FKM Sohbetleri Bediüzzamanın Özellikleri

Bir şöyle cevap verilebilir ben sizin ciddiyet beklediğiniz bir yerden böyle bir cevap

vermeyi çok düşünmem ama fakat yine de öyledir yani ille de herşeyin arkasında

çok hikmet aramak doğru değildir. Üstad kendisine düşen bir vazifeyi yaparken esir

düşmüştür. Rusya'nın içinde dolaştırmışlardır. O da dolaşmıştır. Bir ilim adamıdır. Asıl tam

kamili mükemmel insan da odur yani. Bir yerde bir molladır. Kitaplarla işli dışlıdır. Bir

yerde fetva emini gibi bir köşe başını tutar, insanların sordukları sorulara cevap verir.

İlk İstanbul'a gittiği dönemi hatırlayın. Bir yerde döner yine Van'da talebeleri başına toplar,

okutur. Bir yerde harp ilan edilince bu da bir milis kumandan olarak o dönemde Abdülhamid öyle

yapmış, kullanmıştır çoklarını. Bu da talebelerini etrafında toplar, Ruslara karşı,

Ermenilere karşı savaşır. Yani her şeydir. Başa düşen her şeyi yapar. Ve eksiksiz insan da

budur yani. Yemek yapmasını bilen, çocuklarının bezlerini yıkamasını bilen, hanımına yardım

yapmasını bilen, harp etmesini bilen, kavga etmesini bilen, güreş tutmasını bilen, koşmasını

bilen, konuşmasını bilen, anlatmasını bilen, yazmasını bilen bir insan. Onu hangi yanıyla

alırsanız alınız dersiniz ki işte sadece o bu yanıyla. Çok mükemmel bir insan. Mesela güzel

ata biner. Atın üzerinde güzel silah kullanır. Sadece bu yönüyle alsanız dersiniz ki bu en

müthiş atıcı. Ata biniciliğiyle alsanız dersiniz ki bu galiba ata binmeden başka bir şey bilmiyor.

Çok muhlak felsefi hikemi bir meseleyi attığınız zaman o meselenin tahlilinde dinlerseniz Allah

dersiniz bu zamanın Sokrates onun yanında çok küçük kalır. Zamanın Sokrates'i dersiniz.

Bakarsınız öyle hikmetler ortaya döküyor ki. Fıka dahil bir meseleyi ortaya attığı zaman dersiniz

zamanın Ebu Hanife'si bu adam. Bilmediği mesele yok dersiniz. Her yönüyle öyledir. Ve öyle bir

dil döktürmüştür ki tekellüflü zorlamalı sözde bir şeyler anlatıyorum diye böyle meseleyi

muhlakleştirme edebiyat değildir. Bir şey anlatma demek değildir. Bediüzzamanın ifadeleri

sehl-i mümtenidir. Herkes bir şey anlar ondan. Hiç anlamayan kimse kalmaz. Çocuk da anlar. Fakat

en büyük, en müteffenin insanlar öyle şeyler anlarlar ki onu çocuk anlamaz orada. Ve işte

Kur'aniliktir bu. Ele aldığınız zaman basit gibi görürsünüz. Fakat yapmaya kalktığınız zaman

onu. O işi de öyle yapar. Hollanda'daydım arkadaşlar. Hollanda'cıya çevirmişler kitapları.

Ve sonra Müslüman olmuş Türkçeyi de çok iyi bilen bir Hollandalıya redaksiyon için vermişler.

Ki aldı, okudu. Hafif duymuş da az tanımış da kitabı okudu, okudu, okudu. Allah Allah dedi. Bu

ne baş döndürücü bir bela. Fakat ayrı bir takdir edeceğin bir husus bu belaat abidesini siz bu

seviyede nasıl tercüme ettiniz dedi. Ne kadirşinas insanmış dedim, hayret ettim yani. Türkiye'de

bunu bu seviyede anlayan insan ediflerden de anlayan insan çok azdır. Hasan Basri Çantay

hocadan bin nakil duymuştum. Mehmet Akif'ten naklediyor. Mehmet Akif merhum diyor ki arkadaşı

çünkü meşihatta. Diyor ki Victor Hugo Bediüzzaman'ın eline edebiyatta ancak su dökebilir

diyor. Onu sadece bazı kelimelerin şöyle veya böyle kullanılmasına bakıp aldanmayın yani. O

tasvirler, o hayale yüklenen şeyler, o ilham kaynaklı insanın yüreğini hoplatan şeyler,

sadeleştirme azıcık herkesin anlayacağı şekle sokma bu çocuklar için benim de yer yer düşündüğüm

şey oldu ve şimdi de düşünüyorum, hep de düşüneceğim. Fakat kendim için ben tek kelimesine

kıymayı adeta cinayet saydım. Çünkü o haliyle okuma bana enseli şiirler okuyor gibi geldi.

