Izdırap nedir? Hissederek ve duyarak yaşama, Aşk ve şevk, Mesleğin zirvesi, Acz, fakr ve şükür…

Üzdürab insanı diyorsunuz. Sık sık üstünde duruyorsunuz. Üzdürab nasıl kazandı? Yolu nedir? Çaresi ne bunun?

Ben de ızdırabı çok bilmem. Herkes kendi çapında belki ızdırab duyar. Benimkine ızdırab denir mi denmez mi? Bazı kesitler arz edeyim.

Bir arkadaşımın naklini nakledeceğim size. Ben unutmuşum onu. Birine yazdığı mektupta. Bir defasında öyle olmuş.

Saddam peşmergeleri nükleer bombalara tutunca nebece ile kırıp geçilince ben orada o çoluk çocuk kadın televizyon verdiği anda diyor ki böyle sandalyeye tutunuyordunuz kalkmak istediniz kalkamadınız. Bitti arkaya yıkıldınız.

Bakü işgali olduğu zaman ben bayıldığımı hatırladım. Mekke'nin işgali söz konusu olduğu zaman 3-5 insanla ben minberde, peygamberin minberinde delirdim. Delirdim bayağı.

Ve bir gün sana burada şöyle olur derlerse hiç yadırganmayacağım. Ben bunları tabi insan çizgisinde her insanın vicdanında duyacağı şeyler zannediyorum.

Ama esas bunların ötesinde ızdırap duyma meselesi bu enbiya-i zama ait şeylerdir.

Toplumu daima karşısına alıp bir ızdırap bestesi gibi dinleme. Ve sonra kendisi de bir neyi gibi olup dinleme ona dem tutma. Onunla beraber ona ses katma.

Kur'an-ı Kerim'de birkaç yerde kapalı iki yerde de sarih. Allah Efendimiz'e diyor ki şu sana inene inmiyorlar diye neredeyse intihar edecek kendini öldüreceksin.

Demek ki nasıl kalaklar, ızdıraplar, hafaganlar içinde yaşıyordu ki neredeyse Habibim kendini öldüreceksin.

Burada bir yanıyla bir takdir var. İşte peygamber o kadar insanlık buğutluydu.

İnsanlık yaşamayacaksa benim yaşamamın da bir anlamı yok. İnsanlık huzur içinde olmayacaksa benim huzurumda bir anlamı yok.

Evet çağımızdaki düşünürlerden bir tanesi yaşatma zevki adına yaşama zevkini unutma diyor.

Ve büyük mütefekkire diyorlar ki hiç hayatını ikileştirmeyi düşünmedin mi? Aklına gelmedi mi bu?

Ümmeti Muhammed'in derdini düşünmeden hiç elim olmadı onu düşünmeye diyor.

Bu ızdırap insanı. Peygamberane delice bir himmet.

Peygamberdeki delice değil de bununki delice bir himmet.

Ve yine size anlatmışımdır, arz etmişimdir.

Banda onun tabiriyle Yehkipare kale.

Onun üstünde bir mağara var. O mağaraya gider oraya sığınır evladı askerini okur.

O mağaranın altında bir mağara daha var.

Fakat alttaki mağaranın kapısı yarım metre kadar üstteki mağaradan biraz daha içeriden.

Yani kendinizi üstten aşağıya atsanız mağaraya giremezsiniz.

Yere düşersiniz.

İşte o mağaranın üst kapısından içeriye gireceği zaman bir gün ayağı kayıyor.

O yüksek, yüz metrelik yüksek kayadan aşağıya doğru gelirken kader onu sanki bir el alttaki mağaradan içeriye itiyor.

Fakat o esnada talebelerinin duyduğu ses şudur.

Davam diye iniyor, davam diye. Kaya iniyor beraber.

Ben böyle bir trafik kazası yaptığım zaman arabamda değil çalışıyordu.

O tevti hala kayıtlıdır onu bir arkadaşıma verdim.

Tehlikeyi görünce Allah diye bağırmışım.

