FKM Sohbetleri Hoşgörü ve Müsamaha

MÜZİK

Müsamaha ve hoşgörünün diriltici bir iştir olduğuna inanıyoruz.

Bunun öldürücü bir zehire dönüşmemesi için sınırlarını nasıl tespit edebiliriz?

Hoşgörü müsamaha diriltici bir iksirdir.

Bunun öldürücü bir zehire dönüşmesi de söz konusu değildir.

Müsamahayı, toleransı, affı, saffı, merhameti, muhabbeti bir tarafa bırakırsak

işte o zaman biz öldürücü zehir oluruz.

Duygularımız, düşüncelerimiz.

O zaman ne olur? Bağnazlık olur, yobazlık olur, fanatizm olur.

İşte o öldürücü olur.

Aslında İslam dini bir müsamaha dinidir.

Tolerans dinidir.

İsterseniz Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem'in ilk Medine'ye teşrif buyurduğu zaman

orada mevcut ayrı kabilelerle yaptığı anlaşmalara bakabilirsiniz.

Yahudilere ve varsa Hıristiyanlara, varsa münafıklara neyse başka milletten olanlara

öyle haklar verilmiştir ki zannediyorum en ileri demokrasilerde dahi o hak verilmemiştir.

Belli bir dönemde.

Ve kötülük yapacakları, arkadan vuracakları, ihanet edecekleri ana kadar da bu devam etmiştir.

Ve bu haklardan, bu hürriyetlerden o gün demokrasi bilinmiyordu.

Belki ama fakat büyük ölçüde onun önemli insani prensipleri yaşanıyordu.

Demokratik hak ve hürriyetlerden herkes yararlanıyordu ve istifade ediyordu.

Ne bir Yahudi, ne başka milletten olan birisi, ne de gelen oraya misafir olan birisi

katiyen mahrum edilmiyordu.

Bu açıdan Müslümanlık müsamaha üzerine oturmuş bir dindir.

Allah Resulü'ne Allah Kur'an'ı Kerim'de değişik yerlerde affı saffı tavsiye etmiştir.

Yani kusurlara karşı göz yum, görmemezlikten gel buyurmuştur.

Onun hayatı da hep o çizgide cereyan etmiştir.

Biraz evvel Hz. Mesih'in noktayı nazarını ifade etmeye çalıştım.

Zina eden insana bile.

Bence Allah Resulü'nünki ondan daha büyüktür.

Çünkü maiz hatırlayacaksınız veya gamidiyeli kadın.

Allah Resulü'nün huzuruna geldiklerinde ben zina ettim, haddi şerhiyi tatbik et beni temizle deyince

dön git demiş Allah'ın affetmeyeceği günah yoktur.

İşte İmam Müslüm'ün sayı Müslüm'ünde ve Nesrin'in sünnelinde baktığınız zaman hüdut bahsine göreceksiniz.

Dön git Allah'ın affetmeyeceği günah yoktur.

O ısrar edince, dört defa gelip ısrar edince haddi şerhi öyle tatbik edilmiştir.

Ve bir defasında biri gelip birinin hırsızlık yaptığını söylemiştir.

El kesilmeye karar verilince de adam ben vazgeçtim ya Resulallah demiştir.

Ne diye demiş buraya kadar getiriyorsunuz, buraya kadar getirinceye kadar vazgeçmiyorsunuz,

karar verildikten sonra vazgeçiyoruz diyorsunuz demiştir.

Bu açıdan Allah Resulü'nün bu mevzudaki tavırları Hz. Mesih'ten şefkat adına da,

reefet adına da, mürüvvet adına da daha ilerlidir.

Bu açıdan biz esası müsamaha olan bir dini temsil ediyoruz.

Hususiyle ahir zamanda ben Seyyidina Hz. Mesih'in nüzulünü o nasıl iner onu bilemeyiz.

Nüzulünü daha ziyade o topluma şefkatin, reefetin, insaniyetin, affın, saffın,

müsamahanın kusurları görmemenin hakim olması şeklinde anlıyorum.

Hz. Mesih kendine ters bir cemaate inmez yani.

Evvela o cemaat, o duygu, o düşünce içinde olması lazım.

Fransız ordusuna Türk kumandanı olmaz.

İngiliz ordusuna Türk kumandanı olmaz.

Türk askerine İngiliz kumandanı olmaz yani.

Kendinden olur.

Evvela asker nasıl askerse şayet başına gelecek, tayin edilecek kumandan da o türden olur.

Bu açıdan sizin suratınıza bir tokat aşkı derlerse dönün bir tokat da öbür tarafına aşk etsinler.

Her müsamahasını ortaya koyan Hz. Mesih bir yönüyle ahir zamanda da eğer bu havasıyla hakim olması önem arz ediyorsa,

bir mana ifade ediyorsa, demek ki medenilere galebe ikna ile olduğu bir dönemde,

kılıca, silaha bedel, Kur'an'ın elmas düsturlarının gönülleri fethettiği bir dönemde,

Muhammedi ruhuna gelen adalet ki bir yönüyle biraz da sertlik ifade edecektir bu,

o adaletin Hz. Mesih ile temsil edilen şefkat yanıyla biraz tadil edilecek.

Bilmem ki ifade tarzımın karışıklığı içinde maksadımı anlatabildim mi?

Yani mesihiyet ve bugüne kadar yaşadığınız kılıklık yararcasına o adaleti biraz daha yumuşatarak,

günümüzün insanlığın nazarında sevimli, mahbub ve şirin hale getirecek.

Bu Efendimiz'de sallallahu aleyhi ve sellem icmalen mevcuttur.

Çünkü o hakkaniyet ve adaleti temsil eder.

Zamana bağlı, zamana muallak olduğundan dolayı şartlar zuur edince o mesele bir yönüyle tafsilen ele alınacaktır.

O şartlar olmayınca herhalde mesele yine icmale dönecek, eski haline incirar edecektir.

O şartlar zuur edince yine öyle olacaktır.