Manasını anlamasam bile dizilişteki şiiriyet daima beni büyülemiştir.

Evet, o yanı ünlüyle de alırsanız işte dersiniz ki bu zamanın Victor Hugo'su dersiniz öyle yani

her yönüyle Kamil'i mükemmel bir insandır. Talebenin başında savaşırken bak dağınık

haline bakın. Talebelerin başında savaşırken Rusya'da esir düşmüş. Sonra esirler belli bir süre

bir yerde tutulmuş. Sonra kostürmaya götürülmüş. Sonra orada bir işte her milletten esirler

bulunuyor. Bir de yakında Tatarların bir camisi varmış o kostürmada. İzin almış. Çok defa o camide

halka nasihat ediyor. Onu öyle gören o çarlık Rusya'nın komutanları bile anlamışlar

ferasetleriyle iyi bir insan diye. Sonra malum idama mahkum edildiği an olmuş. Namaz kılmış

başkalarının kalbini yumuşatmış. Tekrar içeriye almışlar. Sonra da harikulade bir halle harikulade

yollardan kaçmış gelmiş. Kendisi de hayret ediyor. Benim gibi diyor böyle çok becerikli

dedim. Becerikli. Kendine göre öyle görüyor. Çünkü o muhasebe insanı. En cesur insanların

kaçamayacağı bir şeyden kaçtım ben diyor. Doğru. Rusların elinden kaçılamaz. Ne çarlık

Rusları ne de komünist Rusların elinden kaçılamaz. Kaçmış. Doğu Almanya yoluyla gelmiş işte. Sonra

Batı Almanya'ya geçmiş ve Türkiye'ye dönmüş. Buralarda dolaşmış. Bu da işin ikinci yanı. Üçüncü

yanı şudur. Bana ait bir müşahede, bir mütala, bir yorum sayıp objektif bulmayabilirsiniz. Makamı

hızriyeti paylaşıyor bilirim ben onu. Nereye uğramışsa oralar yeşermiştir. Türkiye dünyalarda

dolaştırmış ve ondan sonra da yine eskiden Türklerin diyarı olan işte kuzeyde bir kutba

sonra da dönmüş dolaşmış gelmiş. Makamı hızriyeti temsil etmesi itibariyle bana öyle gelir ki

dolaştığı her yer gezdiği her yer belli bir süre sonra kendinden belli bir süre sonra yeniden

yeşerecektir. Zira nereye uğramışsa hemen kendinin arkasından birkaç müdafi birkaç kahraman

imana ve Kur'an'a sahip çıkmış hemen orada. Nereye uğramışsa sahip çıkmış onun davasını,

dava düşüncesini temsil etmişlerdir. Öyle tefeöl ediyoruz ve günümüzde artık hani bu tefeüldür

oralarda bu iş olmadan beni yakından bilenler ben bu tefeölümü defaatli arz etmişimdir. O

oturduğu yerler yeşerir, kalktığı yerler yeşerir, bastığı yerler yeşerir. O kadar yeşerir ki kup

kuru bir yerlerden çöllerden bile geçse oralar bile yeşerir. Allah'ın ona ihsan ettiği bir

lütuftur. Inşallah bir gün şimdi başladı. Türkiye dünyalarda yeşerecek. Belki bu yeşerme ta

Avrupa yamaçlarına intikal edecek. Doğu Almanya'da yeşerecek. Bu yeşirlikten Batı Almanya

yamaçlarına da aksedecek. Ve inşallah Avusturya'da yeşerecek. Demek ki geçtiği yerler biiznillah

yeşeriyor. Balkanlardan gelmiş oralarda yeşerecek. İstanbul'a uğramış kalmış en çok burada kalmış.

Zannediyorum iradesiyle ihtiyarıyla sürgünün dışında. İstanbul'un yeşerdiğini görüyorsunuz.

Isparta'da kalmış. Nasıl yeşerdiğini görüyorsunuz. Kastamonu'da kalmış. Nasıl yeşerdiğini görüyorsunuz.

Fakircesi bu işin. Zengince bir şey arıyorsanız onu bir zengine sorarsınız.