Keyfiyet mi, kemiyet mi? İnsanı kamil olma ve Salih amel

İletişim ve İletişim İletişim ve İletişim

Hizmet, eğer bir amelse umumi manada arz ediyorum.

Keyfiyet, onda bir niyet gibi ona gerçek manasını ve değerini kazandıran ayrı derin bir buğdudur.

Hizmet bir namaz ise, keyfiyet meselesi bu hizmet namazının bir bakıma ihlasıdır.

Onda ortaya koyacağınız ihlas ve samimiyettir. Ancak onunla derinleşir.

Namaz kendi derinlikleriyle sadece, yani sizin ihlasınızdan, samimiyetinizden, niyetinizden ayrı bir derinlik almasa,

belki o sadece cimnasiye, kültür fiziğe münhasır kalır.

Siz ihlas ve samimiyetinizle ona ayrı bir derinlik kazandırırsınız.

Oruç sizin niyetinizde ve ihlasınızda eğer bir derinlik kazanmasa,

Cenab-ı Hakk'a ve ene ücdiyübi dedirtebilecek bir seviyeye ulaşmasa, o da sadece bir tehlizden ibaret kalır.

Size sevabı olmaz onun.

Ve eğer ahirette bir işe yarasa, bir manas ne kadar işe yarıyorsa o da işte o kadar işe yarar.

Sadece şekildir, surettir.

Öyleyse bir taraftan yani amelde belli davranışlar, şeriat ve sahibi şeriat tarafından formül edilmiş davranışlar ehemmiyet arz ederken,

diğer taraftan o davranışların ruhu, manası, manalandırılması, özü diyebileceğimiz niyet ve ihlas çok önemlidir.

Amelde de keyfiyet öyledir.

Keyfiyeti kemiyetin dışında düşünmek mümkün değildir.

Çünkü keyfiyet kemiyetin bir buğdudur.

Tıpkı zaman ve mekanın birbirine nispeti gibi bir şeydir.

Nasıl mekanı düşünmeden, mekandaki harekatı düşünmeden zamanı düşünmek mümkün değildir?

Ve hatta yine mekanın hareketi, mekandaki her an yeni oluşumlar.

Zaman itibari bir buğd falan demekle de zaman adına çok çirkin bir şey söylemiyoruz ama mevzumuz zamandaydı.

Aynen öyle de keyfiyet düşüneceksiniz bu kemiyet karşısında.

Aynı zamanda keyfiyeti yeniden ele alacak diyeceksiniz ki,

insanları insanlığa yükseltme mevzuunda çok insanla meşgul olacağız.

Fakat çok insanla meşgul olmanın bizi kurtarması, bu çok insanın keyfiyet kazanmasına bağlı.

Bunlar keyfiyet kazandığı ölçüde inşallah biz kendimizi kurtaracak.

İnşallah ülkenin kurtarılmasına, inşallah milletimizin kurtarılmasına,

inşallah dünya muazenesinin elde edilmesine ve inşallah dünyanın yeniden muazeneye ulaştırılmasına vesile olacağız.

Yoksa dünya çapındaki büyük işleri keyfiyetsiz insanların halletmesi mümkün değildir.

Kitle ruh haleti içinde belli bir hevesle, bazen de bir fanteziyle sizin içinize girmiş insanların,

İslam alemine ait, İslam dünyasının büyük problemlerini halletmesi mümkün olmadığı gibi,

dünya muazenesi adına eda edeceği hiçbir vazife de yoktur.

Yani ilk bir keren keyfiyetle kemiğeti birbirinden ayırmamak lazım.

Keyfiyet nasıl kazandıracağız? Bizim hedefimiz keyfiyet kazandırmak zaten.

E niye kemiğetle uğraşıyoruz?

Kemiğeti bu işin temeline getirip koymadan, kemiğet statü üzerine bu işi bina etmeden keyfiyetsiz konusu olamaz.