Ve günümüzde kanatı aczanemce benim, öyle kılıklık yararcasına adaletten daha ziyade şefkatli olmak, merhametli olmak önde gelir.

Bu açıdan da hoşgörü şiarımız olmalı.

Tıpkı bir Mevlana gibi, bir Yunus Emre gibi olmalı arkadaşlarımız.

Herkese sadırlarını sinelerini aşmalı.

Ve kötülükler onların müsamaadan atmosferlerine çarpınca toz duman olup gitmeli.

Şahapların atmosfere çarpıp toz duman olduğu gibi.

Paramparça olmalı ve ermeldir.

Atalarımızın bir sözü vardır.

Ruhu dil, yılanı delikten çıkarır.

Tatlı neysesi kobraları oynatır.

Oynatır yani, o zehir hayvanlarını oynatır.

Kalkar dans ederler, raks ederler.

Allah Hz. Musa'yı Firavun'a gönderirken ona şöyle buyurdu.

Firavun'a giderken Allah Firavun'un yumuşak söze karşı bile tavrı olduğunu biliyordu.

Hz. Musa'ya inanmayacağını biliyordu.

Küfründe inat edeceğini, temerrütte bulunacağını biliyordu.

Buna rağmen, Musa ve Harun ikisine de diyor ki,

Ona yumuşak bir üslupla,

Maksadınızı öyle anlatın.

Ve bu noktada Kur'an-ı Kerim'in bu mevzuda gözettiği nükteye dikkat etmişimdir, rica etmişimdir.

O nükte de şudur.

İnsanın sözünün yumuşak olması,

kalp kaynaklı olursa devam eder.

Yani kalbinizde siz yumuşak iseniz, yumuşak sözlülük devam eder.

Hani Mevlana'nın esas tabiatı,

sertliğe, huşunete kilitli,

bağışlayan köpekler için enteresan bir şey vardır.

İfadesi vardır.

Müritleriyle geçerken, bir mezbeleliğin üzerinde,

birbiriyle oynaşan, bağışlayan köpek yavrularını görürler.

Ve derler ki Hz. Görüyorsunuz,

ne kadar yumuşak, ne kadar birbirlerini seviyorlar.

Buyurur ki bir kemik atın, o zaman anlarsınız.

Yani kemik attığınız zaman, işte hırslar depreşecek orada,

inatlar depreşecek,

boğuşmaya başlayacaklar, esas ruhlarında mündemiş,

mekni olan huyları neyse ortaya çıkacak.

Anlatabiliyor muyum?

İnsanın ruhunda sertlik varsa şayet,

uzun boylu o insanın yumuşak olması düşünülemez.

Öyleyse kavl-i leyin, sürekli kavl-i leyin dediğimiz,

yumuşak dil, tatlı üslup,

bu ancak yumuşak bir kalpten,

yumuşakla kilitlenmiş bir kalpten kaynarsa devamlı olur.

Yine Hz. Pir-i Muan diyor,

bir ateş böceği uzun zaman rasat ehlini aldatamaz.

Ateş böceği, ateş böceği ise,

bir gün yıldız gibi görünür,

iki gün yıldız gibi görünür,

nihayet,

miadı dolar, düşer karşınıza ateş böceği olduğunu anlarsınız.

Uzun zaman aldatamaz yani.

Yıldız, yıldızdır, yıldız böceği de yıldız böceğidir.

Bir insanın kalbinde huşunet varsa,

icabında dişi varsa, ısırabiliyorsa şayet,

ne kadar yumuşak davranırsa davransın,

bir yerde kuyruğuna basıldığında,

ısırmayı ihmal etmez.

Öyleyse bakın yani, Kuran-ı Kerim'in,

ve kula lehu kavlen leyinan demesi,

aynı zamanda yumuşaklığa kilitlenin demektir.

Çünkü bir gün firavuna yumuşak davranacaksın,

ertesi gün sert davranınca,

yaptığın her şeyi yıkmış sayılırsın.

Benim gibi,

bazen suni yumuşaklık,

fakat bazen de iki sene, üç sene yaptığın şeyi,

bir dakikada yıkarsın, yıkarım yani çok.

Çok vakidir bu.

Hiçbir şeye yaramaz bu.

Bu, Kuran-ı Kerim'in,

bir surede ifade buyurduğu gibi,

önce örüyorsun, örüyorsun, örüyorsun,

bir dantela, ondan sonra ucundan tutup,

çekiyorsun, söküyorsun.

Kuran diyor ki böyle yapmayın diyor.

Böyle iplik bükeceksin, sonra da bozacaksın.

Evet, bununla bir yere varamazsınız.

Öyleyse çok iyi anlamak lazım Kuran'ın maksadını.

Kuran, bize tatlı dille konuşun derken,

firavuna giden insana tatlı dille konuş derken,

o firavun ki,

hakka karşı bütünüyle kapalıydı, gözü kör,

ve kalbi duymaz, kulaklarda sağırdı.

Ona yumuşak bir dil kullan diyorsa şayet,

bu demektir ki,

haliniz yumuşak olsun,

gönlünüz yumuşak olsun,

tavrınız yumuşak olsun,

yoksa tatlı dil konuşacaksın,

ondan sonra da tavırlarına bir ekşilik sergileyeceksin,

onun hiç faydası yoktur.

Bunları taklit edip,

meselenin ciddiyetini ihlal etmek istemem.

Mümkün doğrusu.

Öyleyse, idarecilerimize,

çevremize,

tatlı dil, yumuşak üslup,

bizim için çok önemlidir.

Bir de ters tarafını bununla arz edeyim.

Günümüzde eskiden yoktu Ziya Paşa'nın dediği gibi,

yeni çıktı bir üslup var.

Şu televizyonlarda böyle,

layık-antilayık, demokrasi-antidemokrasi,

kemalizm-antikemalizm,

karşı tarafa bir grubu yerleştiriyorlar,

ve orada,

na seza, na beca bir sürü söz söyletiyorlar.

Münakaşa içinde,

meseleleri tahlil ediyorlar.

Bu bir kere,

Kur'an'i bir üslup değildir,

peygamberane bir üslup değildir.

