önemli şeylere temas ediyor.

Bir, Allah'ın nusreti gelince

Allah yardım etmeyince

başka ayette de ifade buyurulduğu gibi

Allah yardım etmeyince bir insan hizana uğramış demektir.

Allah da size yardım etmişse sizi hizana uğratacak

rezil ve rüsva edecek kimse yoktur.

Allah sizin kuvvet kaynağınızsa

bu Ebu Süfyan'ın yine Muhammed Mahmud Akkad'ın söylettiği bir söz var.

Hint'le konuşurken şöyledir

bir adamla savaşıyoruz, savaşma mecburiyetindeyiz ki

kuvvet kaynağını bilemiyoruz.

Evet, sizin kuvvet kaynağınız

Allah'ın size vaad ettiği nusrettir, güçtür ve kuvvettir.

Ebu Musal Eşarinin rivayet ettiği hadis açısından ele alacak olursak

Efendimiz buyuruyor ki sana cennet hazinelerinden

bir hazine haber vereyim mi?

Mescitten çıkarken hatırlattım, haber ver ya Resulallah, vaitte bulunmuştun.

Buyurdular ki

La havle ve la kuvvete illa billah

Her şey Allah'ın havliyle ve kuvvetiyledir.

Musibetler onunla aşılır.

Hayırlara, hasenatlara onunla ulaşılır.

İbadet-ü taat onunla yerine getirilir.

Günahlardan ancak Allah'ın havliyle ve kuvvetiyle kaçınılır.

Allah'ın nusreti gelince

o zaman fetih olur.

İzâ câe nesrullâhi vel feth

Fetih de gelecek.

Nusretin mülasimi gibi.

Sonra yedhulûne fî dinillâhi efvâce

Burada kitle ruhâleti de değerlendirilecek.

Sadece artık insanlar

içlerindeki iman gücüyle bir tarafa gitmeyecekler.

Bazıları da yahu doğruymuş bu iş diyecekler.

Şimdiye kadar geçirdikleri tereddütleri atacaklar kafalarından.

Fevç fevç camiye koşacaklar.

Kadın erkek fevç fevç İslamiyet'e dehalet edecekler.

Ve biz böyle bir oluşumun satı mailinde bulunuyoruz.

Bir arefe yaşıyoruz.

Belki de Arafat'ta bir arefe yaşıyoruz.

Duaların hora geçtiği kabule karin olduğu bir zeminde.

Hicret zemininde, irşad zemininde

emrubil maruf nehyanil münker zemininde ki

bu zeminlerin hepsi

duaların kabul olduğu hora geçtiği zeminlerdir.

Böyle bir Arafat'ta arefe yaşıyoruz.

Ve bir gün bu arefenin bu Arafat'ın bayramı da gelecek.

Fevç fevç İslamiyet'e dehalet edilecek.

Alvar İmam'ı hatırlamamak mümkün mü? Söz sözü hatırlatıyor.

Mevla bizi affede, bayram o bayram olur.

Cürmü hatalar gide, bayram o bayram olur.

Bütün halk İslamiyet'e dehalet ede, bayram o bayram olur.

Fevç fevç tuhuller ola, bayram o bayram olur.

Ve yiyip uzatabiliriz bunu.

İşte siz

o bayrama da inşallah ulaşacaksınız.

Ama

bakın

başa doğru da Allah ne diyor yani?

Allah'ın yüzü usrun yanındadır.

Diriltmeyin.

Paniğe kapılmayın, sarsılmayın.

İnanıyorsanız bu da Kur'an'ın emridir.

Vela tehinû

vela tahzenû

ve entumul alevûn

inkuntum mü'minîn

Tasalanmayın.

Gevşeklik göstermeyin.

İnanıyorsanız

zaten baştan siz üstünsünüz.

Allah

kendi kullarını rezil sefil etmez.

Siz inanmayı

en üst seviyede ele almaya bakın ve iyi inanmaya çalışın.

Allah kendi kullarını

mâ veda'ke rabbuka ve mâ kalâ

Rabbin sana ne darıldı

ne de seni terk etti fehvasınca.

Ne darılır ne de terk eder.

Evet

başa doğru olanda diyor ki

bu zorluklardan sonra kolaylık gelecektir ama

bence siz

şöyle davranın

bir ibadetten sonra bir ibadete intikal edin.

Başta ibadet sürekli

gece gündüz ibadet

gece gündüz dua

gece gündüz münacat

bir ibadet düşüncesinden sonra başka bir ibadet düşüncesi

bir ibadet planından sonra başka bir ibadet planı

başta böyle yapılır.

Ama sona doğru

fethi oluyor

bütün kapılar açılıyor ardına kadar onda da şöyle diyor Habibine

yedhulûne fî dinillâhi efvâce

öyleyse bu işleri kendinden bilmemenin ifadesi

her şeyi Allah'tan görmenin ifadesi olarak

fesebbih bihamdi rabbik

hamdü senâ ile iki büflüm ol

Hazreti Ömer'in ifadesiyle ben biliyorum ki

bütün bu muvaffakiyetleri sizi ihsan eden Allah'tır.

fesebbih bihamdi rabbik

evvela Allah'ı tesbih edin. Ne demek tesbih?