Biz keyfiyeti kemiğette arıyoruz.

Yani bir vakide arıyoruz bunu.

Yani var olan bir şeyde onun manevi bir buğdu, izafi bir buğdu olan bu derinliği arıyoruz.

Öyleyse ikisini birbirinden ayırmamak lazım.

Öyleyse tekrar geriye dönüyorum.

Biz keyfiyet hedefli, keyfiyet görüngeli insanlarız.

Daima keyfiyeti takip edeceğiz.

Belki herkesi sahabi gibi en mükemmel seviyeye ulaştırma elimizden gelmeyeceğiz, ulaşılamayacağız.

Ama istidatlı insanlar, ruh dünyasına açık insanlar, kalbi hayata açık insanlar, Allah'la münasebete açık insanlar,

sizin yetiştireceğiniz insanlar arasından zamanla süzülecek, seçilecek, sütün içinden kaymağın kaynadıkça üste doğru tırmandığı, çıktığı,

onun içinde fakat ondan farklı bir hal ve hüviyet aldığı gibi bu istidatlar da bizim içimizden kaymak gibi, yağ gibi süzülecek ve üste çıkacaklardır.

Ama biz her şeyden evvel birer birer insanlarla meşgul olurken aynı zamanda hem bizim için hem de onlar için insanın kamil olma meselesini hedeflemeliyiz.

Bu İslam tasavvufunda önemli bir düşüncedir ve bütün tasavvufçular meşgul etmiştir.

Cihli kitabını insanı kamil diye yazmış ama bence bütün tasavvuf kitapları insanı kamili hedefleyerek yazılmıştır.

Yani insan olmadan maksat insanı kamil olmayı yakalamaktır.

Her fert insanı kamil olmaya soyunmalıdır.

Bunlardan bazılarının istidatları kabiliyetleri bu işe yetecek, solukları yetecek, insanın kamil zirvesine girerken nefesleri kesilmeden gidecekler.

Bazıları da o yolda aşamayacak ve halırat gibi yolda çatlayacak, o da yolda çatlamanın mükafatını elde edecektir.

Herkes ulaşamayacak zirveye ama biz temelde herkesi insanı kamil olmaya ulaştırmayı hedefleyeceğiz.

Çünkü bu varoluşun gayesidir.

Allah Celle Celaluhu Kur'an'da bu hedefi bize gösteriyor.

لَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانُ ف۪ي اَحْسَنِ تَقْو۪يمٍ ثُمَّ رَدَدْنَهُ اَسْفَلْ اَسْافِل۪ينَ

İnsanı ahsen-i takvime mazhar olmaya eğil, layık, istidatta o seviyede yarattık.

Fakat tabiatına mündemiş bulunan bir kısım madenlerden, maddelerden, hususiyetlerden ötürüp kendi tabiatıyla baş başa kalınca esfel-i safiline gitti, gider, gidiyor.

Sonra illellezine amenü ve amelü salihat.

Ondaki o istidatları inkişaf ettirecek, insani kamil olmaya doğru yönlendirecek iman ve ameli salih.

Arızasız amel, kusursuz iş, itkan ruhuyla ortaya konan iş demektir.

Bir ferdin dökülmesi bir yana, insani kamil adına istidadı ölçüsünde bir ferdin nasipsiz kalmamasına çok dikkat edilmeli.

Herkes istidadı ölçüsünde muhakkak ondan hissedar olmalı, bir şey almalı.

Muhakematın başında zannediyorum, Fahri diyor Hazreti Mustafa, diyor ki o başka bir zaviyeden o meseleyi ele alıp anlatıyor.

Yani bir yere dıştan bir kervan gelse, atlaslar, ipekler, iblişimler getirse, o gün herkes ondan bir şey alır.

Hatta köyün çobanı da başına bir mendil bağlar.

Bu mevzuda öyle yönlendirilmeli ki, en istidatsızı bile en azından başına bir mendil bağlamalı.