Burada Müslümanlık adına hiçbir şey anlatılamaz.

Aksine,

insanlar Müslümanlıktan nefret ettirilir.

Efendimiz'in üslubu değildir o.

Hazreti Musa Firavun'a giderken,

git başına vur, başını yer falan demiyordu,

Kur'an-ı Kerim.

Yumuşak dil kullan diyordu.

Efendimiz'e de,

vazifeni yap,

şeyh-i rübubiyetin gereğine karışma diyordu.

İnneke lâ tehdîmen ehbebt,

ve lâkinne Allâhi yehdîmen yeşâ

diyordu.

Sen hidayet edemezsin,

Allah kimi dilerse hidayet eder diyordu.

İnanmıyorlar diye,

böyle kalbin sıkışmasın diyordu.

İnanmıyorlar diye,

kendini öldürecek misin yani?

Allah dilerse hidayet ederler.

Allah dileseydi,

bütün insanlar hidayete ererlerdi diyor.

Tadil ediyor peygamberini.

Bu açıdan,

o üslup,

İslami üslup değildir.

Çünkü o üslupta,

Müslümanlık şirin gösterilemiyor.

Müslümanlık sevdirilemiyor.

Aksine,

o haşin,

o sert,

o hırçın adamların dilinde,

Müslümanlık fevkalade,

hırçın bir mesleği olarak gösteriliyor.

Demek,

şimdi elinizde güç ve kuvvet yok.

Fırsat ele geçtiği zaman,

kelle alacaksınız siz.

Demek,

bizim hepimizi ipe çekeceksiniz.

Demek,

yeniden gıyotinler işleyecek gibi,

bu düşünceyi,

bu imajı uyarıyorsunuz.

Nereden çıktı o batıl düşünce?

Nereden çıktı?

Bilemiyorum.

Çıktı bir yerden.

Ve bir kısım kasıtlı,

başkalarının tahrikiyle,

vazife ve rol alacak insanlar da,

o vazife ve rolü yüklendiler.

Müslümanlıktan nefret ettirmek için,

ellerinden gelen her şeyi yapıyorlar.

Dünyada,

İslam'a ait,

veya İslam etrafında şüphelerle alakalı,

en çok kendisine soru sorulan,

insanlardan biriyim desem,

fahir adına,

gurur adına,

söylemiş olduğumu düşünmeyin.

Ama bir gerçektir bu.

Çünkü,

20-30 senelik,

camilerde, kürsülerdeki vaizlik hayatımda,

bir defa öyle umumi çıktım,

kendi planladığım şeyi,

orada arz ettiysem,

bir diğer sohbette de,

cemaatten gelen sorulara cevap vermeye çalıştım.

O camilerdeki sorular,

büyük ölçüde tespit edildi.

Fihrisi bile yapıldı.

Binlerce zannediyorum.

Fakat onun iki katı,

arkadaşlarımızla bazen,

hususi getirmiş arkadaşlarımızla,

ama her seviyedeki arkadaşlarımızla,

münazara da geçti.

Ben şuna şahit oldum.

Bir yönüyle,

kemali teessür ve teessüfle,

ve bir diğer yönüyle de,

kemali beşaretle arz ediyorum.

Sevinçle arz ettiğim yanı şudur,

o toplantıya, o meclise getirilen insanlar,

veya camiye getirilen insanlar,

gel senin şüphelerin varsa,

işte şüphelerini falan adam,

gidersin,

mülazasıyla getirmemişlerdir.

Gel hele bir de bir camiye uğra yani.

Değişik yerlerde,

değişik insanları dinlemişsindir,

bir de camiyi dinle falan demişlerdir.

O uzaktan oraya gelirken,

şartlanmış olarak gelmez.

Ve siz de karşınızda öyle bir insan var,

mülazasıyla konuşmazsınız.

Dolayısıyla,

siz benliğiniz hesabına laf etmezsiniz.

O da benliği hesabına gerilimde bulunmaz.

O masumane yani,

camide bir imam ağzı,

bir imam üslubuyla,

konuşmalarınızın çok defa müessir olduğunu,

o insanlar bir şey alarak gittiklerini görmüşsünüzdür,

ve işte bundan dolayı ben buna,

kemali bişaretle diyorum.

Kemali sevinçle diyorum.

Bir de kemali teessüf ve tahassül var.

Teessüfü var bunun.

Yani, bütün benliğimle üzülerek arz ediyorum ki,

arkadaşlar şöyle dedi getirdiler,

gelin şüpheniz ve tereddüdünüz varsa,

hocaya anlatın onları gidersin dediler.

Onlar daha gelirken,

kafalarında elli tane istifam imal ettiler.

Ve oraya geldiklerinde oturdular,

siz konuşuyorsunuz onlara.

Siz konuşurken çok defa şahit oldum,

bak binlerce diyorum ben,

binlerce.

Siz konuşurken onlar sizi dinlemiyorlar.

Kafalarında soracakları yeni soruyu planlıyorlar.

Mesela aynen,

geçen de bir yerde ben bunu yine arz ettim,

evinde böyle bir sohbeti gerçekleştirdiğimiz zat da vardı orada.

Şimdi ayağı ayağın üzerinde,

senin mukaddes saydığın şeylerle de alaylı oturuyor.

Mesela ayağını ayağın üstüne atıyor,

ayağını hareket ettiriyor,

bağışlayın böyle,

tepen atıyor senin zaten.

Benim terbiye müsait değil bu şey.

Şu tanrı denen şeyden bahseder misin?

Nasıl karşıladınız bunu, bu yaklaşımı, bu üslubu?

Fakat la havle demiş,

bu zehir zembere şeyi sineme çekmiş,

ve belki gözlerim dolmuş,

Rabbim,

ben bu hakarete, sana hakaret,

bana katlanarak geldi.

Sana saygısızlık katlanarak bende makes buldum.

Fakat senin hatırına katlanıyorum ben buna.

Bu sana böyle dedi ama,

hele ben bir bunu dinleyeyim,

belki seni anlatma hesabına kendimi buna dinletirim.