Onun bu meselesini öğrenince benim bağırmamın ne kadar basit olduğunu anladım.

Gerçek bir davaya dil bastı olmuş bir insan kendinin kurtuluşunu edepleyip Allah demiyor, Peygamber demiyor.

İnsanlığın battığı bir yerde ben cennete gitsem ne olacak?

Yirmi beş milyon Türk milletinin imanını selamette görürsem cehennemin alevleri içinde yanmaya razıyım.

Onların imanını selamette görmezsem cennete bile gitmek istemem diyen bir insan başka türlü de düşünemezdi zaten.

İşte benim de onun arasındaki fark da odur.

İşte o da bütünüyle milletine göre, insanlığa göre programlanmış bir yüce ruh, bir yüce kamet.

Peygamberane himmetle ızdırap insanı, ızdırap odur.

Ama onları ben kavrayabilir miyim, kavrayamaz mıyım bilemeyeceğim onu.

Bana göre gerçek ızdırap şudur.

Böyle herhangi bir hadise karşısında o büyük insanın onun talebelerinden birisinin dediği gibi,

eğer ızdıraptan bir kalp duracaksa şayet, bir genç imansız olduğu sözü karşısında o kalbin atom zerrete adedince parçalanması gerektir.

Niye kalbin parçalanmadı demeliyim kendime ben.

Bence ızdırap odur.

Ve ızdırabı bilmeyene, ızdırabı anlat demek sizin için de bence bir talihsizlik çünkü anlatamayacak.

Izdırap adına bir şey anlatacaksa bu onun için de bir talihsizlik çünkü

Yahya Kemal der ki yaşayan bilir derler, bana göre esas duyan bilir.

Yaşayan değil, yaşadığınızı hissedecek.

Hayatın her lahzasını tık tak diye atan saati ibresi gibi hepsini teker teker duyarak yaşayacaksınız.

İşte o his, o duygu.

Sizin o kapının önünde olduğunuz kanaatini taşıyorum.

Beni ve benim gibi düşünenleri yalan çıkarmayacağınıza inanıyorum.

İnşallah o ızdırap insanı siz olun.

Izdırap tokmak gibi vursun kalksın insin beyninize.

Kasıklarınızı tutun insanlık aleminin dertleri için.

Deli gibi dolaşın.

Şakaklarınızı sancı sardığı zaman ızdıraptan ızdıraba sürüklenin ve Allah'tan meclis ümmeti Muhammed'in helasını isteyin inşallah.

Elimde olsaydı ve ben ızdırap dükkanının dellallığını yapsaydım, sizin içinizi evlerin yolunu muhtıracak şekilde ızdırap ekerdim.

İlmin, irfanın, araştırma zevkinin, fenni açılmanın, çağ söz geçirmenin yanı başında sizin içinizi ızdırap tohumları eker, sizin hepinizi dava düşüncesiyle deli etmeye çalışırdım.

Fakat böyle bir şey elimden gelmez.

Ama inanıyorum bir gün Allah sizi o ufka ulaştırır ve sizinle dünyanın yüzünü güldürür inşallah.

Evet bir taraftan bu ızdırap, bir taraftan aşk, nefş, şevk, neşe, pür neşe, hizmetin telifi deniyor.

Aşkı şevki doğru anlıyorsak ızdırapla bunların terslikleri yoktur. Bunlar birbirine zıt şeyler değildir.

Ama aşkı şevki yanlış anlıyorsak doğru, telifi zordur.

Evvela ızdırabı doğru anlamak lazım. Izdırap, yaşama zevkini unutmak, yaşamaya göre programlanmak.

Hayatı düşünüyorum ben yer yer vaka.

Fakat hizmet adına düşüneceğim o kadar çok şey var ki bana zaman zaman kendi hayatımı unutturuyor.

Izdırabın ilk merdiveni.

Hele basamakta ayaklarınızı bir sağlam yere basın.

Allah tahasına zannediyorum onu taht-ı revalli üzerinde gibi sizi sıçratsın.

Izdırap bu.