Ve geleceği başındaki o mendille, tıpkı işte o bayrak gibi kullanarak karşılamalı ve selamlamalıdır.

Mutlaka herkesin insanı kamil dersinden bir hissesi olmalı, alacağı bir şey olmalı, nasibi olmalı.

Arkadaşlarımız eğer bir hizmete kendilerine adamışlarsa, bu mevzuda ızdırabın çok önemli bir dua olacağına,

çok yeni şeyler keşfe, saif ve badi olacağına inanıyorum.

Çok okumak değil, çok bilmek değil, bir şeyi çözebilmek için ihmali fikretme, fikir sancısı çekme,

ellerini kısıklarına koyup deli gibi dolaşmak, caminin bahçesi de yetmiyor gibi bazen çarşıya çıkmak,

çarşının bir o başından o başına, bir de o başından o başına.

Çözemediğiniz bir şeyi çözmek, bulamadığınız bir şeyi bulmak için deli gibi dolaşmak.

Arş-ı Azam'ı itizaza getirecek güçte bir dua biliyorum ben bunu.

Büyükaşiflerin keşfine top attıracak önemli bir keşif kaynağı, önemli bir keşfe, badi, saik sebep biliyorum bunu.

Ve şimdiye kadar olan şeyler belli ölçüde sancısı da olmuştur.

Arkadaşlara yine ben yapıyordum demeyeceğim.

Tehdibi ahlak dersi vermek çok önemlidir.

Yani onlara kendi derslerinin dışında haftada bir defa, ülfet oluyorsa on beş günde bir defa,

ister siz ister başkaları, nameleri suz işi, gönüllere girmesini bilen, Allah cümlemize onu nasip etsin.

Yüreklerini hoplatacak, gözlerini yaşatacak,

Arkadaşlara en azından on beş günde biz onlara cennet kevserleri sunmak, yüreklerini ukba adına hoplatmak çok önemli bir esastır.

İmrendirmek, hepsi belli bir muhasebe, mürakebe duygusuyla,

yer yer size gelsin desinler ki bu anlattığınız şeyler ama,

fakat biz de bir türlü günahlardan kurtulamıyoruz,

nerede sizin anlattığınız şeyler,

nerede bu kem talihinizler,

nerede o güzel sözler,

nerede bizdeki kas katı kalpler falan desinler.

Ve siz de sonra derin bir muhasebe ile kendisini tamamen bitmiş, tükenmiş kabul eden bu insanlara fıselli vermeye çalışın.

Yani onlar başlarını alsın bir yönüyle ümitsizliğe doğru,

günahlardan mahvolmuş olma kanaatine doğru gitsinler,

siz de onları fesele etmeye çalışın.

O kadar işlerini deşeleyin,

o kadar işlerini endişe salın,

o kadar ki her adımda helakete felakete doğru bir adım daha yaklaştıkları endişesine ulaştırın onları.

Ve sonra bu kadar havadan nem kapanları fesele etmek kolaydır da,

ama denizin içine attıktan sonra bile ıslanmayan insanlara bir şey anlatmak zorundalar.

Ve onlarla geleceğin dünyası adına da bir şey yapmak mümkün değildir.

Evet, o kadar endişenin insanı haline getirin.

Aralarında ince bir şey kalsın böyle,

septizme, sofizme, düşmekle aralarında ince bir perde kalsın.

Acaba ben bir insan mıyım yoksa hayvan mıyım?

Büyükler çok demişlerdir,

sık sık aynaya bakmış,

yoksa ben esas tabiatımla bir domuz olarak mı yaratıldım,

bir maymun olarak mı yaratıldım demiş, aynaya bakmışlardır.

Elleri titriye titriye aynayı eline alan bakan,

Esvettin Yezid gibi kimseler vardır.

O tabihin döneminde daha nice kimseler vardır.

Sık sık aynaya bakarlar.