Demirci sineme çekmişim.

Ama öyle saygısız insanlar ki,

gelirken öyle şartlanmış olarak geldiğinden,

ve siz de,

nefsiniz o mevzuda bir şey anlatma havasından alamadığınızdan ötürü,

Allah tesirini alıp götürüyor.

Şu Tanrı'yı anlat diyorsun, anlatıyorum.

O gün ne dedim bilemiyorum,

tabi o kadar ezberleyip gidiyorum ben oraya.

Yani işte mesela bir,

molekülde şu kadar atom vardır,

bunlar ihtimal hesaplarına göre şöyle olursa ancak bir araya gelebilir değil,

bir canlının hele,

insan gibi mükemmel bir canlı meydana falan,

güneşte şu kadar hidrojen, her lüğme şu kadar dakikada dönüşmektedir,

her dakikada şu kadar kiloton kaybetmektedir,

eğer güneş ezeli olsaydı şimdiye kadar çoktan bitmiş olurdu.

Bu tür bir şeyle ezberleyip ezberleyip,

matematik ve funonu müspetle gidiyorum.

Benim o sahalarda bilgim yok ama ezberliyorum yani.

Ve uzmanlar da geliyorlar,

rakamlara bakıyorlar,

bazen bazıları yahu ben bunu bilmiyordum,

öyle bir kitaba bakayım diyor geliyor,

hocam doğru söylemişsin diyor falan.

Tabi doğru söyleyeceğim, ben Kur'an'ı da ezberledim,

onları da ezberliyordum.

Allah için Kur'an'ı ezberledim,

Allah için onları da ezberliyordum.

Ve anlamada benim için acınacak haldir bazen.

Bazen bir Darvin konferansı vereceksiniz,

bir kitabı, zoolojiye dair bir kitabı,

iki üç defa okuyorsunuz kafanıza koymak için.

Ben onun iftidai halini bile görmemişim.

Benim tavrı aklımın üstünde.

Şimdi, o adama da evirdim çevirdim anlattım ben.

Doğru diyorsun dedi bana,

hakikaten yani Tanrı'yı yeryüzünde sanki inkar eden mi var,

sen böyle evirip çevirip anlatıyorsun dedi.

Biraz evvelki adam, bak

iyi o zaman anlaştık madem,

senin Tanrı dediğin, benim de Allah dediğim,

ve derken de böyle bir nefes alma,

havası içinde vicdanımın inşiraha kavuştuğunu hissettiğim,

o Rabbi'nin Eceli A'la bununla anlaştıksa,

başka şeye geçelim.

Fakat ya hocam,

ben şu kader denen şey, bir türlü aklım ermiyor.

Başlayıp hani onu anlatıyorsun sonra, diyorsun ki ya

sizin gibi komislerin bilmesi lazım bunu.

Karl Marx mutlak manada bir cebri determinizmaya inanıyor.

Bir kaderlilik var onda.

Kainatta cari kader var, siz yok diyemezsiniz.

Bir kaderi program hakim kainatta,

ve insanda da insanın iradesine sabah katılarak yapılmış

bir şartlı determinizma var diyorsun.

Ve bu istikamette diyebileceğin şeyler diyorsun ki,

kader inanmamış bir insana anlatılması zordur, hiç unutmuyorum.

Söylerken arkadaşıma da tasdik ettirdim orada.

Öyle değil miydi dedim.

Yahu hoca konuşuyorsun beyhude, kadere inanmayan mı var diyor.

E ne senin inanmadığın.

Şu Hz. Muhammed bir türlü aklım almıyor.

Bu defa başta onu anlatıyorsunuz.

Yani bir fakir bir kıtmir nasıl anlatır efendisini, öyle.

Düşe kalka,

yahu diyor, Hz. Muhammed'i dünyaya zaten geçende mesela

bir yerde diyor bilgisayara vurdular,

dünyada işte birinci sırayı tuttu adam.

Yani ne anlatıyorsun, ben de biliyorum senin kadarını diyor.

Fakat şu tanrıya bir türlü aklım ermiyor diyorsun.

Var ya gözü bağlı, bir şey etrafında dönüyor.

Mesafelere rağmen,

mesafelere düğümlenmiş,

az gidiyor, yüz gidiyor hikayelerde var ya, çuvaldız boyu yol.

Hiçbir şey anlatamadım.

Ve ben bizzat da misal verdim bu bir vaka.

Yüzlercesi oldu böyle.

Anlatırsın, anlatırsın, anlatırsın.

Kalkar giderken derler ki,

hoca yahu, senin dediğin bu şeyleri bizim üniversitedeki hocalar da söylüyorlar ama

fakat aynı neticeyi çıkarmıyorlar.

Galiba senin dediklerinden bir aslı yok.

Ben, keşke

bu binlerce insana münferit böyle, cedet şeklinde

anlattığımız bu şeylerden bir tanesi inanmış olsaydı.

Bir tanesi bana deseydi,

yahu hoca böyle anlatın ben de inandım.

Bir tane görmedim ben burada.

Fakat birisi geldi bir gün yani.

Hiç ihtimal vermiyorsun.

Ben falan yerde şuyum, bakıyorsun bir uzman bir adamım.

Camide hocam gelmiştim ben, o cemaatin o halini öyle gördüm.

O dine karşı hayışı öyle gördüm.

O gençleri öyle gördüm.

Bana öyle bir tesir etti ki, demiştir yani.

Çünkü üslubu.

O açıdan ben o cedele, kavgaya, münakaşaya götüreyim.

Ve dolayısıyla bazen iyi şeyler söyleme imkanı sizin için de her zaman mümkündür.

Yakaladığınız o şeylere bile

karşı taraftan reaksiyon duyulduğundan

tepki gördüğünden dolayı

elinizdeki o cevherler bile hüsnü kabul görmüyor.

O açıdan üslub o değildir.

Üslub müsemma üslubudur.

Ve yine göreceksiniz o gün

Hani keşke fakirlerim ben Yunus gibi bir gönlüm olsaydı.