Aşk, şevk, neşeye gelince, pür neşe, neşeye gelince bir şiirden mülhem. Her şey gül kırmızı bizim dünyamızda.

Onların manasını da anlamak lazım.

Aşk, şevk, gülüp oynama demek değildir.

Aşk da başlı başına bir ızdıraptır.

Siz nerede o aşık görmüşsünüz ki gülüp oynuyor?

Tahsitani de olsa Mecnun'un güldüğünü hiç gördünüz mü?

Leyla'nın tebessümünden bahseden var mı?

Mecnun ve Leyla hayatı, bu aşk destan kahramanların hayatı, ızdırapla iniltiyle geçmiştir.

Filini Ferha'da öyle, Allah aşıkları da öyle.

Kuzeyni İbni Yas, Allah'a bağlı bir insan.

Gözünde tebessüme şahit olmadık diyorlar.

Belh'in görkemli prensi İbrahim bin Ethem tebessüm ettiğine şahit olmadık diyorlar.

Demek ki siz Allah'la irtibatı, aşkı da yanlış anlıyorsunuz.

Aşkın kendisi de ızdıraptır.

Aşk yakar.

Aşk yakar.

Ve yakan aşkı ifade ederken aşıkım dersen,

belayı aşktan ah eyleme, ah edip ayar ahından agah eyleme derler.

Aşk ocak gibi yakar.

Ve bir başkası yanarken şöyledir.

Yansam da ocak gibi gam eylemem izhar.

Yakma beni ateşlere, başka ateşlere.

Ey çarkı cefakar.

Ve Bağdat'ta derisi yüzülürken gerçek aşık Nesimi.

Şöyledir.

Bir biçare aşıkam, ey yar senden dönmezem.

Hançeriyle yüreğimi yar senden dönmezem.

Ger beni yandırsalar, toprağımı savursalar, külüm ottan kavursalar, neccar senden dönmezem.

Ve son mısraları şudur.

Başımı erre koy, Hazreti Zekeriya ve Yahya'nın testereyle biçilmesini kastederek.

Başımı erre koy, neccar senden dönmezem der.

Aşk başı başına insanı berdest eden, kıskıvrak yapan bir derttir, bir ızdıraptır.

Böylesi hani aşk derken onun ızdıraplı ayrı ayrı kutuplarda ızdırabın alternatifiymiş gibi gösterme,

terminolojiyi bilemememememektir.

Şevk de mesleğimizde öyledir.

Bir insan şevkle şahlanmışta, at şevkle şahlanmışta, onun için çatlama mukadderdir.

Ağustos böceği şevkle coşmuşta şayet, bir ağaç dalında gündüz öte öte artık onun için çatlama mukadder demektir.

Onun hayatının bir gayesi vardır.

Atın da ağustos böceğinin de hayatta birer ufku vardır.

Gaye-i hayalleri vardır.

Hayatları boyunca hep onu yakalamaya çalışırlar.

Onu yakalayıncaya kadar hep bağırır dururlar.

Ve çatladığı zaman der ki tam kendi kendime işte ben gaye-i hayalimi yakaladım.

Eski mevzelerde size arz ettiğim bir şey vardır.

Derler ki Şam'da Muhyiddin İbni Arabi bir caddede geçerken birini derdest edip asmışlar.

İpten sallanırken Hazreti Peygamber yanından geçer.

Yanındaki adamlarına sorar bunu niye asmışlar.

İçki içmiş, adam öldürmüş, şimdi de kısas yapıyorlar diyor.

Diyor ki içki içti bu adam, zina etti, adam öldürdü.

Üç dört defa buna yani katlamalı nasıl diyelim buna idam ceza kanuna bir şey vardır.

Müzaaf ceza.

Birkaç defa öldürülmeyi hak etmişti derler.

Hazret hemen kuşar, ayaklarını yakalar, yüzüne gözüne sürmeye başlar, şaşırırlar.

Hazret bu ne hal böyle derler, bu adam eşkıya ne tekiydi.

Der ki eşkıya mesleğinin zirvesi, zirveyi tutma, dar ağaçtır.