Bu kadar endişelerini harekete geçirmek ve bu kadar endişe insanı diyorum,

endişenin çocukları haline getirmek lazım bunları.

Muhasebe vereceğiniz tehlil ve ahlak dersleriyle,

insanlığa yükseltme gayretlerinizle.

Bir diğer husus seyfiyet kazandırma mevzuunda,

nasıl ki ihlas kazanmada önemli bir esastır,

nasıl ki kalben dünyayı terk etmede önemli bir esastır,

nasıl ki insan dünyadayken ukba, eksenli yaşaması için çok önemli bir esastır,

aynen öyle de keyfiyet kazanma mevzuunda da ameliyatı kitliye diyeceğimiz,

okuma, düşünme, tefekkür.

Daima eşya ile dimağımızdaki ilahi marifet veya kalplerimizde vicdanlarımızdaki ilahi marifet arasında bir irtibat kurarak,

bunlar arasında bir düşünce kanavçesi örme adeta gaye-i hayalimiz ve vazife-i fıtratımız olmalı.

O düşünmeyi bu mevzuda okumayı, düşünmeyi,

hakiki imanı kazanma mevzuunda önemli bir esas,

dolayısıyla mürakebe adına önemli bir esas,

dolayısıyla ihlası kazanma adına önemli bir esas olarak görüyorum,

ihlaslı olarak görüyorum, ihlas talihinde buna parmak basıyor.

Keyfiyet kazanma mevzuunda da bundan geri değildir bu mesele,

okuma ve düşünme.

Yeni yeni şeyler bularak, her gün, her yeni gün,

kainatı karşımızda yet yeni bir kitap gibi,

o baş döndürücü emdamıyla yeniden tanıyor gibi,

yeniden keşfediyor gibi görmek.

Yoksa olduğumuz yerde kalırız.

Onun için sahibi şeriatı buyurmuş ki,

bazen bir dakika veya bir saat tefekkür, bir sene ibadet kadardır.

Yani bir saattir de güzel düşünecek,

bir an-ı seyyale ile vücudu enver'e ulaşacaksınız,

bir sene o seviyede bir hayata mazhariyetin dışında,

yaşamadan daha bereketli şeyler elde etmiş olacaksınız.

Bu da önemli bir esas.

Zannediyorum, milletimiz için en zor şey düşünme.

Ve hususiyle kendi çizgisinde düşünme

ve düşünce ile bir şeyler elde etme, belli seviyeye ulaşma.

Çok yabancı olduğumuz mevzular haline gelmiştir.

Allah Resulü ve sahabi arzu semaya bakar,

bazen sabahlara kadar ağlar,

Allah'ın kainat kitabı karşısında,

bazen kendinden geçer,

bazen yutkudu hiçbir şey söyleyemezler.

Kazandıracağımız şeylerden bir tanesi de bu,

onları düşünmeye alıştırmak,

eşya ve hadiseleri kurcalamaya alıştırmak,

eşyanın perde arkasına nüfuza alıştırmak,

o perdeyi aralamak,

şu tenteneli perde ona ait sözdür,

onun altındaki alem-i gayb,

beralar ve ötelere ait bazı şeyleri göstermek,

çok önemlidir.

Keyfiyet yanımızın derinleşmesi için.

Bir diğer husus yine onun ihlasta esas saygı hususlardan biridir.

Rabıta-i Mevk, ölüm mütealası.

Dünyada en zor şey insan sıhhatliyken, genç iken ölümü düşünmesidir.

Herkes onu 20 yaşındaysa,

en yakın 40 sene sonra düşünür.

Daha garanti önünde 40 sene vardır.

Bir de sıhhati yerindeyse,

kim bilir belki 80'de yaşayabilirim der.

Bu yönüyle de gençlik,

hem bir gaflettir,

hem bir cinundur,

hem insanı rayından kaydıran,

çok önemli,

ters,

insanı saptıran bir husustur.

Aynı zamanda çok kıymetli bir şeydir.