Mevlana gibi bir ufkum olsaydı.

Hazreti Bediüzzaman gibi bir sadrım sinem olsaydı.

Başımı böyle hakikati anlatacağım insanların

ayaklarının altına bir kaldırım taşı gibi koysaydım.

Bas istihkakı vardır.

Bas ama beni dinle diyebilseydim.

Ama bendeki suni belki de hani bilemiyorum.

Samimi olduğunu söyleyemem.

Fakat gördüğünüz gibi o

yazarlar bilmem ne de

Cem Karaca yanıma oturdu.

Ben televizyonda görmüştüm defaatle.

Ama orada ben kalktım ayakta

onu istikbal ettim.

Tazimatta, tebcilatta bizim ifadelerimizde

takdiratta bulundum bir insan çünkü.

Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyuruyor ki

Yahudi cenazesi geçerken

ayağa kalkıyor adeta el pençe divan duruyor.

Diyorlar ki

Ya Resulallah Yahudi idi.

Buyuruyor ki insandı.

Anlıyor musunuz?

İnsandı diyor.

Ve insandı ben de kalktım elini sıktım.

Eğer o bazı şeylerden mahrumsa

benim ve benden evvelkilerin

kusuru var orada.

Anlatamamışlar demek.

Seviyesinde anlatamamışlar.

Ve insan her dönemde bu türlü insanlar vardı.

Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem

sus zamanında ne yapmıştı bu insanlara karşı?

Seviyelerine göre muamele etmişti.

İnsanlık yaparsanız insanlık bulursunuz.

Keşke ben daha büyük insanlıklara aklım erseydi

daha büyük insanlık sergileseydim

ciddi böyle bütün benliğimle

bütün ruhumla bütün vicdani

derinliklerimle orada dökülebilseydim

ihtimal yani

belki onun kalbine bir kıvılcım bile

atılmış olabilirdi ama

seviyemize göre.

Sonra yukarıya geldi

orada lobide oturduk

orada birkaç insan geldi.

Bu alemin bu dünyanın duygusunu

düşüncesini seslendiren bir insan.

Bu biri bir tarafında oturuyordu biri bir tarafında

ben dedim ki

gelecekte sanatın

önemi ve rolü çok büyük olacaktır.

Ve sanat adına bir milletin dirilişinde

sanat adına

sizler siz ve siz

bu işin fikir işçilerisiniz

dedim. Size bu

millet ihtiyaç duyacak.

Bir baktım daha bir temennaya

girdi kendine göre daha bir saygıya

girdi. Temsil

ettiği mesele

eğer değer atfedilebilecek bir

meseleyse şayet ben bir gerçeği

söylüyorum yalan söylemiyorum.

Hakkı söyleme mecburiyetindesiniz.

O insanlar boş insanlar

değil ki. Binaen

Allah bir kabiliyet vermiş onlar bu kabiliyeti

geliştirmişler.

Şimdi diyalog

dünyasında yaşıyoruz.

Münasebet dünyasında yaşıyoruz.

Kendimizden de biraz evvel arz ettiğim

gibi endişemiz yoksa

emin bulunuyorsak şayet

bence onlarla beraber bulunma. Onları

kabul etme. Sadır ve

sinelerimizi onlara açma da hiçbir kaybımız

olmaz bizim.

Aslında insanımız böyle bir şeye muhtaçtır.

Ve onlara

insanı adap ve erkan öğreteceğiz.

Veya tabiri diğerine şöyle diyeyim

insanlığa giden yolda

onlar önümüzde olmasınlar.

Rehberimiz Hazreti Muhammed Mustafa ise

insanlara verilecek

şeyleri biz verelim. Başkalarının

önünde olalım.

Huşunet başkalarının olsun.

Mülayemet bize yeter.

Evet.

Hoşgörü filan deniyordu bu mevzuda.

Biraz dağıttım mevzuyu

belki. Kafalarınızı

karıştırdım.

Evet. Öldürücü zehirle

ölmemek için

işte o mülayemet, müsamaha

panzehirini elimizde tutalım.

İnsanlara onu verelim

yani. Kobraları

bile tahtı tesiri almayı bilelim.

Arkadaşlara her zaman arz ederim.

Bana göre başarılı

insan en kötü insanla

çok iyi geçinip

ondan bile şikayet etmeyen insandır.

Kostürmada üstadın

amelesini hatırlayacaksınız

bir yönüyle de. Orada çok

kavga oluyordu. Ben gidip

hep haksızlara biraz bir ölçüde

taraftar oluyordum.

Bana dediler ki bu haksız tedbiri

ne diye yapıyorsun? Ben ona

dedim ki haklı insan insaflı olur.

Haksız insan

insafsızdır.

E haksızım da

meseleyi çözerseniz şayet

haklı zaten çözüme hazır.

Bir ölçüde hatırlayacaksınız.

Bence arkadaşlarımız

o haksızlardan

bile kaynaklanan

problemleri çözecek kadar

kendilerini yetiştirmeleri lazım.

Hatta o yüksek performansların

yüksek istilatların

karizmaların en önemli

derinliklerini bence bu

insanlı yanları teşkil etmelidir.

Mantık muhakeme

şu bu bunlar bir şeydir ama

fakat bu şeylerden öte bir şey

vardır. Yine Yunus'un ifadesiyle

şey vardır, şeyden

içer o. O da müsamaha

toleranstır.

Bizim düşünce

dünyamızda ağırlığı vardır.

Zannediyorum

fikir hayatımız tahlil edildiğinde

bunun çok engin

bir yer olduğunu, çok ağırlıklı bir

yer olduğunu göreceksiniz.

Müşahhasını arz etmemi

benden istemeyin lütfen.

Müsamaha

İbadet

Sahabeye ibadet

şuuru kazandırmada

Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin

metodu deniyor.

Bu

çok su götürür bir hamur.

Çok sıkıştırılmış

bir soru.