Bu adam mesleğinde ulaşabileceği son noktaya ulaşmış.

Başarısını ulaşabileceği son noktaya ulaşmakla beraber.

Başarısını ulaşabileceği son noktaya ulaşmakla noktalamış bu adam.

Ben başarıya alkışlıyorum.

Zirveyi tutmaya alkışlıyorum.

Mesleğinin sonunu ele geçirmesine alkışlıyorum bunu.

Ve sonra herhalde dediği şey şudur.

Ey Müslüman, senin mesleğinin de bir zirvesi vardır.

Bir gaye-i hayali vardır.

Ulaşabileceğimiz son nokta söz konusudur.

Yakalayın bu zirveyi.

Şimdi şevk dediğimiz şey, şevk işte öyle şahlanma.

Şevk de şahlanma deniyor zaten.

Mesleğimize ait bir dört hususu arz etmek istiyorum kısaca.

Aç, hak, şevk, şükür. İkmali.

Aç demek, acizlik demektir.

Zannederim acizliğin yerine başka kelimeler koyarak Türkçede

kelime çokluğuna boğmamak lazım bir şey.

Sonuna yapmaması takısı ilave ederek bunu acizlik desek anlaşılacak.

Herkes anlıyor değil mi acizliği?

Aciz bu demektir.

Elinden bir şey gelmeme demektir.

Tutmak isterken tutamama, yürümek isterken yürüyememe,

görmek istersen görememe, duymak isterken duyamama,

konuşmak isterken konuşamama aciz bu.

Aciz bu.

Ve böyle olan adama da aciz denir. Bu da sıfatı.

Meslekte esas olan bir acizdir.

Güçsüzlük, kendini güçsüz kabul etmektir.

Bir şiirde güçsüzdür ama onun namıyla ünlüyüz.

Siz bu güçlüğe ulaşmadan esas çok müessir bir müracaatta bulunamamışsınız demektir.

Bu itibarlarda Allah'ın kudreti sizin hesabınıza harekete geçmez demektir.

Acizliğiniz o kuvveti, o kudreti harekete geçirici bir şifreli anahtar.

Sibirli bir anahtar gibidir.

Aciz bu.

Bir de fakir var.

Bu da fakirlik demektir.

Bir evvelki kelimenin başında bahsettiğim hususlarla bunu da anlıyorsunuz zannediyorum.

Bu da sermaye sahibi olamama, hiçbir şeye sahibi olamama demektir.

Fakir insan.

Bu da meslekte önemli bir husustur.

Yani mesela böyle varidat-ı subhaneye gibi, belirlik gibi, keramet gibi, keşif gibi, Allah'a kurbiyet gibi hiçbir şeye sahip değil.

Nedir? Reşa, misalini vermiş, sızıntı.

Ancak güneş vurunca parlayabilecek bir sızıntı.

Yok, muamelesi yok, sermayesi yok.

Bir de böyle bir fak yanımız vardır.

İşte bunlar haddi zatında güç kaynaklarıdır.

Yani insan bunları kavradığı zaman Allah'ın servetini harekete geçirir, Allah'ın kuvvetini harekete geçirir.

Yunus duazeleriyle zannediyorum bunlara temas eder.

Bir küt ile güreştim, elsiz ayağım aldı, onu da basamadım, güyendirdi yüzümü.

Bir serçe, bir kartalı salladı vurdu yere, yalan değil, gerçektir, ben de gördüm tozunu.

Serçe, kartalı sallayıp yere vuruyor, yalan değil, gerçek, o da görüyor tozunu.

Bu güçsüzlüğünüzle, bu zaafınızla siz büyük işler çeviriyorsanız, öyleyse sizin gücünüzün arkasında bir güç kaynağı var.

Şimdi işinizi siz azmediyor, cehd ediyorsunuz ama Allah yapıyorsa şayet,

mesela siz fakirsiniz, eliniz ayağınız yok ama fakat herkesi kündeye getirebiliyorsunuz.