Kainatta

Allah'ın icraatında eşi menendi olmadığını ilan edin.

Ve aynı zamanda bu ilan içinde

bir de Rabbinizin şu nimetlerinin doğrudan doğruya

ondan geldiğini

hamdü senâ mülahzasıyla anın.

Sübhanallâhi ve bihamdihi sübhanallâhil azîm deyin.

Evvela her şeyi Allah'a verin.

Ve Allah'tan gelen bu şeylere karşı da

hamd ile iki büklüm olun.

Kelimeleri yerli yerinde kullanmak

malzemeyi rantal değerlendirmek

kelam-i ezeliden gelen Kur'an'a mahsus bir şeydir.

fesebbih bihamdi rabbik ve istaghfirhu

Bir de istiğfar et.

İhtimal aklınıza gelebilir. Gelir.

Fakirin de gelir, fukaranın da gelir, başkasının da gelir.

Her zaman diyemezsiniz değildir bu bana layık, bu bende.

Bana bu lütfi ile ihsan nedendir?

Nedendir acaba biz?

Çok insanlar olmadığınız halde

velilere, safilere, mukarrebine, ebrara

lütfedilen bu lütufların

sağnak sağnak başımıza yağması nedendir acaba?

İnsan her zaman bu şuurda olamayabilir ve böyle diyemeyebilir.

Onun için

fevk edebilirsiniz, zuhula girebilirsiniz

ve bir de bakarsınız kafanıza bir virüs girmiş.

Nedir o virüs?

Yahu epey bir iş yaptık yani arkadaşlarımızla.

Ve böylece Allah'ın size olan lütfunu

kendinize, bu arkadaşlarınıza izafe ederek

hiç farkına varmadan şirk çamuruna girmiş olursunuz.

Ne yapacaksınız o zaman?

Fesebbih bihamdi rabbik vestaghfirruh.

İstiğfar ediniz.

Kafalarınız, duygularınız, hisleriniz

hatta bazen hislerinizi de aşarak beyanlarınız

bu yakışıksız şeylerle kirlenebilir.

Kirletmeyecek, hemen istiğfara sığınacaksınız.

Onun günahı yoktu.

Ama Ayşe validemiz diyor ki

bu sure nazil olduktan sonra az yaşadı ama

fakat her mecliste

laakal, yetmiş defa, yüz defa bazen

subhaneke allahümme inni estaghfiruke ve etubu ile ilk diyordu.

Neye diyordu bilemem.

Allah ona demişti ki

liyağfirelekallahüme tekaddeme min zemmik.

Geçmişini Allah bütünüyle bağışladı.

Gelecekte de günahlara girmeyi sana

memnu istikamet dedi.

Girme fırsatı vermedi.

İşte o kadar.

Ama o durmadan subhaneke allahümme inni estaghfiruke li zembi

ve esalüke rahmeteke diyordu.

Evet.

Demek

birinci fasılda bize ibadetten ibadete daldan dala konan kuşlar

çiçekten çiçeğe uçuşan arılar gibi

sürekli vicdan peteğine bal özü

taşıyan arılar gibi çalışmamız

gerektiği misilli

işin sonuna doğru gelirken de

Allah'ın bunca lütuflarına mazhar olup ve onu vicdanlarımızda duyunca

bize fesebbih, hamdi rabbika ve estaghfiru

hakikatını temsil etmek düşüyor.

Her şeyi Allah'tan bilmek

şeriklerin kolunu kanadını kırmak

onlara şu işimizde en küçük bir pay ayırmamak

ve aynı zamanda sadece Allah'a hamd etmek

sonra Allah'a istifarda bulunmak

istifarı hiç dilden düşürmemek

kafamıza böyle çok uzaktan bile ilişen takılan

yaptığımız yapılan şu şeyleri nefsimize mal etme gibi

yanlış mülazalarda hemen Allah'a dönmek, Allah'a teveccüh etmek

innehu kâne tevvâbâ

zaten o tevbelere icabet eden

kendine dönenleri kabullenen

rahmetinin bağrına basan

hususi rahmet seraları altına alan

koruyan

ve cennete liyakatını muhafaza eden Allah'tır

innehu kâne tevvâbâ diyor.

Eğer biz

mebdi itibariyle

elem-neşra hareket çizgisinde

müntaha itibariyle de

ida cânesullahi vel feth

suresi istikametinde yörüngesinde

seyrimizi tabiri diyerle

devam ettirirsek

inşallahü teâlâ

ahir zamandaki

temsilciler olarak

gelecek nesillerin

yad-ı cemil olmaya muvaffak olacağız.

Rabbim bu inayetini üzerimizden eksik etmesin diyeyim.