Bu soru kendi ölçüsünde

sıkıştırılmış bir cevap verilse

fezai

ıtlakta gezen

fındık kadar, ceviz

olduğu halde küre

yarısı kadar ağırlığı olan cisimler gibi

sıkışmış bir cisim

olur. Ama ben

aslında öyle sıkıştırmış şeylerden

uzağım. Öyle sıkıştırmış

ciddi öz şeyler de

veremem. Onu söz sultanları

verir.

Sahabeye kazandırılan şuur

en birincisi, ben onu bir sözle

dileyeyim.

Cenab-ı Hak

şuurla ve şuurlu olarak

bizi hakkata uyarsın.

Şuuru,

İslam hakkındaki şuuru

ızdırabımızın

silinmez kaynağı haline getirsin.

Şuurla sinelerimize

öyle ızdırap tohumları eksin ki

başkaları

huzura kavuşacağına kadar

bize kendi huzurumuzu,

sıcak yuvamızı,

hül hül efsen huzuru,

çocuklarımızı bağrımıza basma huzurunu,

hayat arkadaşımıza

yüz yüze dert taatisi

huzurunu bize

unuttursun.

Bu duaya benim bir katkıda

bulunmam benden istenseydi,

selayet ister,

bana bu meselenin

tohumlarını verin derdim.

Evlerinde mışıl mışıl uyuyan

herkesin sinesine

İslam'ın çok dertli

olduğu şu dönemde

gezer dolaşır her yere,

her sineye

sadece ve sadece ızdırap tohumu atardı.

Of

desin inlesinler,

ah desin inlesinler

ve kafalarına vurduğu zaman

yataktan fırlasın,

evlerinin koridorunda

veya salonunda deli gibi

dolaşsınlar.

Geleceği kuracak

akıllılar işte bu delilerdir.

Dininizden dolayı

bu cinnet kertesine

ulaşacağınız ana kadar

dininizin kemale ermesi

söz konusu değildir.

Izdırabın delirteceği kadar

bu kerteye

ulaşacağınız ana kadar

sizin için

isbet manada bir şey söylemek,

benim için bir şey söylemek

zordur. Evet, bu seviyede

bir şuura talibiz.

Allah versin.

Zordur.

Sancı kaynaklıdır.

Rahatsız eder insanı.

Olsun.

Hoştur bize ondan gelen

yahil atı yahut kefen

ya taze gül yahut diken

ondan hoş.

Hem bu hoş,

lütfu da hoş,

kahrı da hoş.

Ama bu ondan da hoş.

Ondan da hoş.

Mâma

tabakalarına yakın olan

yerin dibindeki şeylerde

granitler teşekkül eder.

Bir taraftan da

tutar onları hapseder.

Böylesine bari

mâmaları açık olmayan

çilenin, ızdırabın

insanı olamamış insanların

bu milletin geleceği

adına, kaderi adına

yapacağı fazla bir şey de yoktur.

Bu şuurdur.

Kendine ait vuhutlarıyla.

Ama bu şuur nasıl kazanılır?

Çok zor.

Onu kazanma yollarını bilseydim

o yolu ilk defa

kendim için deneyecektim.

Kazanmaya çalışacaktım onu.

Benim bu mevzuda

size arz edeceğim her şey

zannediyorum

atmosyon olacak.

Başlayın.

Ama yine de bir iki şey arz edeceğim.

Ayâtı tekviniyenin

tefekkürü çok önemlidir.

Her bir yerlerimiz,

her idrak ettiğimiz yeni günde

yepyeni bir hayat yaşamayı düşünüyorsak

şu kâinat kitabının

lif lif, didik didik

önümüze her gün bir kere daha

serilmiş olması

ve bizim onun anatomisiyle

meşgul olmamız

çok önemlidir.

Tefekkür öyle bir rampadır ki

insanı alır eşyanın her yanında

gezdirir.

Ve yine o şairimizin ifadesiyle

eşya ve hadiseleri

hallac etme imkanına ulaşırız.

Orası öylesine

bir limandır ki

tefekkürle açılan insan

esmayı aşar,

esma yoluyla müsemmaya ulaşır.

Sıfat dairesinde

veya zat dairesinde

hayretle dolaşır.

O da

hayretle dolaşır

ve sonra artık her şeyi

Allah'a ait duygulara, düşüncelere

düğümlenir.

Buna isterseniz fena fillah diyebilirsiniz.

Ve çağın insanının

sözüyle Allah için

işler, Allah için başlar,

Allah için oturur, Allah için kalkar,

Allah için yer, Allah için içer

ve ecrilal ve cillal

rızası dairesinde hareket eder.

Önemlidir tefekkür.

Bir rampadır,

amudi olarak insanı yükseltir.

Onun için insanlığın ihtihar tablosu

bir saat tefekkür,

bir sene ibadete mukabildir.

Çünkü bir sene ibadet ettiğiniz zamanda

Allah'a yaklaşma ve yükselmeniz

ufki olacaktır, yatay.

Oysa ki tefekkür

dikey olarak, amudi

size yükselme imkanını verecek.

Onun için onu kullanırken

liman demedim, rampa dedim.

Çünkü rampaya binen

roketler gibi, peykler

gibi, amudi olarak fezanın

derinliklerine gidecek. Bu da

kurp semasının

derinliklerine doğru gidecek.

Allah'a huzur sahası içine

girecek, yani onun huzur sahası içine girecek.

İçminan soluklayacak.

Allahümme cealna

minel mutmeinnin

arradiyyin, elmardiyyin

amin.

Mutmeinden olacak,

radiyinden olacak, mardiyinden

olacak. İnşaAllah, Allah

kabul etsin.

Diğer bir husus, günümüzde

okunmasına önem verilen

eserler, hatta

bir yönüyle şerh

ve izahta bulundukları

Kur'an'ın talihsizliğine uğrayan

eserler.

Kur'an da kendi cemaati tarafından

biraz evvel arz ettim, bir vadide,

siz bir vadide, böyle bir talihsizliğe

uğramıştı. O talihsizlik

şimdilerde aşılmaya çalışılıyor.