El ense gidebiliyorsunuz, boyun ruha alabiliyorsunuz.

Eliniz ayağınız yok bunu yapıyorsanız, o zaman niye ümitsizliğe düşeceksiniz ki?

Neden ümitsizliğe düşeceksiniz?

Çünkü siz küçük bir gayretle, az bir hamle sergiliyorsunuz, işler oluyor, Allah yapıyor.

Ben irademin hakkını verdikten sonra bu işleri Allah yapıyorsa, ben niye ümitsizliğe düşeceğim?

Dikkat buyurun, öyleyse bizdeki şevk anlayışı, şevk felsefesi, ümitsizliğe düşmeme manasına geliyor.

Şimdi o zaman hiç yerse düşmeyecek hep şevkli olacaksınız.

Bakan daima sizin çehrenizde tebessümü yakalayacak.

Alem ağlarken siz bir yönüyle belki güleceksiniz ama neden?

Çünkü Allah'a dayanmışsınız.

Ve böyle olunca da şükürden şüküre koşacaksınız.

Çünkü sürekli çalışacaksınız, sürekli Allah'a ihsan edecek ve böylece salih daireye gireceksiniz.

Bunu da her defasında arz etme lüzumu duyuyorum, millet karıştırabilir.

Eskiler kullanıyordu fahsit daire.

Şimdi kelimeyi çok kısırca kullanıyorlar, kısır döngü diyorlar.

Benim bulduğum salih daire de fahsit dairenin karşılığı.

Kısır döngü, durukça Türkçesine göre bunu da çevirmek icap ederse buna da ya velut döngü demek lazım veya doğurgan döngü demek lazım.

Bir salih daire içine gireceksiniz.

Hayır hayır doğuracak, bu aynen bir hadisin manasıdır.

Hayır hayır doğurur buyuruyor.

İnsan hayra doğru bir adım atınca ikinci bir hayır fikri doğar insanın içinde.

Hayır ikinci hayra yolu kolaylaştırır.

Nasıl ki her bir günah içinden küfre giden bir yol vardır, öyle de her bir sevap içinden imana yükselen bir helazon vardır.

Hazır edebildim mi?

Bu itibarına bakın.

Acziniz, fakrınız sizi bir noktaya çeker, şevkle sizi şahlandırır.

İki Nazım'da söylenmiştir, şiir demem ben onlara çünkü şiir manadır, derinliktir, bir ufktur.

Ama onları ister eceyle ister arzuzla kıvırırsınız.

Nazım söz olabilir, değersiz.

Fakat bizim düşüncel dünyamız açık olması itibariyle belki bir şey ifade eder.

Aç, fak, şevk.

Ve böyle şevke şahlanınca, hiç bir kimseye takılmayınca, tökezlemeyince,

yamaçlar size dümdüz olunca, düz yerlerde pürüzsüz olunca, kader yolunuza su serpince, işte bizim şevkimiz budur.

Delice Allah'a bağlıyız inşallah, Allah öyle eylesin.

Bu mevzuda aşık sayılabilir.

Delice hizmete bağlıyız, hiçbir şey bizi kütürsüzlüğe itemez.

Efendimiz bir yerde böyle şevkli birisini anlatırken bir kütürsüzü buyurur ki,

atını mahmuzladı, düşmanın karşısına çıktı ve biraz sonra da etrafındakilerin hepsi budandı,

sağına soluna baktı, tek başına kalmış, bu halde anlatıyor.

Yeniden atını mahmuzladı, iş başa düştü dedi, sürdü ve geriye dönmedi.

İşte gerçek kahraman.

Gerçek kahraman.

Elli defa birlikleriniz bozulabilir, düzeniniz alt üst olabilir.

Bozulmasın ve alt üst olmasın inşallah.

Bize de çok kiran gelir.

Ama hiç şevkiniz sönmeden değil mi ki Hazreti Muhammed Mustafa sizinle beraber,

daima sizin bütün başarılarınızı alkışlıyor, aranızda dolaşıyor.

Öyleyse şevk içinde olmak lazım.