Herkes en önemli davaları gençlere emanet etmiştir.

Bugün Müslümanlık adına yapılacak şeyler de gençler yapacaktır, Allah'ın nayet ve keremiyle.

Ama bir yönüyle de onun bir cunun yanı vardır, bir gaflet yanı vardır.

Bu itibarla,

ölüm mülahazası, ölümü düşünme mevzuu zannediyorum,

hep böyle nazarik kalırız o mevzuda.

Eskiler,

teskileler yazmışlar,

zannediyorum bazılarda onların tercüme edildi.

Yani ölüm ve ölüm ötesini hatırlatan kitaplar.

Çok bunlar.

Can mülküme geldiği andan itibaren başlıyor bu aleme yolculuk.

Gözün öteleri açıldığı andan itibaren.

Artık ister istemez karşında bulunan,

iman hakikatlerine inanma mecburiyetinde kaldığım dakikalardan itibaren ki,

sünneti sahihe ve bir ayetin işareti bu meseleye parmak basıyor.

Hz. Muhammed Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e ümmet olma mevkiinde bulunan herkes,

o dakikadan itibaren,

onun sunduğu mesajın gerçek olduğunu kabul edecek ama,

fakat o dakikadan sonra,

iman kabul olmadığı için kabul de olmayacak.

İşte ondan itibaren ahiret yolculuğu başlıyor.

Bu berdahta devam ediyor.

O, sizin küçük parçalarda ifade edildiği gibi,

nasıl yaşamışsanız öyle öleceksiniz.

Nasıl ölmüşseniz berdahtaki hayatınız öyle devam edecek.

İman etmiş, ameli salih yapmışsanız,

onun refakatinde, berdah aleminde, cennet yamaçlarında dolaşacaksınız.

Daha girmeden cenneti teneffüs edecek ve cenneti soluklayacaksınız.

Kevserden Kevser'e koşacak,

hurilerle, ilmanlarla buluşacak,

meleklerle atbaşı olacaksınız.

Allah ölürsün inşallah.

Ama iman edip salih amel yapmamış iseniz şayet,

dünyanızın bir yanını karartmışsınız demektir.

Orada hapsi münferifte kalacaksınız.

Yapayalnız.

Çünkü size sahih hadislerde ifade ediliyor,

amel insanın arkadaşı, refikidir.

O en daracık yerde, en yalnız olduğunuz zamanda,

en gurbet halinizde, tam gariplik yaşadığınız en yanda,

güzel yüzlü, güzel endamlı, boylu, poslu,

müşakelesiyle dikkatinizi çekecek kadar güzel bir şey başınıza dikilecek.

Neslin deyince, ben senin namazınım diyecek.

Bir başkası da orucunum diyecek.

Bir başkası zekatınım diyecek.

Bir başkası haccınım diyecek.

Huriler, dilmanlar, şehitlere taklak attığına göre,

herhalde Allah yolunda mücadeye, Allah'ın teveccühü çok farklı,

çok farklı.

Bu itibarla, sizin Allah yolunda mücahedeniz,

irşad adına sergilediğiniz hizmetleriniz,

onların temessülleri ihtimal çok farklı olacak.

Sünnet-i sayiye ve hasenede bir şey bilmediğimden,

bir şey hatırlamadığımdan dolayı bir şey diyemeyeceğim ama,

fakat emsali var bu mevzuda.

Öyleyse,

kabir hapsi münferit demek, tecrik demektir.

Hücre hapsi demektir.

Kim için?

İman ettiği halde, salih amelle imanını derinleştirmeyen,

imanını takviye etmeyen,

nazari bir anlayışla Allah'a yaklaştığı,

Allah'a inandığı halde,

ameliyle buna ayrı derinlikler kazandırmayan

ve işin gerçeğini kazmayan insanlar,

inandıkları gibi amel etmediklerinden dolayı,

hapsi münferitte kalacaklar bunlar.