Bu kitaplarda öyle bir talihsizliğe

uğradılar. Bir taraftan

sizin tefekkür hayatınızı tekeffül etmiş

bulunan, bir taraftan

günümüzde sunduğu düsturlarla,

prensiplerle, hizmet metoduyla

en verimli hizmete açık

esaslar.

Bir diğer yanı da var ki

o husus, bazı arkadaşlarımız

objektif kabul etmeyebilirler.

Bence nasıl ki Kur'an

okurken sevap kazanırsınız,

sünneti tilavet ederken sevap

kazanırsınız, bir yönüyle

Kur'an'dan sızan,

Kur'an'ın reşatı manasına gelen,

Kur'an'ın gölgesi olan,

o hakikat nurunun

gölgesi, mübalağa yapmadan

dengeli

olmaya çalışarak arz etmeye çalışıyorum.

Mübalağım yok ve buna Ehl-i Sünnet

vel Cemaat'ten hiçbir kimsenin

diyeceği hiçbir şey yoktur.

İşte o eserlerin o külliyatında

biz farkına varalım,

varmayalım, münasebetlerimiz

ölçüsünde, nur olup,

feyiz olup, bereket olup

içimize akması her zaman söz konusu

olabilir. Bilemiyoruz.

Bu itibarladır ki

her gün zamanımızın bir mübarek

dilimi onlara tahsis edilerek

onlarla iştigal

hayatımızın bir parçası haline

getirirlerdir.

Süslü şeyler, yaldızlı şeyler,

fantezi şeyler,

bazılarını sağa sola çekebilirler.

Buna kimsenin diyeceği bir şey yoktur.

Herkesin belli bir

ruh gücü vardır.

Sehli mümtenilerin

ötesinde aşkın

bir duyuşu, bir hissedişi vardır.

Ama bu

eserlerin de kendine göre bir yeri vardır.

Eğer o zat

yalancı değilse,

konuştuğu şeylerden mübalağa etmiyorsa,

aslı esas olmayan bir şeye davette

bulunmuyorsa,

Kur'an'dan çıkmıştır demeden

şeylerden mübalağa etmiyorsa,

bütün bu

sese bunca şart,

eğer bütün bunlar

hakikaten söz konusu değilse,

bence onun bizim manevi

hayatımızda,

metafizik gerilimimizde

rolü çok büyük olacaktır.

Bazılarının objektif saymayacağı

böyle husus üzerinde durmuyor,

basıp geçiyor.

Bir diğer husus,

sahabi hayatıyla iştigal çok önemli

olacaktır. Bence

şahsi hayatın

benim dar idrak

çerçevem içinde

olmasına rağmen çok benim için

yararlı olduğunu söyleyebilirim.

Hatta denebilir ki her gün

benim benzin

alıyor gibi

benim için harekete geçirici

bir faktör olmuştur.

Sahabinin hayatı her gün.

Çünkü onlar misaldir.

Hazret-i Sadık-ı Mastuk'un

veya Hasan'a yakın bir hadiste

buyurdukları gibi

Sahabilerim yıldızlar gibidir.

Hangisinin yörüngesine

veya çekici atmosferine

cazibesine girerseniz

bana ulaşırsınız, hidayete erersiniz.

Çok önemlidir.

Hasbiliği, feragatı,

diyargamlığı, derdi, ızdırabı,

çileyi, şuuru

Allah için olmayı, Allah için yaşamayı

zannediyorum onlardan öğreneceksiniz.

Gezin bir

Abdullah bin Cahiş'le, misal vermeyeceğim

sakın, bir Mus'ab

ibn-i Hümeyre uğrayın.

Bir Sa'd ibn-i Rebi'yle

bir selamlaşın.

Bir hayatında Müslümanlık sadece

bir sene, bir buçuk sene

Müslümanlığın misafirliğini yaşayan

İkrime bin Ebi Cehle

misafir olun.

Bir kardeşi İbni Hişam'la azıcık

selamlaşın uzaktan.

Gerçek Müslüman

olmanın insanı nasıl değiştirdiğini,

tornistan ettiğini

göreceksiniz.

Ve bunları yakalamaya çalışacaksınız.

İçinizde zincirleme,

keşkeler uyanacak.

Keşke ben de bir Mus'ab ibn-i Hümeyre

olsaydım. Keşke

İbni Cahiş olsaydım.

Keşke bir Hamza olsaydım.

Keşke bir İkrime olsaydım.

Keşke bir İbni Hişam olsaydım.

İşlerinde böyle

cennetin hemen dudağının kenarında

dolaşırken

her nasılsa hayatının son faslında

Bismillah ya Allah deyip

birkaç dakikalık

Müslümanlık içine girdiği halde

bir hamlede, bir nefade

zirvelere ulaşan

o insanlardan hangisi

olursa olsun onlardan biri

olsaydım, dedirtmek

için sabah akşam

onlarla tanışmak da şuur adına

çok önemli.

Evet, insanlık

bugün gerçekten bunalımlı bir dönem

yaşıyor.

Ve bu bunalım artık

sıcak harbe

dönüşmüş. İkinci

Cihan Harbi'nde yaşandığından

daha fazla çok daha geniş bir

dairede insanlık

bir kere daha bir

katliamla, insanlık çapında

bir katliamla yüz yüze bulunuyor.

Fakat

bir hususa dikkatinizi rica edeceğim.

Aslında

çok az dönemler

müstesna insanlığın

bunalımlardan uzak

müberrak kaldığı bir dönem

göstermek çok zordur.

Bir vesileyle yine arz etmiştim.

Tanzimat

nesli arasında

çok ateist yetişmiştir.

Bizim neslimiz bunlardan

birkaçını bilir belki.

Celal Nuri gibi

tarihi kadim yazarı

Beşir Fuat gibi

onlardan sonra Tevfik Fikret gibi

Tarancı nesli bunların devamıdır.

Cumhuriyet döneminde olur.

Bunlardan Celal Nuri

biraz inanıyor

gibi de görünür ama

fakat sinesi ilhada açık bir

insandır.

İslam'ı ve her şeyi önüne

katarak öfkeli bir anında

bir gün şöyle der

Sultan sükundan bahsediyorsunuz

veya kandan irinden bahsediyorsunuz.

Rica ederim

insanlık ne zaman kandan irinden

ve kan

seylaplarından uzak kalabildi ki der.

Ben biraz

tadil ederek bunu

şu orta kuşakta

Osmanlı devleti

aliyesinin yıkılmasıyla

muazene bozulduktan sonra

biz ne zaman

kandan irinden uzak kaldık

ne zaman kan seylaplarından

uzak kaldık ki.

Bundan sonra da devam edecektir

ve diğer

bir husus bu türlü hadiseler

bence bizi dağıtmamalı

yese düşürmemeli

hizmeti olan aşkımızı

şevkimizi kırmamalı.

Hatta denebilir ki

nasıl çağın insanı ikinci

çağın harbinde o günkü

hadiseleri yakinen

takip etmemek suretiyle esas

dağılmamaya çalışıyor.

Günümüzün insanları da

bu hadiselere karşı yapılması

gerekli olan uzun vadeli şeyler vardır

kısa vadeli şeyler vardır.

Çevremizde olan

bu hadiselere karşı alakasız kalamayız.

Ne var ki

bir türlü kan irin

dinmiyor oralarda.

Bu da meselenin bir yanı

arkadaşlarımız paniğe kapılmamalı

bunlarla derinden derine

çok meşgul olmamalı

bence yapılması gerekli olan şeyi yapmalıdırlar.

Aksiyon adına daima

arz ettiğim bir husus vardır.

Hani Sezar öldürülünce herkes destan keser

Antonya ayağından tutar

sürüye sürüye onu getirir meclise atar

ve der işte Sezar işte siz

ne göreceğiniz varsa görün.

Bence aksiyonun bu yanı.

Arz edebiliyor muyum?

Sağda solda mitikler değil.

Bu itibarla

yakın vadede

yapacağınız şeyler kampanyalar açmak

onların çocuklarının

imdadına koşmak şu anda da

mücadele verdikleri şey dinin aslı

faslı değildir yani.

Bir ad meselesi bir sünnet meselesidir.

O kadarlık olsun

bize kurbiyetlerini

değerlendirme mecburiyetindeyiz.

Bu itibarla bence uzun vadeli

şeyler yapmak lazım.

İşin bir diğer

yanı şudur.

Musibetler

tıpkı sıkışan hava gibidir.

İnsanları

adeta ezen hava gibidir.

Hava ne kadar şiddetlenirse

arkadan yağmurun

rahmetin akıp gelmesi gibi

havalar böyle şiddetlenince

arkadan rahmet gelir daima

Allah'ın inayetiyle.

Bu itibarla tabi

beşer hayatıyla alakalı olarak

beşer ömrüyle

alakalı olarak öyle hemen

bir kuluçkanın altına

konan yumurtaların

civcive dönüşmesi gibi değil yani.

Bu zaman ister,

çeyrek asır ister, belki yarım asır ister

Allah bilir.

Beşer ömrüyle mevsuden

mütenasiptir bunlar.

Birinin

kasidesinde söylediği bir şey vardır.

Efendimiz'e hadis diye de isnat edilir.

Hadis ve söz

bunları cem eden

keşfir kafası gibi

Sakavi'nin makasdül hasenesi gibi

kitaplarda naklederler.

İşteddi ezmetü tenferici der.

Karar kararabildiğin

kadar zira

kararmanın son noktası

aydınlığa açılmanın ilk

başlangıcıdır. İlkidir.

Bu itibarla denebilir ki

Allah sizi

sıkmaya başlamış da şayet.

Canlığınız gırtlağa

gelmiş de şayet.

Meta Nasrullah diyorsanız

şayet. Nerede Allah

yardımı diye çığlık

atıyorsanız şayet.

Ela inne nasrallahi garib

gerçeği

başınızın üzerinde demektir.

Dünyanın dört bir

yanında öyle mi olsun?

Kan seylafları mı olsun?

İnsanlar kasap dükkanındaki etler

gibi doğransınlar mı?

İnsanın gönü buna razı olmaz ama

bunu yapan siz değilsiniz.

Başkaları yapıyor.

Fakat gayretullaha dokunma noktası

işte bu noktadır.

Bir yerde gayretullaha dokunacaksa

şayet

siz hayret içinde

dehşet içinde şaşkına

dönecek hadiseleri seyredeceksiniz.

Birdenbire hiç beklemediği şekilde

bir inayet zuhur ediverecek.

O sizi sıkan

dört bir yandan sıkan havanın

yağmurla esintiyle

boşalması gibi

rahmetle boşalacaktır.

İnayet samaları.

Bu da işin bir diğer yanıdır.

Biz gönüllerimizi

Cenab-ı Hakk'a tevcih etmiş

samimi dileklerimizi istiyoruz

ve bunu bekliyoruz.

Bunun olacağına inanıyoruz.

Saraybosna'da yapılan

katliamlara oturup ağlamak,

ellerini açıp dua dua yalvarmak

bunlar güzel şeylerdir.

Arş-ı rahmet ihtizaza getirir.

İnsanlığımızı ifade etmiş oluruz.

Melekleri gayrete getirir.

En azından gayretullaha dokunur.

Güzel şeylerdir.

Fakat bunlardan daha güzel şeyler vardır.

Toplum adına

buralara karşı sorumluluğunu

idrak edip yapılması

gerekli olan şeyleri yapmaktır.

Oturup Orta Asya

siteplerinde ağlamaktansa bence

ağlayacağımız her yere

cahiliye şairlerini yaptığı gibi

bir tane mektep yapmaktır.

Bir tane kurs açmaktır.

Bence yol budur. Sistem budur.

Nostaljik düşüncelerle

değil meseleye.

Biraz realitelere göre

yapacağımız şeyler ona göre

razı edip ona göre yaklaşmak.

Ve işte

bir gün gelecek belki.

Doğacaktır sana vadettiği günler

hakkın. Kim bilir

belki yarın, belki yarından da yakın.